Kinh tế vĩ mô & Tiền tệ ~21 phút đọc

Cơ chế ngầm định hình tiền tệ: Phân công lao động và quyền lực phân phối xã hội

Hôm nay thì chúng ta sẽ không dừng lại những cái mẹo vặt kiếm tiền hay là những cái công thức làm giò nhanh chóng vốn để xoa dịu cảm giác bất an của đám đông. Chúng ta sẽ cùng nhau lột tấm màn tre, bóc trần bộ máy cơ ...

1. Bề nổi của con số và thực trạng dòng tiền

Hôm nay thì chúng ta sẽ không dừng lại những cái mẹo vặt kiếm tiền hay là những cái công thức làm giò nhanh chóng vốn để xoa dịu cảm giác bất an của đám đông.

Chúng ta sẽ cùng nhau lột tấm màn tre, bóc trần bộ máy cơ chế thực sự đang giật dây đồng tiền trong nền kinh tế hiện đại từ vĩ mô đến vi mô, từ ảo ảnh hệ thống đến chiến lược kiến tạo tài chính ở cấp độ cá nhân.

Những góc nhìn sắp hé lộ sau đây sẽ buộc bạn phải đập bỏ toàn bộ lăng kính ngây thơ mà bấy lâu nay xã hội áp đặt lên tâm trí bạn. Hãy bắt đầu bằng một câu hỏi đấy là tiền thực sự đến từ đâu?

Tiền đến từ lao động, sản xuất, dịch vụ, tạo ra giá trị cho xã hội. Đúng không?

Điều đấy nó không sai về mặt hình thức nhưng nó ngây thơ. Lầm tưởng kinh điển nhất của số đông là tin rằng những nhà máy in tiền của ngân hàng Trung ương đang bơm ra toàn bộ huyết mạch cho nền kinh tế.

Sự thật là trong các nền kinh tế hiện đại, thứ tiền mặt cầm nắm được chỉ là phần nổi vô cùng nhỏ của một tảng băng trôi khổng lồ. Phần lớn thế giới tiền tệ tồn tại vô hình dưới dạng những con số được ghi trong điện tử của ma trận hệ thống ngân hàng và điều cốt tử nằm ở đây.

Phần lớn số tiền ghi sổ đấy nó không do nhà nước in ra mà được sinh ra từ những cái bút toán cấp tín dụng. Khi một khoản vay được ký kết, tiền được đẻ ra từ hư vô.

Tiền và nợ thực chất là hai mặt của một đồng xu cấu trúc tài chính hiện đại. Chào mừng đến với The Hit Self.

Bạn có nhận ra mình đang nghèo đi vì những thói quen sai lầm và lối tư duy tự chó chân mình? Bạn cảm thấy kiệt sức vì luôn cố làm vừa lòng người khác.

Bạn đang tự làm khổ chính mình chỉ vì thiếu bản lĩnh từ chối và quản trị cuộc đời. Đừng loanh quanh với những lời khuyên đạo lý chung chung nữa.

Chỉ 15 phút nghe mỗi ngày, bạn sẽ có ngay tư duy sắc bén để xử lý gọn gàng từng góc khuất đời thường và công sở. Ảo giác về bản chất tiền tệ và quyền lực của sự tín nhiệm.

Sự thật gây sốc với phần đông nhân loại là tiền mặt vật lý chỉ chiếm một thị phần vô cùng khiêm tốn, thường chỉ dao động từ 3% đến 8% trong tổng cung tiền tệ của một quốc gia phát triển.

Vậy thì khối lượng tài sản khổng lồ đang nôi sống toàn bộ nền thương mại toàn cầu nó trốn ở đâu? Nó nằm trong cõi vô hình của những dòng lệnh ghi sổ điện tử.

Khi bạn quét mã QR, chuyển khoản ngân hàng hay là quẹt thẻ tín dụng thì tuyệt đối không có một sấp tiền giấy nào thực sự chạy từ tài khoản của bạn sang đối tác.

Cái thứ duy nhất dịch chuyển là các con số dương ghi nhận trên hệ thống hạch toán kế toán của các định chế tài chính. Đó không phải là sự trao đổi vật chất, đó là sự di chuyển của các quyền đòi hỏi và nghĩa vụ kế toán.

Chúng ta đang dùng những con số không có hình ảnh, không có trọng lượng được sinh ra từ các cái thuật toán và bút toán tín dụng để định đoạt sinh mệnh, thời gian và mồ hôi của chính mình.

Nhưng tại sao một chuỗi số trên màn hình lại có thể sai khiến một người lao động cật lực 12 tiếng mỗi ngày? Câu trả lời nằm ở hai chữ tín nhiệm.

Tiền tệ bản chất có lẽ là ai cũng hiểu nó không phải là của cải. Tiền tệ là một dạng khế ước của xã hội về mặt niềm tin.

Ngày xưa thì con người nguyên thủy họ dùng vỏ sò, dùng đá quý, rồi sau này thì đến vàng bạc. Bởi vì kim loại thì quý thì nó có tính khan hiếm tự nhiên.

Nhưng khi mà hệ thống bản vị vàng sụp đổ hoàn toàn vào năm 1971, tiền pháp định chính thức bước vào kỷ nguyên thuần túy dựa trên niềm tin vào quyền lực của nhà nước và sự ổn định của hệ thống luật pháp.

Khi bạn hiểu rằng thứ mình đang khao khát, đang đấu tranh và đánh đổi cả đời chỉ là những tín hiệu điện tử đổi chủ trên màn hình được bảo chứng bằng niềm tin tập thể thì bạn sẽ bắt đầu nhìn thế giới tàn chính này bằng một cái nhìn lạnh lùng hơn, sắc bén hơn và tỉnh thức hơn rất nhiều.

Tiền sinh ra từ nợ và chiếc van bơm sức mua tương lai. Hãy cùng xem cơ chế hình thành những khoản tiền ghi sổ đó nó diễn ra như thế nào nhé.

Quá trình này nó diễn ra một cách âm thầm nhưng lại có sức ảnh hưởng mang tính sống còn đến toàn bộ nền kinh tế. Khi một ngân hàng thương mại phê duyệt một khoản vay để mua nhà hay là mở rộng hoạt động kinh doanh hoặc là phục vụ những mục đích hợp pháp khác thì họ không đơn giản là lấy tiền gử tiết kiệm của ông A rồi chuyển nguyên số tiền đó cho ông B như cách mô tả bình thường trong sách giáo khoa nhập môn.

Hệ thống tài chính vận hành theo nguyên lý dự trữ bắt buộc và nghiệp vụ ngân hàng phân đoạn. Trên thực tế thì khi một khách hàng đặt bút ký vào hợp đồng tín dụng và ngân hàng họ giải ngân thì một phép màu kế toán đã xảy ra.

Ngân hàng ghi có vào tài khoản của người vay một số tiền mới tin. Đồng thời thì ghi nhận một cái tài sản của ngân hàng là quyền đòi nợ người vay trong tương lai.

Nói cách khác thì tiền ghi sổ mới và khoản nợ được hình thành đồng thời trong cùng một giao dịch tín dụng. Bằng một cú gõ phím tiền được tạo ra từ con số 0.

Đấy chính là lý do vì sao mà hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại là một cơ chế tối thượng tạo ra phần lớn nguồn cung tiền lưu thông.

Cái điểm mấu chốt của quy luật tiền tệ ở đây đấy là phần lớn lượng tiền mà chúng ta sử dụng hàng ngày không chỉ phản ánh giá trị của những hoạt động kinh tế đã tích lũy trong quá khứ mà quan trọng hơn nó chính là cái sự thế chấp sức mua của tương lai được đưa về hiện tại.

Giả dụ bạn vay 3 tỷ đồng để mua một căn hộ thì điều đó có nghĩa là bạn đã đem 20 năm lao động tương lai của mình cô đặc lại thành một cục tiền ở thì hiện tại để tiêu dùng lập tức.

Cả xã hội cùng vay nợ có nghĩa là cả xã hội đang ứng trước tương lai. Nếu dòng vốn đó đổ vào các hoạt động sản xuất kinh doanh, tạo ra giá trị gia tăng thực, năng suất lao động xã hội tăng cao của cải dồi ráo thì tương lai sẽ trả hết nợ cho hiện tại một cách êm đẹp.

