Làn sóng tẩy chay Grab và sự sụp đổ của Tiki: Hai bài học sinh tử về dòng tiền và trải nghiệm

Bảy cây số tắc đường dưới cái nắng đổ lửa, hít no khói bụi và đánh đổi gần một giờ lăn lộn ngoài đường. Thì tài xế Grap chỉ nhận về vỏn vẹn đúng 11.000. Cái con số cay đắng đấy nó là giọt nước tràn ly trâm ngò cho một cơn địa chấn chưa từng có. Hàng chục ngàn đối tác đồng loạt kêu gọi tắt áp đình công trong hai ngày để phản kháng thuật toán bóc lột của Grap. Và cùng lúc đấy thì làng sóng thứ hai từ người dùng giận dữ xóa ứng dụng sau hàng loạt những mê bối hành xử vô [âm nhạc] cảm đã đẩy gã khổng lồ từng định giá 40 tỷ đô vào cuộc khủng hoảng niềm tin trầm trọng nhất lịch sử. Thế nhưng ở góc bên kia của bản đầu kinh tế số, bi kịch nó còn mang một cái màu sắc nghiệt ngã hơn. Sự sụp đổ của một tượng đài Tiki Kỳ, kẻ từng được kỳ vọng là trở thành Amazon [âm nhạc] của người Việt tiệm cận ngưỡng kỳ lân tỷ đô. Nay thì chứng kiến thị phần rơi tự do [âm nhạc] xuống dưới 1%. Định giá từ đỉnh cao 800 triệu đô bốc hơi sạch sẽ, có cụm dưới 10 triệu đô. Những nhà kho thông minh triệu đô biến thành gánh nặng hoang phí. Nhà sáng lập thìa rời ghế điều hành sau 13 năm để lại đống cho tàn tài chính, [âm nhạc] buộc các nhà đầu tư phải trích lập dự phòng và xóa sổ hàng trăm tỷ đồng vốn góp. Một bên là Grap, gã đồ tể tư bản dùng núi tiền san phẳng mọi đối thủ rồi [âm nhạc] quay sang siết cổ tài xế lẫn khách hàng. Một bên thì là Tiki, chàng trai ngoan tôn thờ dịch vụ tử thế nhưng đã [âm nhạc] tự chôn chân mình giữa quả bom chi phí cố định. Hai bức tranh tương phản đó không đơn thuần là sự sa sút của hai doanh nghiệp mà là bản cáo trạng kinh tế sắc lạnh nhất về ảo vọng tiền rẻ và sự tàn khốc của nền kinh tế số hiện đại. Chào mừng đến với The Hidden Self, nơi sẽ có những sự thật mà xã hội không muốn cho bạn biết. [âm nhạc] AI đã hiện diện ở khắp mọi nơi nhưng sức mạnh thực sự chỉ thuộc về người hiểu rõ cách thức nó vận hành. Những câu lệnh ngắn gọn trống rỗng sẽ chỉ khiến cô máy đưa ra những câu trả lời vô thưởng vô phạt không thể tháo gỡ khó khăn của bạn. Khóa học của Sơn Hải Nguyễn sẽ trang bị công thức giao việc đa tầng giúp bạn vạch rõ bối cảnh để tạo ra nội dung sắc bén. Bạn sẽ nắm vững nghệ thuật đúc khuôn nhằm dạy AI chuẩn hóa văn phong thương hiệu và làm chủ kỹ năng tặng kèm bộ 100 câu lệnh thực chiến. Đăng ký ngay khóa học đỉnh cao từ Sơn Hải Nguyễn để được tặng kèm miễn phí bộ công cụ thực hành tài khoản Gam Pro 1 năm chính chủ và 5 TB Google Driver lưu trữ cơn thịnh nộ của Grap và cái bẫy đốt tiền của gã đồ tể công nghệ. Để hiểu vì sao mà tài xế chấp nhận tắt áp, đình công mất thu nhập ấy thì chúng ta phải lột bỏ cái vỏ bọc mỹ miểu của cái từ kinh tế chia sẻ và nhìn vào một cái bài toán chi phí thực tế. Khách trả 100.000đ cho một chuyến đi. Cô máy Grap lập tức kích hoạt trừ phí nền tảng, phí dịch vụ, các loại thuế thu hộ, nâng tổng mức chiết khấu lên là 40% đến 42% và tài xế chỉ cầm về thực nhận là khoảng 58.000. Nhưng đó chưa bao giờ là tiền lãi. Từ cái số tiền ít ỏi này thì họ sẽ phải tự gánh chọn chi phí về xăng dầu. Khoản chi tiêu từng chiếm tới 25%. Nay thì cũng độ lên khá nhiều mỗi khi mà nhiên