Lý thuyết trò chơi ứng dụng: Cách thoát khỏi những cái bẫy tương tác trong cuộc sống

Đã bao giờ bạn nào rơi vào cảm giác bất lực này chưa? Bạn dốc hết lòng dạ đối đãi với một người, nhều nhịn từng chút một, sẵn sàng nhận vần thiệt [âm nhạc] về mình vì nghĩ rằng là sự chân thành nó sẽ đổi lên chân thành. Nhưng kết quả là bạn nhận lại không phải là sự biết ơn mà là sự lấn lướt ngày một quá đáng. Trong công việc, bạn luôn là người ở lại muộn nhất để dọn dẹp cái mớ bòng bong của tập thể. Nhưng khi mà xét thưởng hay là thăng tiến ấy, tên bạn chẳng bao giờ đứng ở hàng đầu cả. Trong tình cảm, bạn tha thứ hết lần này tới lần khác cho những vết nứt để rồi đối phương xem sự bao dung của bạn như một tấm thảm lót chân không hơn không kém. Rất nhiều người trong chúng ta từng ôm lấy vết thương đó, tự trách mình. [âm nhạc] Phải chăng là mình chưa đủ tốt? Phải chăng mình chưa đủ kiên nhẫn? Hay là xã hội này quá bất công và tàn nhẫn? Nếu bạn đã từng dằn vặt như vậy thì [âm nhạc] hãy để mình nói cho bạn nghe một sự thật trần trụ nhé. Bạn không hề kém thông minh. Bạn cũng không hề sai khi mà bạn giữ một trái tim lương thiện. Cái sai lầm duy nhất của bạn là bước vào thế giới thực với tư duy của một câu chuyện cổ tích. Bạn tin rằng lòng tốt tự nó sẽ tạo ra quả ngọt mà quên mất rằng là con người sống trong xã hội. Nó vận hành dựa trên những cái động lực tâm lý và cấu trúc lợi ích [âm nhạc] vô cùng thực tế. Khi bạn chỉ biết nói đạo lý, chỉ nhìn vào thái độ bên ngoài mà không hiểu luật chơi ngầm bên dưới, bạn chắc chắn sẽ là người chịu thiệt. Đó chính là lý do vì sao lý thuyết trò chơi game theory tồn tại. Nhiều người nghe đến bốn chữ này thì nghĩ là phải những công thức toán học khô khan của các nhà kinh tế học đạt giải Nobel đúng không? Hay là những cái mẹo toan tính thâm sâu trốn thương trưởng? Không. Đừng để những thuật ngữ đấy đánh lừa bạn. Về bản chất sâu xa nhất thì lý thuyết trò chơi nó là khoa học về việc ra quyết định mang tính chiến lược giữa những người có liên hệ với nhau. Nó giải mã tâm lý học hành vi ở mức độ sắc bén nhất. Đó là con người sẽ hành động thế nào khi kết quả của họ phụ thuộc trực tiếp vào hành động của người khác. Nếu bạn hiểu được điều này từ năm 20 tuổi, bạn sẽ tiết kiệm được ít nhất là 10 năm vấp ngã, đau đớn và hoang mang. Lý thuyết trò chơi không dạy bạn biến thành một kẻ thủ đoạn [âm nhạc] hay là mưu mô hãm hại ai. Ngược lại thì nó cung cấp cho bạn một tấm kính hiền vi để nhìn thấu nhân tính, giúp bạn bảo vệ sự lương thiện của mình bằng một bộ khung trí tuệ vững chắc. Chào mừng đến với The Hidden Self. Nên sẽ có những sự thật mà xã hội không muốn cho bạn biết. >> [âm nhạc] >> Bạn có nhận ra mình đang nghèo đi vì những thói quen sai lầm và lối tư duy tự chó chân mình? Bạn cảm thấy kiệt sức vì luôn cố làm vừa lòng người khác. Bạn đang tự làm khổ [âm nhạc] chính mình chỉ vì thiếu bản lĩnh từ chối và quản trị cuộc đời. Đừng loanh quanh với những lời khuyên đạo lý chung chung nữa. Khám phá ngay tủ sách số và audiobook thực chiến tại hệ thống Sơn Hải Nguyễn. Chỉ 