Thế nhưng nếu tín dụng bị bẻ lái và các kênh đầu cơ thổi giá tài sản thì nó sẽ trở thành một quả bom hẹn giờ. Bởi vì nợ gốc luôn đi kèm lã suất mà lã suất nó đòi hỏi nền kinh tế phải liên tục tăng trưởng nhanh hơn tốc độ sinh sôi của nợ để không bị sụp đổ.

Khi cái guồng quay này chậm lại thì toàn bộ cấu trúc sẽ rung chuyển. Hiệu ứng dòng trả tiền tệ, hiệu ứng cantilent và ma trận phân bổ tài sản.

Điều này thì dẫn chúng ta tới một câu hỏi mang tính quyết định. Khi tiền mới được sinh ra từ hư không thông qua nợ, nó sẽ chảy đi đâu trước và ai sẽ là người hưởng lợi?

Đây chính là cái bức màn bí mật về sự bất bình đẳng tài sản được hé lộ hoàn toàn thông qua một nguyên lý kinh tế học kinh điển. Hiệu ứng Cantyen được đặt tên theo nhà kinh tế học Richard Cantillon từ thế kỷ thứ 18.

Đa phần mọi người cho rằng khi một lượng tiền khổng lồ được bơm vào nền kinh tế thông qua hạ lã suất hoặc nới lỏng định lượng thì nó giống như là một cơn mưa rào và tưới đều lên mọi mảnh đất.

Ai cũng nhận được một tỉ lệ tương đương nhau và giá cả mọi thứ tăng đều. Đây là một ảo tưởng tai hại.

Tiền không bao giờ rơi xuống như mưa. Tiền nó trẻ như một dòng sông vậy.

Nó có điểm xuất phát, có thượng nguồn, có các nhánh sông và có cả những vùng trũng hạ lưu. Ở đây thì mình phải làm rõ hai vấn đề như sau.

Vấn đề thứ nhất, chúng ta đang không bàn về chuyện đạo đức mà bàn về nguyên lý nhá. Vấn đề thứ hai, đến đây thì bạn sẽ bảo là ơ như thế bất công, tiền phải được chia đều chứ.

Thế nhưng mà nếu mà tiền được chia đều cho tất cả mọi người thì cái việc bơm tiền nó chả có ý nghĩa gì cả. Bởi vì sao?

Bởi vì tiền là động lực để sản xuất, để kinh doanh và nó cần được chảy đúng vào nơi cần động lực.


2. Cơ chế in tiền, pha loãng nợ và kẻ phải trả giá ngầm

Từ đó thì nó sẽ tạo ra giá trị cho xã hội. Bạn cứ tưởng tượng nếu nhà nước bơm tiền và chia đều cho toàn bộ xã hội, mỗi người ngày mai sáng ngủ dậy cầm trên tay 10 triệu đồng ấy thì sao?

Thì chả có gì thay đổi cả. Chỉ tổ tốn công vô ích.

Bởi vì khi đấy thì giá cả nó cũng sẽ tăng và bạn thì cũng bạn chả được lợi gì cả. Ok, bây giờ thì quay trở lại với câu chuyện dòng sông tiền tệ mình kể trên.

Thế thì kẻ đứng ở thượng nguồn chính là hệ thống tài chính, các tập đoàn đa quốc gia, các quỹ đầu tư khổng lồ và giới tinh hoa sở hữu tài sản lớn.

Đơn giản là vì họ có tài sản thế chất và họ sẽ là những người đầu tiên tiếp cận được lượng tiền mới tinh này với mức lã suất rẻ nhất trước khi mà thị trường kịp nhận ra là có thêm lượng tiền xuất hiện.

Và với cái dòng vốn dồi rào và tiền rẻ trong tay, họ lập tức mang đi thu gom những tài sản chiến lược có tính khan hiếm, bất động sản đặc địa, cổ phiếu của các doanh nghiệp đầu ngành, tài nguyên thiên nhiên và công nghệ lõi.

Lúc này thì giá cả hàng hóa tiêu dùng ngoài xã hội vẫn chưa kịp tăng, sức mua của dòng tiền mới vẫn ở mức tối đa. Hãy tưởng tượng câu chuyện của một nhà phát triển bất động sản quy mô lớn tại một đô thị đang phát triển nhé.

Khi mà ngân hàng Trung ương nới lỏng chính sách tiền tệ để kích thích kinh tế sau suy thoái, vị chủ tịch này nhờ vào tài sản đảm bảo khổng lồ đã tiếp cận được gói tín dụng hàng chục ngàn tỷ.

Với mức lã suất ưu đãi chỉ 3 đến 4% một năm, ông ấy lập tức dùng số tiền này để đi thâu tóm hàng trăm hacta đất, đặc biệt là xung quanh các cái trục giao thông quy hoạch với mức giá chưa biến động.

Vài năm sau thì khi dòng tiền này bắt đầu lan tỏa qua nhiều tầng lớp trung gian chi trả cho nhà thầu, nguyên vật liệu, tiền lương kỹ sư, công nhân rồi thì nó chảy ra nền kinh tế tiêu dùng lạ phát bắt đầu nhếch lên vào chỗ dậy.

Bắt đầu thì giá bát phở, cân thịt, mớ rau, thậm chí tiền điện nước tăng vọt từ 20 đến 30%. Và lúc này thì dòng tiền nó mới thực sự chạm tới tay những người lao động ở hạ nguồn thông qua một đợt tăng lương hay là thu nhập thông qua cung cấp dịch vụ.

Thế nhưng c đắng hơn cả những mảnh đất nông nghiệp ngày nào người lao động từng có hy vọng mua được nay dưới tác động của dòng tiền thượng nguồn đã được phân lô đẩy lên giá gấp ba gấp năm lần.

Người đứng ở thượng nguồn thì đã hoàn tất việc gia tăng tài sản thực của họ bằng cách dùng dòng vốn để mua tài sản trước khi lạm phát xảy ra.

Còn người đứng ở hạ nguồn nhận được tiền muộn nhất lại là người phải gánh chịu toàn bộ chi phí lạm phát do giá cả hàng hóa leo thang và vĩnh viễn bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua sở hữu tư liệu sản xuất.

Dòng trảy tiền tệ nó không hề trung lập. Bản chất nó là một cỗ máy tái phân phối lại của cải tinh vi từ người lao động làm công ăn lương sang những người nắm giữ tài sản tài chính.

Sự phân chia lao động xã hội và mạng lưới thâu tóm dòng chảy lợi ích. Hiểu được dòng trải của tiền tệ thì sẽ giúp bạn nhìn thấu trật tự phân chia lao động trong xã hội hiện đại.

Tại sao một lập trình viên làm việc 10 tiếng mỗi ngày đỏ hoe mắt trước màn hình máy tính hay là một bác sĩ phẫu thuật cứu người suốt 10 tiếng trong phòng ngủ lại thường có cái mức độ tích lũy tài sản thua một nhà đầu cơ bất động sản trung bình?

Hoặc một người sở hữu nền tảng công nghệ trung gian. Câu trả lời thì nó không nằm ở sự chăm chỉ, cũng chưa chắc đã nằm ở giá trị đạo đức của công việc mà nằm ở vị trí của họ trong chuỗi giá trị và khả năng kiểm soát dòng chảy lợi ích.

Trong một xã hội hiện đại, phân công lao động là tất yếu để tăng năng suất. Như một xã hội thì chia lao động thành ba tầng nấc căn bản về mặt quyền lực kinh tế, tầng lao động cơ bắp và kỹ thuật trực tiếp, tầng quản lý và điều phối và trên cùng là tầng làm chủ cấu trúc phân phối.

Tầng thấp nhất là những người bán thời gian và sức lao động trực tiếp. Đặc điểm chí mạng của tầng này là tính chất tuyến tính và thay thế được.

Dù bạn là một công nhân may mặc hay là một chuyên gia phân tích dữ liệu cao cấp, thu nhập của bạn vẫn gắn chặt với từng giờ bạn bỏ ra.

Và nếu bạn ngừng làm việc, dòng tiền lập tức biến mất. Giá trị bạn tạo ra thì luôn bị người mua sức lao động trừ đi một phần thặng dư khổng lồ để trang trải chi phí vận hành dủ do hệ thống và lợi nhuận cho chủ doanh nghiệp.