liệu tăng vọt. Kèm theo đó là những cái hao tổn vô hình, hao mòn lốp, [âm nhạc] tiền thay dầu nhớt, cước gọi cho khách rồi chi phí chạy rỗng hai ba cây đến đón khách không công. Nhích từng mét giữa những nút dao nghẹt thở ở Hà Nội và Sài Gòn. Buồng máy nuốt xăng như thiêu đốt. Và sau khi khấu trừ Quốc xe 100.000đ. ngà đồng chỉ mang về cho người lái khoản lãi dòng là 15.000 đến 20.000. Thậm chí với những cái quốc mà 7 km nhận về 11.000, tài xế xem như bù lỗ trực tiếp bằng mồ hôi và phương tiện của mình và nỗi bức xúc thì càng nhân lên khi mà nhìn ra khu vực. Cùng một ứng dụng, mức chết khấu Grap thu ở Indonesia chỉ dao động từ 8% đến 15%. Sự chênh lệch nằm ở chỗ chính quyền Indonesia họ can thiệp sâu để bảo vệ người lao động. Đồng thời thì sự hiện diện của kỳ gozek cũng tạo thế cân bằng buộc Grap không dám lộng hành. Tại Việt Nam sau khi nốt trưởng Uber, Grap họ xác lập thế độc tôn với hơn 60% đến 70% thị phần giữa khoảng chống pháp lý khi mà chưa có khung trần chiết khấu cụ thể. [âm nhạc] Nền tảng họ nắm chọn quyển sinh sát, người tài xế trở thành mắt xích yếu thế nhất, không được quyết định giá cước, bất lực trước thuật toán, [âm nhạc] thế nhưng phải tự gánh mọi rủi ro biến động thị trường và sự bào mòn sinh kế từ ngày. Ảo vọng tiền rẻ và quả đắng từ phố quân. Để lý giải tại sao một doanh nghiệp từng tung tiền khuyến mãi như thác lũ, thưởng tài xế vô tội vạn, nay lại trở nên có phần kibo, tà nhẫn và vắt kiệt từng giọt mồ hôi của những người lao động, thì chúng ta phải lần về cội nguồn của mô hình kinh doanh của Antonitan. Anthony Tan, một thiếu gia sinh ra từ vạch đích trong một gia tộc tài phiệt phân phối ô tô tại Malaysia. Cùng với người bạn học là Holling ấp ủ ý tưởng về một ứng dụng gọi xe khi mà hai người này theo học tại Đại học Harvard, bị các giáo sư coi là Viển Vông, bị người cha tài phiệt cự tuyệt đuổi ra khỏi nhà. Anthony Tan đã khởi nghiệp bằng số tiền hỗ trợ từ mẹ mình vào một cái nhà kho tồi tàn vào năm 2012 dưới cái tên là My Texy. Thế nhưng điều quan trọng mà mọi chuyên gia kinh tế đều thấy rõ công nghệ viết áp gọi xe nó chỉ đóng góp chưa đầy 10% vào thành công của Grap thôi. 90% còn lại đến từ một cái thứ duy nhất nó là cái pháo đài tiền tệ của giới đầu tư mạo hiểm toàn cầu. Bản chất của Grap là gì? Họ không sở hữu bất kỳ một chiếc taxi nào, không chịu trách nhiệm bảo dưỡng phương tiện, không ký hợp đồng lao động chính thức để trảm bảo hiểm xã hội cho tài xế. Nền tảng chỉ đóng vai trò một sàn giao dịch hai chiều dựa trên thuật toán. Nhưng để tạo ra hiệu ứng mạng lưới thần thánh, biến ứng dụng thành thói quen không thể thiếu của hàng triệu người thì Grap bắt buộc phải đốt tiền nhằm thay đổi hành vi xã hội. Vũ khí mang tính hủy diệt của Ansonitan xuất hiện khi mà ông lọt vào mắt xanh của Masa Yoshi, ông trùm của quỹ đầu tư Vision Fun thuộc SHBank. Và với hàng tỷ đô la vốn đầu tư mạo hiểm được bơm vào vô tận, Grap họ bắt đầu cuộc chiến tiêu hao đẫm máu nhất lịch sử vận tải Đông Nam Á. Họ tung ra những chuyến đi không đồng, những quốc xe 10.000đ rẻ như cho, phát tiền thưởng hàng triệu đồng mỗi ngày cho tài xế để lôi kéo họ bỏ việc truyền thống. Tôn chỉ duy nhất của giai