15 phút nghe mỗi ngày, bạn sẽ có ngay tư duy sắc bén để xử lý gọn gàng từng góc khuất đời thường và công sở. Đặc biệt không chỉ dừng lại ở sách sơnguyen.com còn là [âm nhạc] một hệ sinh thái toàn diện đổi tư duy làm chủ cộc đời với chi phí siêu tiết kiệm. Truy cập ngay sơnguyen.com để khám phá thêm kho cụ và tài liệu hỗ trợ cho công việc nâng cao kỹ năng làm việc của bạn. Bản chất của lý thuyết trò chơi. Hãy bắt đầu từ cái điểm cốt lõi nhất nhé. Một trò [âm nhạc] chơi theo định nghĩa học thuật thì nó sẽ bao gồm ba yếu tố cơ bản như sau. Thứ nhất là người chơi. Thứ hai là các lựa chọn hành động và thứ ba là kết quả nhận về. Trong cuộc sống này thì thực chất là chúng ta mỗi người đều không phải là sống trên một cái hoang đảo mà tất cả những cái quyết định mà chúng ta đưa ra từ việc đi làm đúng giờ, cãi nhau với cả người yêu, thương lượng với cả sếp đồng nghiệp cho tới đều rửa một cái bát trong cái bồn bếp chung thì nó đều tác động đến những người khác và ngược lại bạn chính là một người chơi trong vô vàn những cái bản cờ đời thường đó. Bản chất sâu sắc nhất của lý thuyết này nằm ở một tiên đề lạnh lùng đấy là mọi thực thể có nhận thức đều hành động để tối ý hóa lợi ích của chính họ. dựa trên những cái dàng buộc và chi phí mà họ phải đối mặt. Lợi ích ở đây không chỉ là tiền bạc, nó có thể là sự an toàn, sự tiện lợi, cảm xúc thỏa mãn, quyền lực, sự lười biếng hay là thể diện cá nhân vân vân. Người ngây thơ thì bước vào các mối quan hệ thường nhìn vào lời nói và [âm nhạc] vẻ mặt. Anh ấy nói rằng anh ấy rất quý tôi. Cô ấy hứa là sẽ không bao giờ tái phạm. Sếp bảo tôi là hãy công hiến hết mình rồi sẽ không chịu thiệt. Thế nhưng nếu mà một chuyên gia tâm lý và một người hiểu về lý thuyết trò chơi thì họ sẽ bỏ qua toàn bộ các lớp sương mù của những lời nói hoa mỹ. Họ sẽ chỉ nhìn vào cấu trúc động lực. Nếu đối phương làm điều này, họ sẽ được gì và mất gì. Nếu họ phản bội bạn thì cái giá họ phải trả là bao nhiêu? Nếu câu trả lời là họ chẳng mất gì cả [âm nhạc] thì việc họ phản bội bạn chỉ là vấn đề thời gian thôi. Có người thực chất không phản hồi với những lời kêu gọi đạo đức xông. Họ phản hồi với các khuyến khích và hình phạt được thiết lập trong môi trường của họ. Khi bạn hiểu điều này, bạn sẽ ngừng việc ngồi than khóc rằng tại sao người khác đối xử tệ với mình mà bắt đầu nhìn lại xem là chính mình đã vô tình thiết lập nên luật chơi dung túng cho cái hành vi đó như thế nào. Hai dạng trò chơi cơ bản, một lần hay lặp lại, cuộc cờ sẽ quyết định nhân phẩm. Để hiểu cách con người đối xử với nhau, bạn buộc phải phân biệt được hai dạng trò chơi kinh điển. đấy là trò chơi một lần on game và trò chơi lặp lại repeated game. Đây chính là chìa khóa giải thích tại sao cùng một con người. Lúc thì hành xử như thánh nhân, lúc thì lại tàn nhẫn như [âm nhạc] kiểu lang sói. Thế trò chơi một lần là tình huống mà bạn và đối phương chỉ tương tác với nhau đúng một lần duy nhất rồi thìa đường ai lấy đi không bao giờ gặp lại. Một cái ví dụ điển hình nhất đấy là một cái quán ăn ven đường