Bạn sẽ chỉ nhận được phần vừa đủ để tán sản xuất sức lao động của chính mình. Tầng thứ hai sẽ là tầng điều phối, những nhà quản lý, giám đốc vận hành, chủ doanh nghiệp vân vân.

Họ nắm giữ quyền năng tối ưu hóa nguồn lực nhưng bản chất thì họ vẫn là những người làm thuê cao cấp, nhận lương thưởng dựa trên một hiệu quả mà họ mang lại cho tầng trên cùng.

Tầng thứ ba là tầng tối thượng quyết định dòng chảy lợi ích là những người sở hữu hạ tầng giao dịch, tư liệu sản xuất cốt lõi và mạng lưới phân phối.

Hãy nhìn vào các mô hình kinh doanh bùng nổ nhất hiện nay. Các sàn thương mại điện tử, các ứng dụng gọi xe công nghệ, các hệ thống bán lẻ khổng lồ.

Họ không tự tay may một chiếc áo, không trực tiếp lá một chuyến xe khách, không tự trồng một cái củ khoai, họ xây dựng nên một cái phễu, một trạm thu phí vô hình đặt ngay giữa người sản xuất và người tiêu dùng.

Cứ mỗi một giao dịch diễn ra, phần trăm lợi nhuận cố định tự động chảy về túi họ. Bất kể người tài xế dầm mưa dãi nắng hay là người bán hàng đau đầu vì hàng tồn kho thì những người sở hữu nền tảng luôn thu được tiền trước tiên.

Đó chính là sự chênh lệch tàn nhẫn giữa việc tham gia vào quá trình sản xuất và việc làm chủ luật chơi phân phối. Lấy kể trong xã hội này thì nó không bao giờ phân bổ đều theo sự vất vả.

Nó phân bổ theo mức độ kiểm soát các điểm nghẽn của dòng chảy giá trị. Cái bẫy thu nhập cao và chiếc lồng son của tâm lý học hành vi.

Nhiều người sở hữu chuyên môn xuất sắc vừa lên nấc thang thu nhập cả trăm triệu mỗi tháng và ngỡ rằng mình đã tự do. Nhưng đây đó chính là lúc mà chiếc bẫy tinh vi nhất ập xuống.

Cái bẫy thu nhập cao và lạ phát lối sống. Hệ thống tiêu dùng được thiết kế để kích thích bạn nâng cấp mức sống theo từng nốc thu nhập.

Lương m triệu ở trọ đi xe máy cũ. Lênn 50 triệu thì bắt đầu mua ô tô trả góp.

Thuê chung cư cao cấp chạm mốc 100 triệu thì con phải học trường quốc tế đồ hiệu và du lịch xa xỉ trở thành nhu cầu thiết yếu rồi. Về mặt tâm lý thì hiện tượng thích nghi khóa lạc kiểu này nó khiến não bộ nhanh chóng coi sự xa xỉ mới là chuẩn mực hiển nhiên.

Rồi thì thôi thúc bạn theo đuổi nấc thang cao hơn để thỏa mãn tâm lý so sánh xã hội và kết quả là chi phí cố định hàng tháng tăng vọt.

Mở mắt ra mỗi ngày áp lực trả nợ mua nhà, trả góp mua xe, học phí và các chi phí xã giao đã nuốt chọn số tiền kiếm được. Thu nhập tăng vọt nhưng mà tà sản dòng tích lũy thì vẫn bằng không.

Họ không dám nghỉ việc một tháng, không dám mạo hiểm khởi nghiệp, không dám từ chối cấp trên vì cỗ máy chi phí phía sau sẽ nghiền nát họ ngay khi mà dòng tiền ngừng chảy.

Họ chưa thể tự do mà chỉ là những tù nhân tự nguyện trong cái lồng son rát vàng, những lao động cấp cao cay quốc miệt mài chỉ để trả lãi ngân hàng và nuôi dưỡng một cái ảo ảnh thành công trước mắt của thiên hạ.

Lỗ hổng tâm lý con người, những hố đen nốt chưởng tài sản. Tại sao đa phần mọi người đều nhận thấy sự bấp bênh của mình?

Thế nhưng mà không ai có thể thoát ra bởi vì cấu trúc tài chính hiện đại được xây dựng dựa trên sự khai thác triệt để các thiên kiến nhận thức cố hữu của bộ não người.

Lỗ hổng đầu tiên đấy là thiên kiến hiện tại tức là xu hướng ưu tiên sự thỏa mãn tức thì hơn là lợi ích giải hạn. Bộ não nguyên thủy của chúng ta tiến hóa trong môi trường khan hiến thức ăn hàng trăm ngàn năm trước.

Nơi mở việc tích lũy cho 10 năm sau là vô nghĩa. Vì nguy cơ sinh tồn luôn rình dập trước mắt.

Ăn hết những gì săn được ngay lập tức là chiến lược sinh tồn tối ưu của người tiền sử. Thế nhưng mà trong thế giới tài chính hiện đại, cái việc què thẻ tín dụng để mua sắm món đồ ưa thích nó mang tới một cái luồng dopamin tức thì.

Trong khi nỗi đau trả nợ thì bị để lùi về 30 ngày sau. Bạn đang vay mượn tương lai để mua lấy cái sự thỏa mãn phù phiếm của hiện tại.

Lỗ hổng thứ hai đấy là hiệu ứng phomo, nỗ sợ bị bỏ rơi và tâm lý bày đàn.


3. Điểm gãy chu kỳ: Kịch bản sòng phẳng cho tài sản cá nhân

Khi thị trường bất động sản hay là chứng khoán bước vào giai đoạn sốt nóng cuối chu kỳ, câu chuyện người hàng xóm nhân đôi tài sản sau một đêm.

Người đồng nghiệp mua xe mới nhờ lớp sóng đất nền lan chuyển khắp nơi và lý trí của bạn bị tê liệt bởi lòng tham và sự đố kỵ. Bạn nhảy vào thị trường ở mức giá trên đỉnh danh vọng.

Dùng đoàn bảy tài chính tối đa với niềm tin mù quáng rằng mình sẽ kịp rút chân trước khi mà bữa tiệc tàn. Kết quả là bạn sẽ trở thành người thanh khoản cuối cùng, ghé chịu toàn bộ sự sụp đổ khi mà dòng tiền thông minh của những kẻ thượng nguồn đã âm thầm rút lui từ lâu.

Lâu hồng thứ ba đấy là ảo tưởng kiểm soát. Rất nhiều người tham gia vào các thị trường tài chính phức tạp nhưng lại trang bị kiến thức sơ xài, nhầm lẫn giữa sự may mắn trong một chu kỳ tăng giá tự nhiên với năng lực thực sự của bản thân.

Khi bạn thắng một vài lệnh nhỏ, một vài thương vụ nhỏ thì bạn tự phong mình là chuyên gia, tăng quy mô vốn gấp nhiều lần. Và chỉ cần một cú đảo chiều của chính sách vĩ mô, toàn bộ vốn liến tích lũy suốt cả đời, có khi bị thổi bay trong chốc lát.

Xây dựng năng lực hút tài cục, chuyển hóa từ con mồi thành kẻ sát mồi. Nhận diện được toàn bộ ma trận tàn nhẫn này không phải để chúng ta buông xuôi, chán nản hay là mang tâm lý nạn nhân oán trách xã hội hệ thống.

Ngược lại thì sự tỉnh thức này là một vũ khí tối thượng. Giúp bạn tá cấu trúc lại toàn bộ cuộc đời tài chính của mình.

Muốn thoát khỏi vị thế con mồi thì bạn phải thay đổi luật chơi của chính mình trước. Để giải quyết tận gốc dễ cái bẫy thu nhập cao và các cái lỗ hổng về tâm lý thì bước đi đầu tiên mang tính cách mạng là phải cắt đất sợi dây liên lạc giữa chi phí sinh hoạt với mức thu nhập.

Khi thu nhập của bạn tăng từ 20 triệu lên 50 triệu, hãy kiên quyết giữ nguyên cái mức sống của thời điểm 20 triệu. Toàn bộ các phần chênh lệch 30 triệu đó tuyệt đối chưa phải là tiền để nâng cấp xe cộ quần áo mà là cái dòng máu tư bản đầu tiên để mà giải phóng sự tự do của bạn.

