Kinh tế vĩ mô & Tiền tệ ~21 phút đọc

Chỉ số GDP theo sức mua tương đương (PPP): Bản chất thực tế và vai trò so sánh kinh tế

Nếu bước ra đường và hỏi bất kỳ một người Việt Nam nào rằng quy mô nền kinh tế Việt Nam đã vượt qua cả Thụy Sĩ, Hà Lan và Ba Lan để lọt thẳng vào top 20 đến 25 nền kinh tế lớn nhất hành tinh ấ thì phản ứng đầu tiên mà...

1. Bề nổi của con số và thực trạng dòng tiền

Nếu bước ra đường và hỏi bất kỳ một người Việt Nam nào rằng quy mô nền kinh tế Việt Nam đã vượt qua cả Thụy Sĩ, Hà Lan và Ba Lan để lọt thẳng vào top 20 đến 25 nền kinh tế lớn nhất hành tinh ấ thì phản ứng đầu tiên mà bạn nhận được có lẽ là một cái nhìn rất là nghi hoặc, kiểu một cái cười nhếch mép hoặc là thẳng thừng bảo là lại mị dân bốc phét số liệu để mà du ngủ nhau đúng không?

Người ta có lý do để hoài nghi đấy. Thụy Sĩ thì là biểu tượng của sự giàu sang tột đỉnh, là cái nôi của tài chính toàn cầu, là đồng hồ xa xỉ.

Nơi một thu nhập bình quân đầu người ngất ngưng trên đỉnh thế giới. Hà Lan thì họ là trung tâm logistic của cả châu Âu, là một đế chiến nông nghiệp công nghệ cao và công nghệ bán dẫn tối tân với những cô máy quang học ASML độc quyền toàn cầu.

Trong mắt của số đông, so sánh một quốc gia đang phát triển với mức thu nhập trung bình như Việt Nam với hai tượng đài phát triển của Châu Âu là một cái điều kẹch cỡm.

Thế nhưng mà số liệu chính thức từ quỹ tiền tại quốc tế IMF và ngân hàng thế giới WBank lại chỉ ra một sự thật trần trụi. Đấy là nếu tính theo GDP dựa trên sức mua tương đương viết tắt là PPP thì quy mô nền kinh tế của Việt Nam đã chạm mốc xấp xỉ là 1500 tỷ đô la đến 1600 tỷ đô la.

Vượt mặt Hà Lan quanh mốc là 1300 tỷ và Thụy Sĩ là quanh mốc 800 tỷ đô. Thế thì nhiều người lập tức là dãy nảy lên và bảo rằng đây là cái trò phù phép toán học, thẩm du số liệu để mà tự hào viển vông.

Thế nhưng mà sự thật là gì? Đây là các tổ chức kinh tế quyền lực nhất thế giới thì họ không hề rảnh để mà vẽ ra một cái chỉ số phức tạp nhằm mà xoa dịu lòng tự tôn của các nước đang phát triển.

Cái chỉ số này nó tồn tại được là chính bởi vì bản thân thước đo GDP danh nghĩa truyền thống đang ẩn chứa một cái lỗ hổng đo lường khổng lồ.

Tập podcast ngày hôm nay chúng ta sẽ cùng lột trần toàn bộ bản chất kinh tế học. Của GDP tính theo PPP đập tan đi những cái ngộ nhận ấu trĩ về chỉ số này và chúng ta sẽ phân định ranh giới giữa sức mua sản xuất vật chất và độ giàu có cá nhân.

Đồng thời thì cũng sẽ chỉ rõ là tại sao bạn không thể hiểu đúng về vị thế của một quốc gia nếu mà cứ chỉ nhìn trăm trăm vào tỷ giá đồng USD tại quầy ngân hàng.

Truy cập ngay Sơnuyuy.com để khám phá thêm kho cụ và tài liệu hỗ trợ cho công việc nâng cao kỹ năng làm việc của bạn. Để hiểu về GDP tính theo PPP thì trước hết phải hiểu vì sao mà người ta lại tạo ra nó.

Từ trước tới nay thì thước đo phổ biến nhất mà truyền thông hắc tới đấy là GDP danh nghĩa. Cách tính của nó thì rất đơn giản thôi.