quốc lộ hay là một người bán hàng dong tại một điểm du lịch đông đúc. Họ biết bạn là khách phương xa, ghé qua một lần rồi thôi. Nếu họ chặt chém bạn, bán cho bạn một bát phở rất là tệ với một cái mức giá cắt cổ, họ thu về lợi nhuận tối đa lập tức. Liệu việc họ mất uy tín có khiến họ phá sản không? Đương nhiên là không rồi. Bởi vì ngày mai sẽ lại có một đoàn xe khác, một đoàn khách khác tới. Trong trò chơi một lần, sự lừa rối, trục lợi và bội tín thường mang lại lợi thế chiến thuật ngắn hạn cao nhất. Vì vậy thì cũng đừng ngạc nhiên khi mà thấy người ta sẵn sàng lượt lọng khi họ biết chắc là sẽ không còn dây dưa gì với bạn trong tương lai. Nhưng mà trong cuộc sống thực, may mắn thay phần lớn thì lại được xây dựng trên trò chơi lặp lại. Đó là nơi mà bạn và đối phương phải tương tác với nhau rất nhiều lần. Vợ chồng sống chung một mái nhà, đồng nghiệp cùng phòng ban, bạn thân từ thua nhỏ, đối tác làm ăn ký hợp đồng giải hạn. Trong trò chơi lặp lại thì một khái niệm cực kỳ quan trọng xuất hiện đó là bóng đâm của tương lai. Khi tương lai còn dài và các cuộc gặp gỡ còn tiếp diễn, hành động ngày hôm nay của một người sẽ quyết định cách người khác đối xử với họ vào ngày mai. Nếu một đối tác lừa bạn ở hợp đồng đầu tiên, họ có thể kiếm thêm được một khoản tiền nhỏ, nhưng họ sẽ lập tức đánh mất toàn bộ cơ hội làm ăn trong 10 năm tiếp theo và bị bạn cảnh báo cho cả thị trường biết. Trong các trò chơi lặp lại, cái giá của sự phản bội trở nên quá đắt và sự đáng tin cậy, chữ tín, [âm nhạc] nhân phẩm mới dần dần biến thành tài sản có giá trị sinh lời cao nhất. Saa lầm trí mạng của nhiều người là đem cái logic của trò chơi lập lại áp dụng vào trò chơi một lần. Mù quáng tin tưởng kẻ qua đường để rồi bị lừa gạt. Hoặc là ngược lại vì cái lợi cỏn con trước mắt trong một trò chơi lặp lại mà tự tay đốt cháy uy tín cả đời của mình. Một người thực sự trưởng thành [âm nhạc] sẽ luôn nhìn rõ cuộc tương tác này có tính chất gì để quyết định mức độ phòng vệ hay đầu tư niềm tin cho chuẩn xác. Nghịch lý người tù tấn bi kịch khi mà ai cũng tính cho riêng mình. Nhắc đến lý thuyết trò chơi, không thể không nhắc tới ví dụ kinh điển nhất của mọi thời đại. Đấy là nghịch [âm nhạc] lý người tù. Đây là câu chuyện lột trần toàn bộ sự bế tắc trong giao tiếp và hợp tác của loài người. Hãy hình dung một kịch bản đơn giản thế này nhé. Cảnh sát bắt giữ hai nghi phạm của một vụ cướp, tạm gọi là A và B đi. Cảnh sát thì chưa đủ bằng chứng đánh thép, thế nên họ đã tách riêng hai người vào hai phòng giam biệt lập để thấm vấn và đưa ra cùng một thỏa thuận cho mỗi người. Thứ nhất, nếu mà cả hai cùng giữ im lặng và hợp tác với nhau ấy thì cảnh sát chỉ có thể kết tội họ một lỗi cực nhẹ, mỗi người đi tù một năm. Thứ hai, nếu mà một người phản bội đứng ra làm chứng chống loại người kia thì kẻ phản bội sẽ được thả tự do lập tức. Còn người im lặng chịu trận thì sẽ gánh toàn bộ mức án nặng nhất đấy là 10 năm tủ. Thứ ba, nếu mà cả hai cùng phản bội và tố giác lẫn nhau thì không ai được thả cả và mỗi người sẽ phải nhận bức án