đoạn này đấy là dùng dòng tiền rẻ để đè chết các hãng taxi truyền thống như Ma Lining, Vinasan, triệt hạ mọi đối thủ startup vừa manh nha. Và đỉnh cao của cuộc thâu tóm tài chính là năm 2018 khi S Bank, kẻ đứng sau nắm cổ phần lớn của cả Uber [âm nhạc] lẫn Grab nhận thấy cuộc chạy đua đốt tiền giữa hai bên đều là vô nghĩa. Uber chấp nhận rút lui khỏ Đông Nam Á, nhựa lại toàn bộ thị phần cho Grap để đổi lấy 27,5% cổ phần. Bằng một nước cờ tài chính, Grap bước lên ngai vàng độc tôn. Thế nhưng các ông trùm Phố World và Shop Bank không bao giờ là những tổ chức đi từ thiện. Họ không rót hàng tỷ đô la vào Đông Nam Á để mà người dân được đi xe giá rẻ mãi mãi. Mọi cuộc chơi vốn mạo hiểm ấ thì đều phải đi tới một cái đích đến cuối cùng, thành [âm nhạc] khoản, định giá và chia cổ tức. Ngày mùng 0 tháng 12 năm 2021, Grap chính thức rung chuông niêm biết trên sản chứng khoán NASDAQ của Mỹ thông qua một thương vụ sáp nhập SPC hoành tráng với mức định giá trên trời lên tới gần 40 tỷ đô. Đó tưởng trừng là khoảnh khắc thăng hoa tột đỉnh của Anonitan. Thế nhưng ngay trong ngày giao dịch đầu tiên, For đã dội thẳng một gá nước lạnh buốt giá. Cổ phiếu Grap lao dốc không phanh hơn 21%. Và chỉ sau 5 tháng ngắn ngủi, giá trị vốn hóa của Grap bốc hơi tới 70%, rơi thẳng xuống mức có 13 tỷ đô thôi. Thậm chí nó còn thấp hơn tổng số tiền mặt mà các nhà đầu tư đã sót vào công ty này trong suốt một thập kỳ. Tại sao giới tài chính quốc tế lại tàn nhẫn quay lưng vậy? Bởi vì khi mà tấm rèm nhung được vén lên ấ thì họ nhìn thấy một cái ruột rỗng tất. Cái tăng trưởng thần tốc của Grap là một thứ tăng trưởng ảo dựa trên thuốc [âm nhạc] kích thích tài chính. Khách hàng sử dụng dịch vụ không phải vì lòng trung thành với thương hiệu mà là vì giá rẻ do được trợ cấp và hễ cắt giảm khuyến mại, người dùng lập tức biến mất. Trong khi đó thì báo cáo tài chính của công ty vẫn là những cái cột số đỏ lòm ghi nhận mức lỗ lũy kế hàng tỷ đô la qua từng năm. Và khi mà thời kỳ lã suất rẻ toàn cầu chấm dứt, các cổ đông phố đưa ra tối hậu thư tối mật cho ban điều hành grap. Thời đại đốt tiền rẻ để khoe số lượng người dùng đã chết rồi. Công ty phải có lãi bằng mọi giá, phải chứng minh khả năng tạo dòng tiền thực tế. Và thế là cái bẫy thống trị sập xuống. Không còn tiền tà trợ từ các quỹ. Grap họ chỉ còn một con đường duy nhất để tạo ra lợi nhuận. Quay ngoắt 180 độ để vắt [âm nhạc] kiệt hệ sinh thái mà mình vừa dốc tiền xây dựng. Đối với khách hàng, họ cắt bỏ toàn bộ mã giảm giá thực chất, âm thầm tăng giá cước cơ sở, áp dụng các thuật toán giá linh động, đẩy cước phí lên gấp hai gấp ba lần. vào giờ cao điểm lúc trời mưa, đồng thời thì đẻ ra hàng loạt những loại phụ phí vô lý như phí nền tảng, phí thời tiết xấu, phí chờ đợi vân vân. Còn đối với giới tài xế, Grap cũng tăng chết khấu tàn bạo từ mức 20% ban đầu lên trên 40%. Cắt sạch các chương trình thưởng chuyến dễ đạt, áp đặt các cái chỉ tiêu KPI ngạt nghèo đến mức có thể nói là phi logic. Buộc những người lao động phải ngồi trên yên xe từ 10 tiếng đến 12, 13, 14 tiếng mỗi ngày nếu không muốn bị đánh tụt hạ phục vụ. Cái chiến lược đốt tiền vô tội vạn đã gieo vào đầu người tiêu dùng một định