Bạn cần phải chuyển dịch từ tư duy người tiêu dùng sang tư duy một nhà đầu tư tích lũy tài sản thực. Chiến lược then chốt ở đây đấy là kiến tạo cấu trúc giữ tiền thay vì mà miết đổi theo tiền.

Tiền tệ thì vốn dĩ đã mang đặc tính bốc hơi liên tục dưới áp lực của sự phình to tín dụng. Giữ tiền mặt trong ngân hàng dài hạn thực chất là một hành động tự sát về tài chính từ bởi vì bạn sẽ cho phép hệ thống đạt pha loãng sức mua của mồ hôi mình.

Theo vào đó thì bạn phải học cách chuyển dịch dòng tiền thặng dư và những loại tài sản có khả năng tự vệ trước lạ phát và sở hữu lực hút tự nhiên.

Đó là cổ phần của những doanh nghiệp tuyệt vời có những con hào kinh tế sâu rộng, có quyền định giá sản phẩm bất chấp lạm phát. Đó là những bất động sản tạo ra dòng tiền khai thác thực tế nằm tại các vị trí không thể nhân bản.

Đó là việc đầu tư nâng cấp năng lực cốt lõi của chính bản thân mình để biến mình thành mắt xích không thể thay thế trong chuỗi giá trị phân công lao động.

Hãy áp dụng kỷ luật tài chính tự động hóa để đánh bại thiên kiến nhận thức của chính mình. Đừng bao giờ chờ đến cuối tháng thừa bao nhiêu tiền thì mới đem đi tiết kiệm hay đầu tư.

Bởi vì bộ não con người luôn tìm cách tiêu sạch số tiền nó nhìn thấy trong tài khoản. Hãy trích lập tự động tối thiểu 30% đến 50% thu nhập ngay trong ngài lương về để chuyển thẳng vào các quỹ tài sản tích lũy giải hạn.

Khi số tiền hiển thị trước mắt giảm đi thì bạn sẽ tự khắc thích nghi về mức sống của mình một cách tự nhiên mà không cảm thấy bị khổ sở.

Mở rộng dòng trẻ tiền tệ, giải mã chu kỳ kinh tế và nghệ thuật đứng trên vai người khổng lồ. Bây giờ thì chúng ta hãy cùng đào sâu vào cái phần quan trọng nhất, phần mở rộng vấn đề cốt lõi mà phần lớn mọi người đều bỏ qua.

Đấy là cơ chế co giãn của dòng trải tiền tệ theo chu kỳ kinh tế và cách thức vận dụng nó để thay đổi vị thế tài chính. Nền kinh tế thì nó không vận hành theo một đường thẳng tắp, nó vận hành theo các làn sóng hình sin của chu kỳ nợ ngắn hạn và chu kỳ nợ dài hạn như cách mà nhà quản lý quỹ huyền thoại Ralio từng đúc kết.

Nguồn cơn của những chu kỳ này chính là sự dao động của van tín dụng trong hệ thống ngân hàng. Trong giai đoạn mở rộng của chu kỳ, tiền tệ được tạo ra dễ dàng.

Ngân hàng trung ương hạ lã suất điều chỉnh. Các ngân hàng thương mại thì nới lỏng tiêu chuẩn cho vay.

Tiền rẻ bắt đầu tràn ngập thị trường. Các doanh nghiệp sẽ ồ ạt vay mượn để mở rộng nhà xưởng.

Người dân thể hân hoan vay tiền để tiêu dùng như mua xe, mua nhà, đầu tư chứng khoán vân vân. Nền kinh tế sẽ bừng mừng khi thế, việc làm sẽ dồi rào hơn, thu nhập sẽ tăng lên.

Nhưng dòng tiền mới này nó không đi kèm với sự gia tăng tương ứng của năng suất lao động thực tế. Lập tức dẫn đến hiện tượng quá nhiều tiền, đổi theo quá ít hàng hóa và tài sản.

Bong bóng bắt đầu hình thành. Giá tài sản bắt đầu bị đẩy lên mức phi lý so với giá trị nội tại và lạm phát bắt đầu ngóc đầu dậy.

Và khi mà lạ phát vượt quá ngưỡng chịu đựng của xã hội, những nhà điều hành kinh tế vĩ mô buộc phải kéo chiếc phanh khẩn cấp. Họ tăng lạ suất và hút tiền mặt về.

Đây là thời điểm van Tiến dụng đột ngột bị khóa lại. Dòng trải tiền tệ mới sẽ ngừng sinh ra trong khi nghĩa vụ trả nợ của toàn xã hội thì vẫn nguyên.

Thậm chí là chi phí lãi vay còn tăng vọt theo bước lã suất mới. Lúc này thì hiện tượng co rút thanh khoản xảy ra trên diện rộng.

Những kẻ dùng đòn bảy tài chính quá đà, những người đi vay ngắn hạn để đầu tư dài hạn, những doanh nghiệp kinh doanh dựa trên dòng tiền vay mượn liên tục sẽ lập tức rơi vào cảnh ngạt thở.

Họ sẽ không còn đủ tiền mặt để thanh toán các khoản nợ đến hạn. Và để sinh tồn họ buộc phải bán tháo những tài sản tốt nhất của mình.

Đương nhiên là với mức giá rẻ hơn để thu hồi tiền mặt trả nợ. Giá cổ phiếu bắt đầu lao dốc.

Thị trường bất động sản đóng băng, doanh nghiệp phá sản hàng loạt tỉ lệ thất nghiệp tăng cao, đám đông hoảng loạn và chìm trong bi quan tột độ.

Và đây chính là cái khoảnh khắc sự phân hóa giàu nghèo đạt tới đỉnh điểm. Những người có tư duy tài chính sâu sắc, những kẻ kiên nhẫn, tích lũy thanh khoản thực và giữ tỉ lệ nợ an toàn trong giai đoạn hưng phấn sẽ bước vào thị trường lúc này với tư thế của một thợ săn tối thượng.

Họ dùng lượng tề mặt tích lũy được thứ mà khi này trở thành vua để đầu thâu tóm toàn bộ những cái tài sản giá trị của những kẻ đang chết chìm vì nợ với mức chết khấu có khi lên tới 50% 70%.

Họ mua đất đai màu mỡ từ những người đầu cơ vỡ nợ, mua lại cổ phần của những doanh nghiệp cốt lõi từ những nhà đầu tư hoảng loạn, mua lại máy móc nhà xưởng với mức giá thanh lý.

Và khi một chu kỳ thanh lọc kết thúc, nợ xấu được xóa bỏ, nền kinh tế chạm đáy và bắt đầu một chu kỳ nới lỏng tiền tệ mới. Những tài sản giá rẻ mà họ gom được trong cơn khủng hoảng sẽ nhân lên gấp nhiều lần.

Đây không phải là sự may mắn ngẫu nhiên. Đây là sự hiểu biết sâu sắc về nhịp thở của dòng trả tiền tệ và kỷ luật thép để hành động ngược lại với tâm lý bầy đàn.

Cuộc sống này là một váng cờ lớn nơi mà tiền bạc, sức lao động và quyền lực đan cài vào với nhau thông qua những quy luật vô hình nhưng nghiệt ngã.

Nếu bạn tiếp tục sống với tâm thức ngây thơ, tin vào những lời hứa hẹn dễ rãi thì bạn sẽ mãi mãi chỉ là một giọt nước nhỏ nhoi bị cuấn phăng đi trong dòng thác lũ của các chu kỳ tài chính.

Làm việc kiệt cùng để làm giàu cho những kẻ đứng ở thượng nguồn thôi. Thế nhưng một khi mà bạn đã nhìn thấu chiếc máy in tiền ghi sổ hoạt động ra sao, hiểu được tiền mới chảy về túi A trước, nhận diện được cái bẫy thu nhập cao và kiểm soát được những lỗ hồng tâm lý bản năng của chính mình thì bạn đã chính thức nắm trong tay chiếc chìa khóa để bước ra khỏi vòng lặp tổn luẩn quẩn.

Bạn sẽ không còn sợ hãi những biến động của thị trường mà sẽ nhìn thấy trong mỗi cuộc khủng hoảng một cơ hội tái phân bổ tài sản vĩ đại.

Không có phép màu nào trong bài toán cân đối nợ nần. Khi nợ chạm trần, hoặc là chấp nhận lạm phát để quỵt nợ dần, hoặc là cấu trúc lại toàn bộ luật chơi.


📜 Xem toàn bộ Transcript gốc (Dữ liệu đối chiếu)

Hôm nay thì chúng ta sẽ không dừng lại những cái mẹo vặt kiếm tiền hay là những cái công thức làm giò nhanh chóng vốn để xoa dịu cảm giác bất an của đám đông. Chúng ta sẽ cùng nhau lột tấm màn tre, bóc trần bộ máy cơ chế thực sự đang giật dây đồng tiền trong nền kinh tế hiện đại từ vĩ mô đến vi mô, từ ảo ảnh hệ thống đến chiến lược kiến tạo tài chính ở cấp độ cá nhân. Những góc nhìn sắp hé lộ sau đây sẽ buộc bạn phải đập bỏ toàn bộ lăng kính ngây thơ mà bấy lâu nay xã hội áp đặt lên tâm trí bạn. Hãy bắt đầu bằng một câu hỏi đấy là tiền thực sự đến từ đâu? Tiền đến từ lao động, sản xuất, dịch vụ, tạo ra giá trị cho xã hội. Đúng không? Điều đấy nó không sai về mặt hình thức nhưng nó ngây thơ. Lầm tưởng kinh điển nhất của số đông là tin rằng những nhà máy in tiền của ngân hàng Trung ương đang bơm ra toàn bộ huyết [âm nhạc] mạch cho nền kinh tế. Sự thật là trong các nền kinh tế hiện đại, thứ tiền mặt cầm nắm được chỉ là phần nổi vô cùng nhỏ của một tảng băng trôi khổng lồ. Phần lớn thế giới tiền tệ tồn tại vô hình dưới dạng những con số được ghi trong điện tử của ma trận hệ [âm nhạc] thống ngân hàng và điều cốt tử nằm ở đây. Phần lớn số tiền ghi sổ đấy nó không do nhà nước in ra mà được sinh ra từ những cái bút toán cấp tín dụng. Khi một khoản vay được ký kết, tiền được đẻ ra từ hư vô. Tiền và nợ thực chất là hai mặt của một đồng xu cấu trúc tài chính hiện đại. Chào mừng đến với The Hit Self. Nơi sẽ có những sự thật mà xã hội không muốn cho bạn biết. >> [âm nhạc] >> Bạn có nhận ra mình đang nghèo đi vì những thói quen sai lầm và lối tư duy tự chó chân mình? Bạn cảm thấy kiệt sức vì luôn cố làm vừa lòng người khác. Bạn đang tự làm khổ chính [âm nhạc] mình chỉ vì thiếu bản lĩnh từ chối và quản trị cuộc đời. Đừng loanh quanh với những lời khuyên đạo lý chung chung nữa. Khám phá ngay tủ sách số và audiobook [âm nhạc] thực chiến tại hệ thống Sơn Hải Nguyễn. Chỉ 15 phút nghe mỗi ngày, bạn sẽ có ngay tư duy sắc bén để xử lý gọn [âm nhạc] gàng từng góc khuất đời thường và công sở. Đặc biệt không chỉ dừng lại ở sách sơnguyen.com còn là một hệ sinh thái toàn diện đổi tư duy làm chủ cộ đời với chi phí siêu tiết kiệm. Truy cập ngay sơnguyen.com để khám phá thêm kho công cụ và tài liệu hỗ trợ cho công việc nâng cao kỹ năng làm việc của bạn. Ảo giác về bản chất tiền tệ và quyền lực của sự tín nhiệm. Sự thật gây sốc với phần đông nhân loại là tiền mặt vật lý chỉ chiếm một thị phần vô cùng khiêm tốn, thường chỉ dao động từ 3% đến 8% trong tổng cung tiền tệ của một quốc gia phát triển. Vậy thì khối lượng tài sản khổng lồ đang nôi sống toàn bộ nền thương mại toàn cầu nó trốn ở đâu? Nó nằm trong cõi vô hình của những dòng lệnh ghi sổ điện tử. Khi bạn quét mã QR, chuyển khoản ngân hàng hay là quẹt thẻ tín dụng thì tuyệt đối không có một sấp tiền giấy nào thực sự chạy từ tài khoản của bạn sang đối tác. Cái thứ duy nhất dịch chuyển là các con số dương ghi nhận trên hệ thống hạch toán kế toán của các định chế tài chính. Đó không phải là sự trao đổi vật chất, đó là sự di chuyển của các quyền đòi hỏi và nghĩa vụ kế toán. Chúng ta đang dùng những con số không có hình ảnh, không có trọng lượng được sinh ra từ các cái thuật toán và bút toán tín dụng để định đoạt sinh mệnh, thời gian [âm nhạc] và mồ hôi của chính mình. Nhưng tại sao một chuỗi số trên màn hình lại có thể sai khiến một người lao động cật lực 12 tiếng mỗi ngày? Câu trả lời nằm ở hai chữ tín nhiệm. Tiền tệ bản chất có lẽ là ai cũng hiểu nó không phải là của cải. Tiền tệ là một dạng khế ước của xã hội về mặt niềm tin. Ngày xưa thì con người nguyên thủy họ dùng vỏ sò, dùng đá quý, rồi sau này thì đến vàng bạc. Bởi vì kim loại thì quý thì nó có tính khan hiếm tự nhiên. Nhưng khi mà hệ thống bản vị vàng sụp đổ hoàn toàn vào năm 1971, tiền pháp định [âm nhạc] chính thức bước vào kỷ nguyên thuần túy dựa trên niềm tin vào quyền lực của nhà nước và sự ổn định của hệ thống luật pháp. Khi bạn hiểu rằng thứ mình đang khao khát, đang đấu tranh và đánh đổi cả đời chỉ là những tín hiệu điện tử đổi chủ trên màn hình được bảo chứng bằng niềm tin tập thể thì bạn sẽ bắt đầu nhìn thế giới tàn chính này bằng một cái nhìn lạnh lùng hơn, sắc bén hơn và tỉnh thức hơn rất nhiều. Tiền sinh ra từ nợ và chiếc van bơm sức mua tương lai. Hãy cùng xem cơ chế hình thành những khoản tiền ghi sổ đó nó diễn ra như thế nào nhé. Quá trình này nó diễn ra một cách âm thầm nhưng lại có sức ảnh hưởng mang tính sống còn đến toàn bộ nền kinh tế. Khi một ngân hàng thương mại phê duyệt một khoản vay để mua nhà hay là mở rộng hoạt động kinh doanh hoặc là phục vụ những mục đích hợp pháp khác thì họ không đơn giản là lấy tiền gử tiết kiệm của ông A rồi chuyển nguyên số tiền đó cho ông B như cách mô tả bình thường trong sách giáo khoa nhập môn. Hệ thống tài chính vận hành theo nguyên lý dự trữ bắt buộc và nghiệp vụ ngân hàng phân đoạn. Trên thực tế thì khi một khách hàng đặt bút ký vào hợp đồng tín dụng và ngân hàng họ giải ngân thì một phép màu kế toán đã xảy ra. Ngân hàng ghi có vào tài khoản của người vay một số tiền mới tin. Đồng thời thì ghi nhận một cái tài sản của ngân hàng là quyền đòi nợ người vay trong tương lai. Nói cách khác thì tiền ghi sổ mới và khoản nợ được hình thành đồng thời trong cùng một giao dịch tín dụng. Bằng một cú gõ phím tiền được tạo ra từ con số 0. Đấy chính là lý do vì sao mà hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng thương mại là một cơ chế tối thượng tạo ra phần lớn nguồn cung tiền lưu thông. Cái điểm mấu chốt của quy luật tiền tệ ở đây đấy là phần lớn lượng tiền mà chúng ta sử dụng hàng ngày không chỉ phản ánh giá trị của những hoạt động kinh tế đã tích lũy trong quá khứ mà quan trọng hơn nó chính là cái sự thế chấp sức mua của tương lai được đưa về hiện tại. Giả dụ bạn vay 3 tỷ đồng để mua một căn hộ thì điều đó có nghĩa