là 5 năm tù. Bây giờ hãy đặt mình vào vị trí của người tù A đi. A không hề biết B sẽ chọn gì bởi vì hai phòng nó toàn hoàn toàn cách ly. Vậy thì nếu bạn là A, bạn sẽ suy nghĩ thế nào? Nếu B giữ im lặng, bạn có hai lựa chọn. Im lặng để chịu một năm tù hoặc là phản bội để được thả tự do lập tức. Rõ ràng là phản bội tốt hơn đúng không? Tự do sướng hơn một năm tù. Còn nếu B phản bội bạn thì bạn cũng có hai lựa chọn. Im lặng để chịu 10 năm tù một mình hoặc là phản bội để cùng chịu 5 năm tù. Rõ ràng là phản bội vẫn tốt hơn. 5 năm nó vẫn đỡ tệ hơn là 10 năm. Tức là bất kể người bạn tù bê hành động ra sao thì đối với cá nhân A phản bội luôn là lựa chọn hợp lý nhất để tự bảo vệ bản thân. và bi kịch nằm ở chỗ là người tù b ngồi phòng bên cạnh cũng sẽ có cùng một cái chuỗi suy luận logic y hiệt như vậy. Và kết quả là gì? Cả hai cùng chọn phản bội nhau. Mỗi người dắt tay nhau vào tù triệu án 5 năm. Trong khi đó thì nếu họ có thể tin tưởng nhau tuyệt đối và công giữ im lặng thì mỗi người sẽ chỉ phải ngồi tù đúng một năm thôi. Cái nghịch lý này nó chỉ ra một cái bi kịch đau đớn của nhân loại. Đấy là đôi khi những cá nhân hành động hoàn toàn duy lý và thông minh theo góc độ cá nhân lại dẫn tới một kết quả tệ nhất cho toàn bộ tập thể. Bạn có thấy cái nghịch lý người tù này nó quen thuộc không? Nó đang diễn ra hàng ngày quanh bạn đấy. Hãy nhìn vào cuộc đua vũ trang giữa các cường quốc. Họ chi hàng tỷ đô la để sản xuất bom đạn. Không ai dám dừng lại bởi vì sợ bên kia vượt mặt. Và kết quả là cả thế giới này sống trong bất an. Hãy nhìn vào cuộc đua học thêm của học sinh đi. Bố mẹ nào thì cũng biết con mình kiệt sức. Tiền thì vẫn mất. Thế nhưng mà không ai dám cho con nghỉ học cả vì sợ con mình sẽ thụt lùi so với con người khác. Hãy nhìn vào môi trường công sở đi. Hai đồng nghiệp cùng giấu nghề không Nga chịu chia sẻ thông tin vì sợ đối phương cướp công. Cuối cùng thì cả dự án chỉ trệ và cả hai cùng mất điểm trước ban giám đốc. Muốn thoát khỏi nghịch lý này thì bạn không thể chỉ ngồi đó và kêu gọi mọi người hãy tin nhau đi. Niềm tin không tự sinh ra từ không khí được. Nó đòi hỏi một cái điểm sâu sắc hơn. Đấy là một cơ chế kiểm soát, những tín hiệu minh bạch và việc chuyển đổi cuộc chơi thành một chuỗi tương đác giải hạn. Biết kịch của tài sản chung và cái bẫy của sự hy sinh thẩm lặng. Từ nghịch lý vĩ mô đó, hãy bước vào một ví dụ đời thường đến mức trần trụi mà hầu như ai từng ở ghép hay là sống trong tập thể đều đã nếm trải. Đấy là cái bồn rửa bát trong căn bếp chung. Bạn dọn tới ở cùng một phòng với một vài người bạn. Căn bếp là cái không gian sinh hoạt chung. Sau mỗi bữa ăn, bát đĩa bẩn bắt đầu chất đống. Bạn là một người sạch sẽ, sống có trách nhiệm và có giáo dục. Bạn thấy đống bát đĩa bẩn thỉu, bạn khó chịu. Bạn nghĩ là thôi thì mình tiện tay mình rửa [âm nhạc] luôn được. Anh em bạn bè với nhau tính toán làm gì? Mình chịu khó một tí. Thế anh em thấy vậy mình vất vả thì sau này nó cũng tự giác nó làm theo thôi. Và thế là kết quả là gì ạ? Là ngày này qua ngày khác lần nào bếp bẩn