hình tai hại. Dịch vụ gọi xe công nghệ là một dịch vụ giá rẻ, tiện lợi mọi lúc mọi nơi. Nhưng bản chất kinh tế của dịch vụ vận tải cá nhân bằng ô tô và xe máy thì nó vốn dĩ là một cái ngành thâm dụng lao động và chi phí vận hành thì rất cao, không thể có giá rẻ một cách tự nhiên được. Và khi mà tấm màn tài trợ chính thức bị xé toạc, người tiêu dùng vỡ mộng vì giá cước đắt hơn cả taxi truyền thống. [âm nhạc] Còn tài xế nhận ra rằng họ đang bị bóc lột đến tận xương tủy. Crap từ một biểu tượng cách mạng công nghệ được tung hô đã tự biến mình thành một gã tà phiệt tàn nhẫn bị cả đối tác lẫn khách hàng quay lưng thủ ghét. Bi kịch Tiki, giấc mơ Amazon của người Việt và cái bẫy con hào [âm nhạc] kinh tế. Rời bỏ sàn đấu đẫm máu của dịch vụ gọi xe, chúng ta bước sang một cái vở bi kịch [âm nhạc] mang màu sắc hoàn toàn khác trên chiến trường thương mại điện tử nhé. Đấy là câu chuyện về Tiki. Hãy quay ngược thời gian về giai đoạn 2010. [âm nhạc] Thương mại đệ tử Việt Nam khi đó còn là một cái vùng đất hoang dã đầy cạm bẫy. Người tiêu dùng mang một cái nỗi sợ kinh niên về mua sắm qua mạng. Sợ hàng giả, hàng nhái, sợ hình ảnh quảng cáo lung linh. Nhưng mà nhận hàng về thì là một cái mớ rẻ lau. Sợ việc chuyển khoản xong thì người bán là lặn mất tăm. Và giữa một cái bối cảnh hỗn mang mất niềm tin đấy, [âm nhạc] một chàng kỹ sư công nghệ có tên là Trần Ngọc Thái Sơn đã bắt đầu hành trình khởi nghiệp từ một căn phòng nhỏ bán từng cuốn sách viết tắt là tìm kiếm và tiết kiệm đã chọn một con đường đi hoàn toàn khác biệt, con đường của sự tử tế. Họ đã chinh phục trái tim của người tiêu dùng Việt Nam từ những cái chi tiết tỉ mỉ đến mức kinh ngạc. Những cuốn sách được bọc mà nilon bóng loáng cẩn thận. Từng cái búc má kẹp sách thiết kế tinh xảo. Những cái thùng công đóng gói dài dặn in hình logo màu xanh bắt mắt và đội ngũ giao hàng lịch thiệp luôn cúi đầu cảm ơn khách hàng. Tiki đã gieo vào đầu tâm trí người tiêu dùng một cái định vị thương hiệu vững như bàn thạch. Mua trên Tiki có thể đắt hơn một chút nhưng đổi [âm nhạc] lại là sự an tâm tuyệt đối và chất lượng. Để bảo vệ chữ an tâm đó, Trần Ngọc Thái Sơn đã đưa ra một quyết định chiến lược mang tình sống còn. Xây dựng mô hình B2C khép kín, học tập theo đế chế Amazon của ZBOS. Thi kỳ kiểm duyệt hồ sơ nhà bán hàng gắt gao đến từng mm. Yêu cầu phải đầy đủ giấy phép kinh doanh, chứng từ nguồn gốc, hóa đơn đỏ nhằm quét sạch bóng dáng của hàng giả, hàng kém chất lượng. Và cú đột phá đỉnh cao nhất chính là Tikina, dịch vụ giao hàng thần tốc trong vòng 2 giờ đồng hồ ra mắt vào năm 2017. Vào thời điểm đó thì Tikino là một kỳ tích chấn động toàn bộ thị trưởng Đông Nam Á. Khách hàng vừa đặt một cái cuốn sách hay một món đồ giao dụng thì chỉ 120 phút sau chuông cửa đã reo rồi. Và để làm được cái điều phi thường đó thì Tiki họ không thể chọn mô hình sàn trung gian kết nối đơn thuần. Họ buộc phải tự mình gánh vác phần nặng nề nhất, tốn kém nhất của toàn bộ [âm nhạc] chu chỗ công ứng. Đây là tự bỏ hàng nghìn tỷ đồng ra để thuê đất, xây dựng chỗ trung tâm xử lý đơn hàng khổng lồ, trải dài khắp các thành phố lớn, rồi thì mua sắm hệ thống băng truyền phân loại hiện