là bạn đã đem 20 năm lao động tương lai của mình cô đặc lại thành một cục tiền ở thì hiện tại để tiêu dùng lập tức. Cả xã hội cùng vay nợ có nghĩa là cả xã hội đang ứng trước tương lai. Nếu dòng vốn đó đổ vào các hoạt động sản xuất kinh doanh, tạo ra giá trị gia tăng thực, năng suất lao động xã hội tăng cao của cải dồi ráo thì tương lai sẽ trả hết nợ cho hiện tại một cách êm đẹp. Thế nhưng nếu tín dụng bị bẻ lái và các kênh đầu cơ thổi giá tài sản thì nó sẽ trở thành một quả bom hẹn giờ. Bởi vì nợ gốc luôn đi kèm lã suất mà lã suất nó đòi hỏi nền kinh tế phải liên tục tăng trưởng nhanh hơn tốc độ sinh sôi của nợ để không bị sụp đổ. Khi cái guồng quay này chậm lại thì toàn bộ cấu trúc sẽ rung chuyển. Hiệu ứng dòng trả tiền tệ, hiệu ứng cantilent và ma trận phân bổ tài sản. Điều này thì dẫn chúng ta tới một câu hỏi mang tính quyết định. Khi tiền mới được sinh ra từ hư không thông qua nợ, nó sẽ chảy đi đâu trước và ai sẽ là người hưởng lợi? Đây chính là cái bức màn bí mật về sự bất bình đẳng tài sản được hé lộ hoàn toàn thông qua một nguyên lý kinh tế học kinh điển. Hiệu ứng Cantyen được đặt tên theo nhà kinh tế học Richard Cantillon từ thế kỷ thứ 18. Đa phần mọi người cho rằng khi một lượng tiền khổng lồ được bơm vào nền kinh tế thông qua hạ lã suất hoặc nới lỏng định lượng thì nó giống như là một cơn mưa rào và tưới đều lên mọi mảnh đất. Ai cũng nhận được một tỉ lệ tương đương nhau và giá cả mọi thứ tăng đều. Đây là một ảo tưởng tai hại. Tiền không bao giờ rơi xuống như mưa. Tiền nó trẻ như một dòng sông vậy. Nó có điểm xuất phát, có thượng nguồn, có các nhánh sông và có cả những vùng trũng hạ lưu. Ở đây thì mình phải làm rõ hai vấn đề như sau. Vấn đề thứ nhất, chúng ta đang không bàn về chuyện đạo đức mà bàn về nguyên lý nhá. Vấn đề thứ hai, đến đây thì bạn sẽ bảo là ơ như thế bất công, tiền phải được chia đều chứ. Thế nhưng mà nếu mà tiền được chia đều cho tất cả mọi người thì cái việc bơm tiền nó chả có ý nghĩa gì cả. Bởi vì sao? Bởi vì tiền là động lực để sản xuất, để kinh doanh và nó cần được chảy đúng vào nơi cần động lực. Từ đó thì nó sẽ tạo ra giá trị cho xã hội. Bạn cứ tưởng tượng nếu nhà nước bơm tiền và chia đều cho toàn bộ xã hội, mỗi người ngày mai sáng ngủ dậy cầm trên tay 10 triệu đồng ấy thì sao? Thì chả có gì thay đổi cả. Chỉ tổ tốn công vô ích. Bởi vì khi đấy thì giá cả nó cũng sẽ tăng và bạn thì cũng bạn chả được lợi gì cả. Ok, bây giờ thì quay trở lại với câu chuyện dòng sông tiền tệ mình kể trên. Thế thì kẻ đứng ở thượng nguồn chính là hệ thống tài chính, các tập đoàn đa quốc gia, các quỹ đầu tư khổng lồ và giới tinh hoa sở hữu tài sản lớn. Đơn giản là vì họ có tài sản thế chất và họ sẽ là những người đầu tiên tiếp cận được lượng tiền mới tinh này với mức lã suất rẻ nhất trước khi mà thị trường kịp nhận ra là có thêm lượng tiền xuất hiện. Và với cái dòng vốn dồi rào và tiền rẻ trong tay, họ lập tức mang đi thu gom những tài sản chiến lược có tính khan hiếm, bất động sản đặc địa, cổ phiếu của các doanh nghiệp đầu ngành, tài nguyên thiên nhiên và công nghệ lõi. Lúc này thì giá cả hàng hóa tiêu dùng ngoài xã hội vẫn chưa kịp tăng, sức mua của dòng tiền mới vẫn ở mức tối đa. Hãy tưởng tượng câu chuyện của một nhà phát triển bất động sản quy mô lớn tại một đô thị đang phát triển nhé. Khi mà ngân hàng Trung ương nới lỏng chính sách tiền tệ để kích thích kinh tế sau suy thoái, vị chủ tịch này nhờ vào tài sản đảm bảo khổng lồ đã tiếp cận được gói tín dụng hàng chục ngàn tỷ. Với mức lã suất ưu đãi chỉ 3 đến 4% một năm, ông ấy lập tức dùng số tiền này để đi thâu tóm hàng trăm hacta đất, đặc biệt là xung quanh các cái trục giao thông quy hoạch với mức giá chưa biến động. Vài năm sau thì khi dòng tiền này bắt đầu lan tỏa qua nhiều tầng lớp trung gian chi trả cho nhà thầu, nguyên vật liệu, tiền lương kỹ sư, công nhân rồi thì nó chảy ra nền kinh tế tiêu dùng lạ phát bắt đầu nhếch lên vào chỗ dậy. Bắt đầu thì giá bát phở, cân thịt, mớ rau, thậm chí tiền điện nước tăng vọt từ 20 đến 30%. Và lúc này thì dòng tiền nó mới thực sự chạm tới tay những người lao động ở hạ nguồn thông qua một đợt tăng lương hay là thu nhập thông qua cung cấp dịch vụ. Thế nhưng c đắng hơn cả những mảnh đất nông nghiệp ngày nào người lao động từng có hy vọng mua được nay dưới tác động của dòng tiền thượng nguồn đã được phân lô đẩy lên giá gấp ba gấp năm lần. Người đứng ở thượng nguồn thì đã hoàn tất việc gia tăng tài sản thực của họ bằng cách dùng dòng vốn để mua tài sản trước khi lạm phát xảy ra. Còn người đứng ở hạ nguồn nhận được tiền muộn nhất lại là người phải gánh chịu toàn bộ chi phí lạm phát do giá cả hàng hóa leo thang và vĩnh viễn bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua sở hữu tư liệu sản xuất. Dòng trảy tiền tệ nó không hề trung lập. Bản chất nó là một cỗ máy tái phân phối lại của cải tinh vi từ người lao động làm công ăn lương sang những người nắm giữ tài sản tài chính. Sự phân chia lao động xã hội và mạng lưới thâu tóm dòng chảy lợi ích. Hiểu được dòng trải của tiền tệ thì sẽ giúp bạn nhìn thấu trật tự phân chia lao động trong xã hội hiện đại. Tại sao một lập trình viên làm việc 10 tiếng mỗi ngày đỏ hoe mắt trước màn hình máy tính hay là một bác sĩ phẫu thuật cứu người suốt 10 tiếng trong phòng ngủ lại thường có cái mức độ tích lũy tài sản thua một nhà đầu cơ bất động sản trung bình? hoặc một người sở hữu nền tảng công nghệ trung gian. Câu trả lời thì nó không nằm ở sự chăm chỉ, cũng chưa chắc đã nằm ở giá trị đạo đức của công việc mà nằm ở vị trí của họ trong chuỗi giá trị và khả năng kiểm soát dòng chảy lợi ích. Trong một xã hội hiện đại, phân công lao động là tất yếu để tăng năng suất. Như một xã hội thì chia lao động thành ba tầng nấc căn bản về mặt quyền lực kinh tế, tầng lao động cơ bắp và kỹ thuật trực tiếp, tầng quản lý và điều phối và trên cùng là tầng làm chủ cấu trúc phân phối. Tầng thấp nhất là những người bán thời gian và sức lao động trực tiếp. Đặc điểm chí mạng của tầng này là tính chất tuyến tính và thay thế được. Dù bạn là một công