thì bạn cũng chỉ cặm cội dọn. Thế nhưng cái điều kỳ diệu về sự thức tỉnh lương tâm của mấy thằng bạn ấy mà bạn mong đợi nó có xảy ra không? Mẹ đương nhiên là không rồi. Thế sau một vài tuần bạn nhận ra là cái đống bát đĩa nó ngày càng nhiều hơn. Bạn cùng phòng thì ăn xong nó ép rửa, nó cứ thản nhiên nó vứt mát vào trong bồn rồi nó quay về phòng nằm lướt điện thoại. Thậm chí có những hôm là nó còn để lại cả một cái nồi dính đầy dầu mỡ vì nó biết chắc là sáng mai thức dậy kiểu gì nó cũng được rửa, bếp nó lại sạch và bạn bắt đầu cảm thấy uất ức, tức giận, cảm giác mình bị bóc lột, bị lợi dụng lòng tốt và bạn nổ ra cãi vã, bạn chỉ trích họ vô ý thức còn họ thì ngơ ngác hoặc là khó chịu cho rằng bạn đang làm quá lên. >> [âm nhạc] >> Chuyện nó chả có gì to tát cả. Vậy thì câu chuyện gì đã thực sự xảy ra ở đây? Dưới góc nhìn của lý thuyết trò chơi, hiện tượng này kinh tế học được gọi là bi kịch của tài sản chung kết hợp với vấn đề kẻ đi nhiều xe. Không gian bếp sạch sẽ là một cái lợi ích chung mà tất cả mọi người đều muốn thụ hưởng. Nhưng cái việc rửa bát lại là một cái chi phí cá nhân tốn thời gian và tốn công sức. Trong tâm lý học hành vi, con người luôn muốn hưởng tối đa lợi ích với mức chi phí thấp nhất. Khi bạn âm thầm gánh vác việc dọn dẹp mà không đòi hỏi bất kỳ một sự phân công hay là chế tài nào thì bạn nghĩ rằng bạn đang phát đi một tín hiệu [âm nhạc] của sự bao dung và làm gương. Thế nhưng trong đầu của đối phương thì tín hiệu họ giải mã được lại hoàn toàn khác. Chi phí của việc không rửa bát đối với họ bằng không vì kiểu gì cuối cùng cũng sẽ có người dọn. Cái hành động hy sinh thầm lặng của bạn nó không hề cảm hóa được ai cả. Về mặt khách quan của cấu trúc trò chơi ấ thì chính bạn là người đã tạo ra một cái môi trường khuyến khích cái sự lười biếng và khuyến khích sự vô trách nhiệm của họ nó phát triển. Bạn đã biến việc họ trốn tránh trách nhiệm thành một cái lựa chọn hoàn toàn có lợi và không hề có rủi ro. Một mối quan hệ hợp tác tốt đẹp dù là ở ghép, kết hôn hay là công việc kinh doanh đi [âm nhạc] thì không bao giờ có thể duy trì được nếu chỉ dựa vào sự tự giác và đạo đức đơn thuần. Nó bắt buộc phải dựa trên một cái cơ chế rõ ràng. Người đóng góp thì phải được ghi nhận và nhận phần thưởng. Còn người trốn tránh trách nhiệm ấy thì phải gánh chịu hậu [âm nhạc] quả tương ứng lập tức. Ranh giới cá nhân thì không thể trị dừng lại ở những lời than thở yếu ớt như là tôi mệt lắm. Sao các bạn lại vô ý thiếc thế? Khi đối phương tiếp tục lớn tới, hành động thực tế của bạn sẽ là gì? Bạn có dám dừng cái việc dọn dẹp lại không? Bạn có sẵn sàng để bát đĩa bẩn của riêng họ vào một góc phòng hay không? Nếu mà hậu quả bạn nói ra chỉ là những cái lời đe dọa suông mà bạn không bao giờ có biện pháp, không bao giờ dám thực hiện thì đối phương nó sẽ xếp lời nói của bạn vào dạng. tiếng ổn vô hại và tiếp tục lấn nướt bạn không thương tiếc. [âm nhạc] Chiến lược ăn miếng trả miếng, nghệ thuật sống còn của người trưởng thành. Nếu sự nhẫn nhịn mù quáng chỉ tạo ra những kẻ bóc lột, còn