đại, nhập hàng về lưu kho và tự tổ chức một đội ngũ giao vận thiện chiến. Bản lãnh đạo Tiki và các nhà đầu tư thời kỳ đó họ tin rằng họ đã xây dựng một cái con hào kinh tế bất khả xâm phạm. Theo lý thuyết kinh tế học cổ điển ấ khi một doanh nghiệp sở hữu hạ tầng logistic [âm nhạc] vượt trội và kiểm soát chặt chẽ được chất lượng chỗi cung ứng thì các đối thủ đi sau sẽ không thể nào bắt kịp được và người tiêu dùng thì sẽ mãi mã trung thành với dịch vụ hoàn hảo đó. Thế nhưng bi kịch là chính cái con hào kinh tế được xây bằng núi tiền đấy lại biến thành ngôi mộ chôn vủ số phận của Tiki. Sầm chí mạng của Tiki nằm một chỗ. Họ đã áp dụng một tư duy [âm nhạc] quá cứng nhắc ôm nồm những kết quả bom chi phí cố định khổng lồ giữa một thị trường đang chuyển mình cực nhanh. Trong kinh tế học, chi phí cố định là một con dao hai lưỡi tàn bạo, tiền thuê mật bằng kho bãi hàng tháng, tiền khấu hao trang thiết bị triệu đô, tiền lương duy trì hàng nghìn nhân sự vận hành kho và shiper chuyên trách. Tất cả những chi phí đó vẫn phải thanh toán đều đặn đến từng ngày [âm nhạc] từng giờ. Bất kể là ngày hôm đó, hệ thống xử lý được 1 triệu đơn hàng hay chỉ là vài ngàn đơn hàng. Một đơn hàng trị giá chỉ 100.000đ nhưng bị ép phải đóng gói kỹ càng qua nhiều lớp thùng c đắt tiền và điều động shipper phóng bạt mạng giao trong vòng 2 tiếng đã làm phát sinh một cái mức chi phí vận hành có thể lên tới 40.000đ đến 50.000đ và số tiền hoa hồng mỏng manh mà Tiki thu được từ đơn hàng đó hoàn toàn không đủ để bù đắp chi phí logistic. Nói một cách trần trụi, [âm nhạc] Tiki càng phục vụ khách hàng chu đáo bao nhiêu, họ càng phải tự rút máu doanh nghiệp ra để bù lỗ bấy nhiêu. Tiki rơi vào cái bẫy chi phí chìm. Khi đã lỡ đổ hàng nghìn tỷ đồng vào hạ tầng kho bãi nặng nề, họ không thể một sớm một chiều quay xe sang mô hình nhẹ hơn được. Cỗ xe tăng bọc thép Tiki, [âm nhạc] di chuyển chậm chạp, cồng kềnh, tiêu tốn quá nhiều nhiên liệu và dần đối sức khi bước vào một cái cuộc chiến tranh phi [âm nhạc] đối xứng. Sự xuất hiện của bảy linh cẩu Shopee, TikTok Shop và cú sốc tâm lý tiêu dùng. Khi [âm nhạc] mà Tiki vẫn đang mải mê chăm chút cho những cái nhà kho thông minh và tự hào về dịch vụ khách hàng năm sao của mình thì những kẻ săn mổ ngoại quốc ập đến với một triết lý kinh doanh hoàn toàn trái ngược. Shopee bước vào thị trường Việt Nam không phải với tư cách là một nhà bán lẻ chỉn chu mà như là một cái phiên chợ mở khổng lồ mang đậm tư duy sàn kết nối Marketplace nhẹ gánh. Shopee họ không vội vã xây những cái nhà kho tự vận hành đắc đỏ. Họ biến toàn bộ xã hội thành cái kho hàng của mình. Hàng triệu người bán từ những tiểu thương chợ đầu mối, các shop bán hàng online nhỏ lẻ cho tới các tổng kho vùng biên [âm nhạc] đều có thể đưa sản phẩm lên bán một cách cực kỳ dễ dàng chỉ sau vài thao tác đăng ký. Hệ quả là danh mục sản phẩm trên Shopee bùng nổ với tốc độ ánh sáng phong phú gấp cả chục lần Tiki và mức giá cạnh tranh bị kéo tụt xuống mức rẻ không tưởng. Và cái vũ khí hủy diệt thực sự của Shopee xuất hiện đấy là free ship [âm nhạc] và vouure giảm giá. Tiki tin vào một cái giả định kinh tế học lãng mạn đấy là người tiêu dùng Việt Nam sẽ sẵn sàng trả một mức giá cao hơn để đổi lấy hàng hóa chính hãng và dịch vụ giao hàng nhanh chuẩn chỉ. Thế nhưng thực tế thị trường thì đã dáng vào mặt những người làm chiến lược tại Tiki, một gáo nước lạnh buốt. Người tiêu dùng ở một quốc gia đang phát triển như Việt Nam, họ cực kỳ nhạy cảm về giá. Họ có thể mở ứng dụng Tiki lên để mà tra cứu thông tin sản phẩm, đọc những dòng đánh giá uy tín từ những người mua trước, ngắm nghía cái thùng đóng gói đẹp đẽ. Nhưng đến bước cuối cùng, bước thanh toán, họ sẵn sàng copy tên sản phẩm đó sang Shopee để tìm kiếm. Chỉ cần bên Shopee có mức giá rẻ hơn 20.000đ hoặc là tặng kèm một cái mã miễn phí vận chuyển 15.000đ, quyết định mua hàng lập tức đảo chiều. Tiki bị biến thành một cái phòng trưng bày miễn phí cay đắng cho các đối thủ. Họ đã cư xử như một chàng trai ngoan tử tế, nâng lưu chiều truộng khách hàng đến từng chân tơ kẽ tóc và vét sạch những đồng tiền đầu tư cuối cùng để đảm bảo người mua nhận được gói hàng đẹp nhất. Thế nhưng trong thế giới thương mại điện tử thực dụng này, chàng trai Good boy đó đã bị người tình rất áo ruồng bỏ, ngả vào vòng tay của những đối thủ ngoại quốc lắm tiền nhiều chiêu trò chỉ vì một vài đồng tiền lẻ chênh lệch thôi. Và khi lượng người mua tháo chạy sang Shopee, người bán trên Tiki cũng không thể ngồi chờ chết được. Họ nhận ra rằng việc duy trì quy [âm nhạc] trình kiểm duyệt giấy tờ khắt khe của Tiki nó quá tốn kém trong khi lượng đơn thì ngày càng hẩm hưu. Rất nhiều tiểu thương ồ ạt rút kho, chuyển nguồn lực sang [âm nhạc] Shopee, nơi có lưu lượng truy cập khổng lồ. Hiệu ứng mạng lưới đảo chiều. Shopee càng có nhiều người bán thì hàng lại càng rẻ, lại càng thu hút thêm người mua. Tiki càng ít đơn thì chi phí vận hành trên mỗi đơn hàng lại càng cao và càng đẩy nhanh cái vòng xoáy suy tàn. Và chưa kịp hoàn hồn sau cái cú đánh chí mạng của Shopee, thương mại đệ tử Việt Nam lại tiếp tục đón nhận một cái cơn địa chấn mới mang tên là TikTok Shop. TikTok Shop thì bước vào cuộc chơi bằng cách là phá hủy hoàn toàn hành vi mua sắm truyền thống. Người dùng họ không còn cần phải chủ động gõ từ khóa tìm kiếm món hàng mình cần nữa. Thay vào đấy thì thuật toán gây nghiện của TikTok. Giữ chân người dùng hàng giờ liền qua các video ngắn hài hước hay là các cái phiên livestream bán hàng rực lửa đánh thẳng vào tử huyệt cảm xúc của con người. Mua sắm từ một hành vi [âm nhạc] có kế hoạch so sánh lý trí đã biến thành hành vi mua sắm bốc đồng theo cảm xúc [âm nhạc] và sự hưng phấn tức tời. Nhìn các cây oxy gao thét chốt đơn, nhìn đồng hồ đếm ngược số lượng có hạn, hàng triệu người tiêu dùng đã bấm nút mua hàng trong trạng thái thô miên. Trước làng sóng Shopee hóa và TikTok hóa đầy ma mị và linh [âm nhạc] hoạt đó. Giao diện mua xám nghiêm túc, tĩnh lặng và có phần cứng nhắc của Tiki, bỗng chốc đã trở thành một cái viện bảo tàng lạc hậu, [âm nhạc] già nua giữa một lễ hội mua sắm hiện đại. Nỗ lực thay ra đổ thịt trong tuyệt vọng, khối u di căn và liều thuốc giảm đau. Vậy thì Tiki họ có nhìn thấy cái chết đang gặm nhấm mình từng ngày không? Có chứ. Họ biết rất rõ đấy. [âm nhạc] Các bản báo cáo tài chính đỏ lửa và lượng truy cập lao dốc