nhân may mặc hay là một chuyên gia phân tích dữ liệu cao cấp, thu nhập của bạn vẫn gắn chặt với từng giờ bạn bỏ ra. Và nếu bạn ngừng làm việc, dòng tiền lập tức biến mất. Giá trị bạn tạo ra thì luôn bị người mua sức lao động trừ đi một phần thặng dư khổng lồ để trang trải chi phí vận hành dủ do hệ thống và lợi nhuận cho chủ doanh nghiệp. Bạn sẽ chỉ nhận được phần vừa đủ [âm nhạc] để tán sản xuất sức lao động của chính mình. Tầng thứ hai sẽ là tầng điều phối, những nhà quản lý, giám đốc vận hành, chủ doanh nghiệp vân vân. Họ nắm giữ quyền năng tối ưu hóa nguồn lực nhưng bản chất thì họ vẫn là những người làm thuê cao cấp, nhận lương thưởng dựa trên một hiệu quả mà họ mang lại cho tầng trên cùng. Tầng thứ ba là tầng tối thượng quyết định dòng chảy lợi ích là những người sở hữu hạ tầng giao dịch, tư liệu sản xuất cốt lõi và mạng lưới phân phối. Hãy nhìn vào các mô hình kinh doanh bùng nổ nhất hiện nay. Các sàn thương [âm nhạc] mại điện tử, các ứng dụng gọi xe công nghệ, các hệ thống bán lẻ khổng lồ. Họ không tự tay may một chiếc áo, không trực tiếp lá một chuyến xe khách, không tự trồng một cái củ khoai, họ xây dựng nên một cái phễu, một trạm thu phí vô hình đặt ngay giữa người sản xuất và người tiêu dùng. Cứ mỗi một giao dịch diễn ra, phần trăm lợi nhuận cố định tự động chảy về túi họ. Bất kể người tài xế dầm mưa dãi nắng hay là người bán hàng đau đầu vì hàng tồn kho thì những người sở hữu nền tảng luôn thu được tiền trước tiên. Đó chính là sự chênh lệch tàn nhẫn giữa việc tham gia vào quá trình sản xuất và việc làm chủ luật chơi phân phối. Lấy kể trong xã hội này thì nó không bao giờ phân bổ đều theo sự vất vả. Nó phân bổ theo mức độ kiểm soát các điểm nghẽn của dòng chảy giá trị. Cái bẫy thu nhập cao và chiếc lồng son của tâm lý học hành vi. Nhiều người sở hữu chuyên môn xuất sắc vừa lên nấc thang thu nhập cả trăm triệu mỗi tháng và ngỡ rằng mình đã tự do. Nhưng đây đó chính là lúc mà chiếc bẫy tinh vi nhất ập xuống. Cái bẫy thu nhập cao và lạ phát lối sống. Hệ thống tiêu dùng được thiết kế để kích thích bạn nâng cấp mức sống theo từng nốc thu nhập. Lương m triệu ở trọ đi xe máy cũ. Lênn 50 triệu thì bắt đầu mua ô tô trả góp. thuê chung cư cao cấp chạm mốc 100 triệu thì con phải học trường quốc tế đồ hiệu và du lịch xa xỉ trở thành nhu cầu thiết yếu rồi. Về mặt tâm lý thì hiện tượng thích nghi khóa lạc kiểu này nó khiến não bộ nhanh chóng coi sự xa xỉ mới là chuẩn mực hiển nhiên. Rồi thì thôi thúc bạn theo đuổi nấc thang cao hơn để thỏa mãn tâm lý so sánh xã hội và kết quả là chi phí cố định hàng tháng tăng vọt. Mở mắt ra mỗi ngày áp lực trả nợ mua nhà, trả góp mua xe, học phí và các chi phí xã giao đã nuốt chọn số tiền kiếm được. Thu nhập tăng vọt nhưng mà tà sản dòng tích lũy thì vẫn bằng không. Họ không dám nghỉ việc một tháng, không dám mạo hiểm khởi nghiệp, không dám từ chối cấp trên vì cỗ máy chi phí phía sau sẽ nghiền nát họ ngay khi mà dòng tiền ngừng chảy. Họ chưa thể tự do mà chỉ là những tù nhân tự nguyện trong cái lồng son rát vàng, những lao động cấp cao cay quốc miệt mài chỉ để trả lãi ngân hàng và nuôi dưỡng một cái ảo ảnh thành công trước mắt của thiên hạ. Lỗ hổng tâm lý con người, những hố đen nốt chưởng tài sản. Tại sao đa phần mọi người đều nhận thấy sự bấp bênh của mình? Thế nhưng mà không ai có thể thoát ra bởi vì cấu trúc tài chính hiện đại được xây dựng dựa trên sự khai thác triệt để các thiên kiến nhận thức cố hữu của bộ não người. Lỗ hổng đầu tiên đấy là thiên kiến hiện tại tức là xu hướng ưu tiên sự thỏa mãn tức thì hơn là lợi ích giải hạn. Bộ não nguyên thủy của chúng ta tiến hóa trong môi trường khan hiến thức ăn hàng trăm ngàn năm trước. Nơi mở việc tích lũy cho 10 năm sau là vô nghĩa. Vì nguy cơ sinh tồn luôn rình dập trước mắt. Ăn hết những gì săn được ngay lập tức là chiến lược sinh tồn tối ưu của người tiền sử. Thế nhưng mà trong thế giới tài chính hiện đại, cái việc què thẻ tín dụng để mua sắm món đồ ưa thích nó mang tới một cái luồng dopamin tức thì. Trong khi nỗi đau trả nợ thì bị để lùi về 30 ngày sau. Bạn đang vay mượn tương lai để mua lấy cái sự thỏa mãn phù phiếm của hiện tại. Lỗ hổng thứ hai đấy là hiệu ứng phomo, nỗ sợ bị bỏ rơi và tâm lý bày đàn. Khi thị trường bất động sản hay là chứng khoán bước vào giai đoạn sốt nóng cuối chu kỳ, câu chuyện người hàng xóm nhân đôi tài sản sau một đêm. Người đồng nghiệp mua xe mới nhờ lớp sóng đất nền lan chuyển khắp nơi và lý trí của bạn bị tê liệt bởi lòng tham và sự đố kỵ. Bạn nhảy vào thị trường ở mức giá trên đỉnh danh vọng. Dùng đoàn bảy tài chính tối đa với niềm tin mù quáng rằng mình sẽ kịp rút chân trước khi mà bữa tiệc tàn. Kết quả là bạn sẽ trở thành người thanh khoản cuối cùng, ghé chịu toàn bộ sự sụp đổ khi mà dòng tiền thông minh của những kẻ thượng nguồn đã âm thầm rút lui từ lâu. Lâu hồng thứ ba đấy là ảo tưởng kiểm soát. Rất nhiều người tham gia vào các thị trường tài chính phức tạp nhưng lại trang bị kiến thức sơ xài, nhầm lẫn giữa sự may mắn trong một chu kỳ tăng giá tự nhiên với năng lực thực sự của bản thân. Khi bạn thắng một vài lệnh nhỏ, một vài thương vụ nhỏ thì bạn tự phong mình là chuyên gia, tăng quy mô vốn gấp nhiều lần. Và chỉ cần một cú đảo chiều của chính sách vĩ mô, toàn bộ vốn liến tích lũy suốt cả đời, có khi bị thổi bay trong chốc lát. Xây dựng năng lực hút tài cục, chuyển hóa từ con mồi thành kẻ sát mồi. Nhận diện được toàn bộ ma trận tàn nhẫn này không phải để chúng ta buông xuôi, chán nản hay là mang tâm lý nạn nhân oán trách xã hội hệ thống. Ngược lại thì sự tỉnh thức này là một vũ khí tối thượng. giúp bạn tá cấu trúc lại toàn bộ cuộc đời tài chính của mình. Muốn thoát khỏi vị thế con mồi thì bạn phải thay đổi luật chơi của chính mình trước. Để giải quyết tận gốc dễ cái bẫy thu nhập cao và các cái lỗ hổng về tâm lý thì bước đi đầu tiên mang tính cách mạng là phải cắt đất sợi dây liên lạc giữa chi phí sinh hoạt với mức thu nhập. Khi thu nhập của bạn tăng từ 20 triệu lên 50 triệu, hãy kiên quyết giữ nguyên cái mức sống của thời điểm 20 triệu. Toàn