sự phản bội toán tính là đời tất cả vào ngõ cụt ấ thì đâu sẽ là chiến lược tối ưu để sinh tồn và phát triển trong xã hội này. Thế thì vào cuối thập niên 70, nhà khoa học chính trị Robert Arcelot đã tổ chức ra một giải đấu mô phỏng trên máy tính vô cùng nổi tiếng. Ông này ông mời các chuyên gia hàng đầu thế giới đến về kinh tế. toán học, xã hội học và tâm lý học gửi tới các cái chương trình máy tính chứa những cái chiến lược khác nhau để thi đấu lặp đi lặp lại hàng trăm vòng trong cái trò nghịch lý người tù. Có những cái chiến lược cực kỳ tinh vi, có chiến lược thì luôn phản bội để săn mồi, có chiến lược thì luôn hiền lành hợp tác vô điều kiện nhưng kết quả cuối cùng thì khiến cả giới khoa học phải chấn động. Đó là chiến lược chiến thắng toàn diện lại là chương trình [âm nhạc] đơn giản nhất, ngắn nhất mang tên là ăn miếng trả miếng. Tit fortat do nhà tâm lý học Anaton Rapopot sáng tạo ra. Cái chiến lược này thì nó chỉ gói gọn trong đúng hai quy tắc vận hành rất là thanh lịch thôi. Vòng đầu tiên luôn luôn chọn hợp tác với đối phương bằng thiện trí. Từ vòng thứ hai trở đi, đối phương làm gì ở vòng trước, bạn sao chép lại y hệt hành động đó ở vòng này. Nếu họ hợp tác, bạn tiếp tục hợp tác. Nếu họ phản bội thì bạn lập tức trừng phạt bằng sự phản bội tương ứng. Và ngay khi mà họ quay lại hợp tác, bạn sẵn lòng bỏ qua chuyện cũ và hợp tác trở lại. Phân tích sâu sắc về mặt tâm lý học, hành vi con người thì chiến lực tí photas nó thành công rực rỡ. vì nó hội tụ đủ bốn phẩm chất đỉnh cao của một cá nhân khôn ngoan trong xã hội. Thứ nhất đó là chiến lược thiện trí. Nó không bao giờ chủ động phản bội hay gây hấn ai trước. Nó luôn bước vào một cái mối quan hệ mới với thái độ tôn trọng, tin tưởng và sẵn sàng hợp tác. Đây là nền tảng của sự tử tế. Thứ hai, nó có khả năng trừng phạt lập tức. Nó tuyệt đối không phải là một kẻ dễ dãi hay là một người quá tốt bụng. Ngay khi mà đối phương có dấu hiệu lấn lướt, gian rối hay thất hứa, nó lập tức phản đòn để bảo vệ ranh giới của mình. Nó phát đi một tín hiệu thép đấy là sự tổn thương của tôi, không hề miễn phí. Bạn làm sai thì bạn phải trả giá. Thứ ba, nó cũng có lòng bao dung. Khi mà đối phương đã nhận ra bài học, chấm dứt hành vi xấu và muốn có lại hợp tác thì nó cũng sẽ không ôm mối hận thù dai rằng để mà tự hủy hoại một quan hệ. Nó sẵn sàng bình thường hóa cục diện để cùng tạo ra giá trị mới. Thứ tư, nó cực kỳ rõ ràng và nhất quán. Luật chơi của nó đơn giản đến mức mà đối phương không cần phải đoán già đoán non. Ai tiếp xúc với nó thì cũng nhanh chóng hiểu được rằng đối xử tốt với người này thì mình có lợi, đối xử tệ với người này thì mình đãnh đủ hậu quả. Đem các bài học tí for tat này so chiếu vào đời thực, bạn sẽ thấy nó là kim chỉ nam cho mọi mối quan hệ. Khi đồng nghiệp đồn đẩy việc cho bạn lần đầu, bạn có thể nhắc nhở nhẹ nhàng. Nhưng nếu họ tiếp tục lặp lại, hãy lưu lại bằng chứng phân công việc, từ chối thẳng thắn và báo cáo cấp trên nếu cần. Đó không phải là nhỏ mọn, đó là trừng phạt hành vi bội tín. Khi đối tác kinh doanh