không phanh liên tục gióng lên những hồ chuông báo tử. Thế nhưng bi kịch lớn nhất của một kẻ lâm nguy là sự lúng túng trong chiến lược. Thay vì phẫu thuật cắt bỏ khối u chi phí cố định và tá cấu trúc lạ chốt cung ứng, Tiki đã chọn những cái giải pháp chắp phá [âm nhạc] thay lớp sơn mới cho một cỗ máy đã rượu rã bên trong. Tháng 8 năm 2023, giữa lúc mà TikTok Shop bứt phá ngoạn mục, Tiki bất ngờ tung chiến dịch tái định vị thương hiệu. Họ đổi logo sang tông xanh đậm, xóa bỏ hai khuôn mặt cười thân thiện, cách điệu [âm nhạc] chữ K thành hình mái nhà và thay khẩu hiệu thành chữ tốt và nhanh. Nhưng đây nó là một cái bước đi có phần ngây thơ. Người tiêu dùng rời bỏ Tiki không phải là vì logo xấu hay là đẹp mà là vì cùng một món hàng. Tiki đắt hơn 20%, không có free ship và danh mục sản phẩm thì lại quá nghèo. Thay đổi nhận diện lúc này chẳng khác nào là sức nước hoa đắt tiền cho một bệnh nhân đang hấp hối cả. Và sự lạc lối tiếp tục lộ rõ khi mà Tiki cố bấu víu vào các cái trào lưu nhất thời để làm truyền thông. Đầu tháng 5 năm 2023, họ gây ồn ào khi vừ tích hợp chat CBT vào ứng dụng trợ lý ảo. Thế nhưng người mua sắm thì họ không mở app để trò chuyện với triết học. Họ chỉ cần tìm nhanh món đồ ưng ý thôi. Thấy mức giá rẻ nhất, áp mã giảm giá sâu nhất rồi thì chốt đơn. Chưa dừng lại đấy thì tháng năm 2023 Tiki đưa cả ô tô điện mini guling khung quang lên bán trên sàn. Một vài thương vụ bán xe hơi giật gân trong 24 giờ thì nó cũng hoàn toàn vô nghĩa trước bài toán dòng tiền cốt lõi. [âm nhạc] Tuy kỳ khát tần suất mua hàng lặp lại mỗi ngày của hàng triệu người chứ không phải là những cái màn trình diễn phô trương. Hồi kết không thể tránh khỏi đã diễn ra tại thượng tầng. Ông Trần Ngọc Thái Sơn, linh hồn đã cống hiến suốt 13 năm gây dựng Tiki, [âm nhạc] đã chính thức rời ghế tổng giám đốc, nhớ lại quyền điều hành cho Richard Triều Phạm, một nhân vật thuần tài chính. Sự chuyển giao này phát đi một tín hiệu nghiệt ngã. Thời kỳ của những giấc mơ lãng mạn và khát vọng Amazon của người Việt [âm nhạc] đã vĩnh viễn chấm dứt. Tiki bước vào giai đoạn phòng thủ sinh tồn, nơi mà ưu tiên sống còn duy nhất [âm nhạc] là cắt giảm nhân sự, thu hẹp kho bãi và siết chặt dòng tiền để tìm lấy một lối thoát mong manh qua ngày đoạn [âm nhạc] tháng. Những bài học đắt giá trên cho tàn của hai mô hình. Ở một bên chiến tuyến thì Grap họ đại diện cho sự tàn bạo của tư bản tài chính và cái bẫy của vị thế độc quyền. Họ dùng pháo đài tiền tệ của SHBank để hủy diệt cạnh tranh, ép người tiêu dùng và đối tác phải phụ thuộc vào hệ sinh thái của mình. Nhưng khi mà cái vòi tiền rẻ bị khóa lại và áp lực từ sạc chứng khóa NASDAQ đè nặng trên vai, bản chất thật của mô hình gọi xe công nghệ [âm nhạc] đã lộ diện. Đó không phải là một phép bầu công nghệ kỳ diệu nào cả mà chỉ là một cái cỗ máy trung gian mô giới đang chuyển dịch toàn bộ áp lực chi phí và rủi ro xuống va những người tài xế nghèo dã nắng dở mưa. Khi một doanh nghiệp cố gắng vắt kiệt biên lợi nhuận của đối tác lao động và đối xử lạnh lùng với sự an toàn của con người thì họ đã tự đào mồ chôn niềm tin của mình. Cuộc đình công tắt áp của các tài xế Việt không đơn thuần là một