bộ các phần chênh lệch 30 triệu đó tuyệt đối chưa phải là tiền để nâng cấp xe cộ quần áo mà là cái dòng máu tư bản đầu tiên để mà giải phóng sự tự do của bạn. Bạn cần phải chuyển dịch từ tư duy người tiêu dùng sang tư duy một nhà đầu tư tích lũy tài sản thực. Chiến lược then chốt ở đây đấy là kiến tạo cấu trúc giữ tiền thay vì mà miết đổi theo tiền. Tiền tệ thì vốn dĩ đã mang đặc tính bốc hơi liên tục dưới áp lực của sự phình to tín dụng. Giữ tiền mặt trong ngân hàng dài hạn thực chất là một hành động tự sát về tài chính từ bởi vì bạn sẽ cho phép hệ thống đạt pha loãng sức mua của mồ hôi mình. Theo vào đó thì bạn phải học cách chuyển dịch dòng tiền thặng dư và những loại tài sản có khả năng tự vệ trước lạ phát và sở hữu lực hút tự nhiên. Đó là cổ phần của những doanh nghiệp tuyệt vời có những con hào kinh tế sâu rộng, có quyền định giá sản phẩm bất chấp lạm phát. Đó là những bất động sản tạo ra dòng tiền khai thác thực tế nằm tại các vị trí không thể nhân bản. Đó là việc đầu tư nâng cấp năng lực cốt lõi của chính bản thân mình để biến mình thành mắt xích không thể thay thế trong chuỗi giá trị phân công lao động. Hãy áp dụng kỷ luật tài chính tự động hóa để đánh bại thiên kiến nhận thức của chính mình. Đừng bao giờ chờ đến cuối tháng thừa bao nhiêu tiền thì mới đem đi tiết kiệm hay đầu tư. Bởi vì bộ não con người luôn tìm cách tiêu sạch số tiền nó nhìn thấy trong tài khoản. Hãy trích lập tự động tối thiểu 30% đến 50% thu nhập ngay trong ngài lương về để chuyển thẳng vào các quỹ tài sản tích lũy giải hạn. Khi số tiền hiển thị trước mắt giảm đi thì bạn sẽ tự khắc thích nghi về mức sống của mình một cách tự nhiên mà không cảm thấy bị khổ sở. Mở rộng dòng trẻ tiền tệ, giải mã chu kỳ kinh tế và nghệ thuật đứng trên vai người khổng lồ. Bây giờ thì chúng ta hãy cùng đào sâu vào cái phần quan trọng nhất, phần mở rộng vấn đề cốt lõi mà phần lớn mọi người đều bỏ qua. Đấy là cơ chế co giãn của dòng trải tiền tệ theo chu kỳ kinh tế và cách thức vận dụng nó để thay đổi vị thế tài chính. Nền kinh tế thì nó không vận hành theo một đường thẳng tắp, nó vận hành theo các làn sóng hình sin của chu kỳ nợ ngắn hạn và chu kỳ nợ dài hạn như cách mà nhà quản lý quỹ huyền thoại Ralio từng đúc kết. Nguồn cơn của những chu kỳ này chính là sự dao động của van tín dụng trong hệ thống ngân hàng. Trong giai đoạn mở rộng của chu kỳ, tiền tệ được tạo ra dễ dàng. Ngân hàng trung ương hạ lã suất điều chỉnh. Các ngân hàng thương mại thì nới lỏng tiêu chuẩn cho vay. Tiền rẻ bắt đầu tràn ngập thị trường. Các doanh nghiệp sẽ ồ ạt vay mượn để mở rộng nhà xưởng. Người dân thể hân hoan vay tiền để tiêu dùng như mua xe, mua nhà, đầu tư chứng khoán vân vân. Nền kinh tế sẽ bừng mừng khi thế, việc làm sẽ dồi rào hơn, thu nhập sẽ tăng lên. Nhưng dòng tiền mới này nó không đi kèm với sự gia tăng tương ứng của năng suất lao động thực tế. Lập tức dẫn đến hiện tượng quá nhiều tiền, đổi theo quá ít hàng hóa và tài sản. Bong bóng bắt đầu hình thành. Giá tài sản bắt đầu bị đẩy lên mức phi lý so với giá trị nội tại và lạm phát bắt đầu ngóc đầu dậy. Và khi mà lạ phát vượt quá ngưỡng chịu đựng của xã hội, những nhà điều hành kinh tế vĩ mô buộc phải kéo chiếc phanh khẩn cấp. Họ tăng lạ suất và hút tiền mặt về. Đây là thời điểm van Tiến dụng đột ngột bị khóa lại. Dòng trải tiền tệ mới sẽ ngừng [âm nhạc] sinh ra trong khi nghĩa vụ trả nợ của toàn xã hội thì vẫn nguyên. Thậm chí là chi phí lãi vay còn tăng vọt theo bước lã suất mới. Lúc này thì hiện tượng co rút thanh khoản xảy ra trên diện rộng. Những kẻ dùng đòn bảy tài chính quá đà, những người đi vay ngắn hạn để đầu tư dài hạn, những doanh nghiệp kinh doanh dựa trên dòng tiền vay mượn liên tục sẽ lập tức rơi vào cảnh ngạt thở. Họ sẽ không còn đủ tiền mặt để thanh toán các khoản nợ đến hạn. Và để sinh tồn họ buộc phải bán tháo những tài sản tốt nhất của mình. Đương nhiên là với mức giá rẻ hơn để thu hồi tiền mặt trả nợ. Giá cổ phiếu bắt đầu lao dốc. Thị trường bất động sản đóng băng, doanh nghiệp phá sản hàng loạt tỉ lệ thất nghiệp tăng cao, đám đông hoảng loạn và chìm trong bi quan tột độ. Và đây [âm nhạc] chính là cái khoảnh khắc sự phân hóa giàu nghèo đạt tới đỉnh điểm. Những người có tư duy tài chính sâu sắc, những kẻ kiên nhẫn, tích lũy thanh [âm nhạc] khoản thực và giữ tỉ lệ nợ an toàn trong giai đoạn hưng phấn sẽ bước vào thị trường lúc này với tư thế của một thợ săn tối thượng. Họ dùng lượng tề mặt tích lũy được thứ mà khi này trở thành vua để đầu thâu tóm toàn bộ những cái tài sản giá trị của những kẻ [âm nhạc] đang chết chìm vì nợ với mức chết khấu có khi lên tới 50% 70%. Họ mua đất đai màu mỡ từ những người đầu cơ vỡ nợ, mua lại cổ phần của những doanh nghiệp cốt lõi từ những nhà đầu tư hoảng loạn, mua lại máy móc nhà xưởng với mức giá thanh lý. Và khi một chu kỳ thanh lọc kết thúc, nợ xấu được xóa bỏ, nền kinh tế chạm đáy và bắt đầu một chu kỳ nới lỏng tiền tệ mới. Những tài sản giá rẻ mà họ gom được trong cơn khủng hoảng sẽ nhân lên gấp nhiều lần. Đây không phải là sự may mắn ngẫu nhiên. Đây là sự hiểu biết sâu sắc về nhịp thở của dòng trả tiền tệ và kỷ luật thép để hành động ngược lại với tâm lý bầy đàn. Cuộc sống này là một váng cờ lớn nơi mà tiền bạc, sức lao động và quyền lực đan cài vào với nhau thông qua những quy luật vô hình nhưng nghiệt ngã. Nếu bạn tiếp tục sống với tâm thức ngây thơ, tin vào những lời hứa hẹn dễ rãi thì bạn sẽ mãi mãi chỉ là một giọt nước nhỏ nhoi bị cuấn phăng đi trong dòng thác lũ của các chu kỳ tài chính. làm việc kiệt cùng để làm giàu cho những kẻ đứng ở thượng nguồn thôi. Thế nhưng một khi mà bạn đã nhìn thấu chiếc máy in tiền ghi sổ hoạt động ra sao, hiểu được tiền mới chảy về túi A trước, nhận diện được cái bẫy thu nhập cao và kiểm soát được những lỗ hồng tâm lý bản năng của chính mình thì bạn đã chính thức nắm trong tay chiếc chìa khóa để bước ra khỏi vòng lặp tổn luẩn quẩn. Bạn sẽ không còn sợ hãi những biến động của thị trường mà sẽ nhìn thấy trong mỗi cuộc khủng hoảng một cơ hội tái phân bổ tài sản vĩ đại. Ah