lật lọng một điều khoản nhỏ, hãy lập tức siết chặt các điều kiện thanh toán và giảm mức độ đầu tư. Khi người yêu liên tục làm tổn thương bạn, hãy chấm [âm nhạc] dứt việc cho đi không giới hạn. Hãy tạo ra những khoảng cách để họ hiểu rằng sự hiện diện của bạn bên đời họ không phải là điều hiển nhiên. Đó không phải là sự trả thù cai độc. Đó đơn giản là việc bạn thiết lập lại sự cân bằng của bàn cờ. Mỗi lựa chọn đều phải dẫn tới một kết quả tương xứng. Một điều bạn liên tục tha thứ mà không đòi hỏi đối phương phải trả bất kỳ một cái giá nào. Thực chất chính là hành vi tiếp tay cho sự vô ơn. Cái bẫy của việc liên tục giải thích [âm nhạc] quyền lực thực sự đến từ lựa chọn thay thế. Một trong những biểu hiện non nớt nhất của một con người trong các cuộc xung đột đấy là thói quen liên tục giải thích. Khi sếp giao thêm cả núi việc bất công. Bạn ngồi hàng giờ để giải thích rằng [âm nhạc] mình đã vất vả thế nào, gia đình bận rộn ra sao. Khi mà khách hàng ép giá vô lý, bạn cố gắng chứng minh từng đồng chi phí, công sức bạn đã đổ vào sản phẩm. Khi người yêu lạnh nhạt, phản bội, bạn khóc lóc, nhắn những cái tin nhắn dài như sớ để phân trần rằng bạn đã đau đớn và hy sinh vì họ nhiều tới bước nào. Tại sao những cái lời giải thích đó hầu như luôn luôn vô tác dụng? Là bởi vì bạn đang dùng logic của cảm xúc để đối đầu với logic của quyền lực và vị thế. Trong lý thuyết trò chơi có một cái nguyên lý căn bản như sau. Quyền lực trong một cuộc thương lượng thuộc về người [âm nhạc] ít cần mối quan hệ đó hơn. Thuật ngữ chuyên môn thì gọi đây là Batna. Nó viết tắt của một cái từ dài lắm mình không đọc được. Tức là phương án thay thế tốt nhất nếu đảm phán thất bại. Nói một cách dân dã thì nếu hai bên không chơi với nhau nữa thì ai là người có cửa lùi tốt hơn? Ai mới là người có thể quay lưng bước đi mà không chết đói? Nếu sếp của bạn thừa biết rằng bạn đang gánh một cái khoản nợ trả góp ngân hàng, bạn không có bất kỳ một cái kỹ năng nào nổi bật ngoài công việc chuyên môn hiện tại và bạn sợ thất nghiệp mẹ hơn cả sợ chết ấy thì mọi lời bạn than thở về sự vất vả đều chỉ như mẹ gió thoảng qua tai. Sếp không cần phải nhượng bộ bạn bởi vì ông ta biết là bạn không dám nghỉ việc. Nếu người yêu của bạn biết rằng bạn tôn sủng họ như cả thế giới, [âm nhạc] bạn sẽ tự cô lập mình khỏi các mối quan hệ khác và không thể sống thiếu họ thì việc bạn khóc lóc phân trần chỉ càng chứng minh cho họ thấy là bạn hoàn toàn nằm trong cái tầm kiểm soát của họ. Cái lời giải thích của bạn nó trở nên vô giá trị vì nó không đi kèm với bất kỳ một cái sự đe dọa đáng tin cậy nào về mặt hành vi. Quần bài mạnh nhất của một con người bình thường không bao giờ nằm ở tài ăn nói khéo léo, khả năng tranh luận sắc xảo. Hãy những cái giọt nước mắt nài nỉ thực chất. Quân bản mạnh nhất của một con người luôn luôn là khả năng rời khỏi bản đàm phán. Nhớ nhé, quần bản [âm nhạc] mạnh nhất chính là khả năng rời khỏi bàn đàm phán. Khi bạn chỉ có thể bấu víu vào một công ty duy nhất, một khách hàng duy nhất, một nguồn thu nhập duy nhất