vụ tranh chấp tiền cước. Đó là một tiếng chuông cảnh tỉnh sâu sắc về trách nhiệm [âm nhạc] xã hội của các nền tảng công nghệ, đặt ra yêu cầu cấp thiết cho các cơ quan quản lý nhà nước trong việc thiết lập một cái khung trần chết khấu để bảo vệ sinh kế của những người lao động yếu thế. Đồng thời thì đây cũng chính là cơ hội vàng để các đối thủ mới nổi như là Be là xanh SM tận dụng ngọn lửa bất mãn và có thể vẽ lại bản đồ thị phần vận tải công nghệ tại [âm nhạc] Việt Nam. Còn ở câu chuyện còn lại, Tiki cũng để lại một cái bài học kinh tế bi tráng và đẫm nước mắt theo một cách hoàn toàn khác. Họ là một tấm gương mẫu mực về sự tử tế, về nỗ lực kiểm soát chất lượng và khát khao phụng sự người tiêu dùng Việt. Thế nhưng trong kinh doanh, tử tế thôi là chưa đủ. Nếu thiếu đi sự nhạy bén về mặt chiến lược kinh tế, Tiki Kỳ đã tự chôn chân mình trong một pháo đài chi phí cố định quá nặng nề. Họ xây dựng một cái con hào logistic đắt đỏ giữa một thị trường mà đại đa số khách hàng vẫn bị chi phối tuyệt đối bởi giá rẻ và mã khuyến mãi. Sự cứng nhắc trong việc ôm đồ mô hình B2C và việc chậm chạp trong quá trình thức ứng với các làng sóng thương mại mới như là Social Commerce hay là video shopping đã biến Tiki thành một kẻ chiến bại cô độc. Cái kết buồn của Tiki nó chứng minh một chân lý kinh tế khắc nghiệt. Bạn có thể yêu chiều khách hàng như một chàng trai ngoan trung thủy. Nhưng nếu bạn không thể tố ưu hóa chi phí vận hành, để đem tới cho họ mức giá cạnh tranh nhất, khách hàng sẽ lập tức quay lưng rời bỏ bạn mà không hề có một chút do dự. Nói chung là không có sự trung thành trong thời [âm nhạc] đại này đâu. Khép lại câu chuyện của Grab và Tiki, chúng ta nhận ra rằng là kỷ nguyên của những câu chuyện cổ tích khởi nghiệp được thổi phồng bằng những núi tiền rẻ [âm nhạc] của những quỹ đầu tư mạo hiểm. đã vĩnh viễn lùi vào dĩ vãng. Một nền tảng công nghệ không thể triều tồn được [âm nhạc] nếu nó chỉ biết sống ký sinh bằng cách hút cạn mồ hôi của những người lao động nghèo như cách mà Grap đang làm. Và một doanh nghiệp thì cũng không thể sống sót nếu chỉ biết ôm khư khư những cái lý tưởng lãng mạn mà quên mất bài toán hiệu quả chi phí thực tế như bi kịch của Tiki. Trên đống tro tàn của những kỳ lân hôm qua, bài học kinh tế về sự cân bằng giữa giá [âm nhạc] trị nhân văn, sự linh hoạt trong mô hình kinh doanh và tính bền vững của dòng tiền sẽ luôn là một lời cảnh tỉnh đắt giá nhất cho bất kỳ ai muốn bước chân vào vũ đài khốc liệt của nền kinh tế số tương lai. Mình đang phát triển một kênh thứ hai của The Hiden Team, đó là kênh The Hidden P. Nơi sẽ có những hành trình đầy góc khuất. Đây là nơi sẽ có những câu chuyện lịch [âm nhạc] sử hấp dẫn được kể lại với giọng văn các cách kể chuyện thú vị ly kỳ nhất. Ở đó sẽ có những câu chuyện về lịch sử Việt Nam trong playlist Đại Việt xử ký, những câu chuyện về lịch sử Trung Quốc trong playlist Trung Hoa xử ký và những câu chuyện về tiểu thuyết trong Kiếm Vũ Phong Vân. Nếu bạn quan tâm tới những nội dung này [âm nhạc] thì mình hy vọng sẽ được mọi người ủng hộ, ghé qua và để lại một lượt subscribe cũng như xem qua video bên kênh mình. Cảm ơn mọi người rất nhiều. M.