hay là một chỗ dựa tình cảm duy nhất thì bạn đã tự tức đi toàn bộ quyền thương lượng của mình rồi. Bạn sẽ rất khó để có thể nói không một cách dứt khoát và mẹ rõng rạc. Vì vậy, thay vì tốn năng lượng đi giải thích để mong người khác rủ lòng thương thì hãy dồn toàn bộ tâm trí để xây dựng các phương án thay thế cho cuộc đời của mình đi. Ngoài công việc chính hiện tại, hãy chủ động rèn luyện thêm những kỹ năng có tính truyền đổi cao mà thị trường luôn thèm khác. Bên cạnh một đối tác lớn, hãy chủ động duy trì và mở rộng thêm các kênh liên lạc với những khách hàng tiềm năng khác. Khi mà thu nhập đang ổn định, đừng có tiêu xài hoang phí mà hãy cứ tích lũy một quỹ dự phòng tài chính để bạn có thể sống đàng hoàng ít nhất từ 6 tháng đến 1 năm mà không cần phải luồn cúi trước bất kỳ ai cả. Sau mỗi dự án, hãy để lại dấu ấn năng lực, sản [âm nhạc] phẩm cụ thể và uy tín cá nhân rõ ràng. Càng nắm giữ nhiều lựa chọn trong tay thì bạn càng tỏa ra một cái phong thái đĩnh đạc, tự tin mà không cần phải gồng mình. Bạn không cần phải lấy lòng ai cả để đổi lấy một cơ hội bố thí. Bản lĩnh thực sự của một con người không nằm ở việc bạn có dám nhảy dựng lên để cãi nhau tay đôi hay là trở mặt đập bàn đập ghế hay không. Bản lĩnh thực sự nằm ở chỗ là kể cả khi mà mối quan hệ hay là sự hợp tác này lập tức chấm dứt ngay hôm nay thì ngày mai bạn vẫn có thể mỉm cười bước tiếp và sống cực kỳ tốt cuộc đời của mình. Lý thuyết trò chơi thì nó không bảo bạn là phải nhìn đời bằng ánh mắt hoài nghi, [âm nhạc] cai nghiệt hay là xem tất cả những người xung quanh đều là kẻ thù, cần phải đề phòng hay tính toán tiêu diệt. Lời nhắc nhở nhân văn và sâu sắc nhất mà lý thuyết trò chơi này nó gửi gắm tới chúng ta luôn là đừng bao giờ dùng sự tốt bụng của mình để đánh cược vào sự tự giác của người khác. Bản chất con người là một bức tranh phức tạp của cả phần thiện và phần bất toàn. Lòng tốt không có sự bảo vệ của trí tuệ sẽ chỉ là sự yếu đuối ngây ngô và nó thường vô tình nỗ dưỡng cái lòng tham của những kẻ xung quanh. Khi bạn trao đi sự tử tế một cách mù quáng, không có ranh giới, không có điều kiện và không có khả năng phản kháng thì bạn đang tự biến mình thành nạn nhân hoàn hảo trong các bàn cờ cuộc đời. Người thực sự trưởng thành và bản lĩnh trong xã hội này là người đạt tới trạng thái vừa không bao giờ vì tư lợi mà toan tính làm hại người khác. Thế nhưng cũng tuyệt đối không cho phép bất kỳ ai làm tổn thương hay xâm phạm danh giới của mình mà không phải trả giá. Đỉnh cao của việc thấu hiểu lý thuyết trò chơi không phải là biến bạn thành kẻ chiến thắng trong mọi cuộc tranh chấp, đè bẹp tất cả mọi người để giành phần hơn. Đỉnh cao thực sự là khi bạn đã nhìn thấu những góc khuất trần trụ nhất của nhân tính, nhìn rõ toàn bộ những luật chơi ngầm nghiệt ngã của cuộc đời thì bạn vẫn giữ được sự ấm áp của lòng trắc ẩn, vẫn chọn lối sống đàng hoàng, giữ vững những nguyên tắc sống cao đẹp của riêng mình và biết cách trân trọng, nâng lưu những cái con người thực sự xứng đáng để cùng [âm nhạc] bạn đi hết cuộc đời này.