Một quốc gia sản xuất ra bao nhiêu hàng hóa, dịch vụ trong 1 năm tính bằng nồng nội tệ của nước đó. Sau đó thì đem toàn bộ con số đó chia cho tỷ giáo hối đoái hiện hành so với đồng đô la Mỹ để mà quy ra một cái con số chung.

Nhìn bề ngoài thì cách tính này nó có vẻ rất sòng phẳng. Đấy là đưa tất cả về cùng một mẫu số chung là USD để mà so sánh.

Nhưng mà kinh tế học thực nghiệm thì nó chỉ ra rằng cách tính này nó sẽ bóp méo nghiêm trọng bức tranh thực tế về sản lượng vật chất và năng lực tiêu dùng của các quốc gia đang phát triển.

Cái lý do nó nằm ở chỗ này đấy là tỷ giáo hối đoái tại thị trường tài chính. >> >> Nó chỉ phản ánh cung cầu của các dòng vốn quốc tế, các mặt hàng ngoại thương tức là hàng hóa xuất nhập khẩu qua biên giới và các yếu tố về đầu cơ tài chính thôi.

Tỷ giá thị trường hoàn toàn bất lực trong việc định giá các hàng hóa và dịch vụ phi ngoại thương. Tức là những cái sứ sản xuất tại chỗ và tiêu thụ tại chỗ không thể mang vác qua bên dưới để mà bán.

Bạn không thể đóng gói một lần cắt tóc ở Hà Nội rồi thì chuyển phát nhanh sang Juri để mà bán kiếm lời được. Bạn cũng không thể xuất khẩu một cái bát phở nóng hổi ở vì hè Sài Gòn sang Amsterdam bằng tàu điển.

Những cái dịch vụ này thì nó neo vào cái mức thu nhập và chi phí sinh hoạt nội địa. Và khi mà quy đổi GDP danh nghĩa bằng tỉ giá ngân hàng thì toàn bộ khu vực dịch vụ và hàng hóa tiêu dùng nội địa của các nước đang phát triển sẽ bị ép giá xuống một mức rẻ mạt một cách phi lý.

Trong khi khu vực tương tự ở các nước phát triển thì lại bị thổi phồng lên tận mây xanh. Nghịch lý cái bánh mì, bát phở và mái tóc.

Định luật một giá. Bây giờ thì hãy tạm rời bỏ những cái thuật ngữ Hàn Lâm để nhìn vào một cái ví dụ trần trụ ngoài đời thực nhá.

Bạn cầm một USD mình cứ tạm tính là 25.000 đi ở Judic hay là Genever của Thụy Sĩ. Bạn bước vào cửa hàng tiện lợi và thậm chí là bạn không đủ tiền để mua một cái chai nước lọc hay là một cái thanh kẹo cao su rẻ tiền.

Những bạn cầm đúng 1 đô la đó ở bất kỳ một cái ngõ ngách nào tại Hà Nội hay là thành phố Hồ Chí Minh hay thực ra là bất kỳ đâu ở Việt Nam ấy thì bạn có thể mua được một cái bánh mì đầy áp pate thịt, trả lụa, rau thơm hoặc là một cốc cà phê đá.

Bây giờ thì hãy nhìn vào sổ sách kế toán của kinh tế học danh nghĩa nhá. Nó sẽ như thế này.

Người Thụy Sĩ họ mua một cái bánh mì kẹp đơn giản ở nhà ga với giá khoảng 6 đô tương đương với khoảng 150.000đ. Người Việt thì chúng ta mua một cái ổ bánh mì giá 1 đô tương đương với 25.000đ.

Về mặt dinh dưỡng và sinh lý thì chiếc bánh mì 1 đô la ở Việt Nam nạp vào cơ thể lượng calo, protein và chất béo tương đương, thậm chí còn tươi ngon và no bụng hơn là chiếc bánh kẹp 6 đô ở Thụy Sĩ.

Cả hai người thì đều vừa giải quyết xong cơn đói. Giá trị sử dụng thực tế là hoàn toàn ngang nhau.

Thế nhưng khi mà máy tính của các nhà thống kê GDB danh nghĩa chạy số thì nền kinh tế Thụy Sĩ vẫn được ghi nhận là đã tạo ra một giá trị sản lượng gấp đúng sáu lần nền kinh tế Việt Nam.

Tên để liệu có công bằng không khi mà cho rằng năng lực sản xuất của một người thợ bánh Thụy Sĩ gấp sáu lần người thợ bánh Việt Nam trong khi mà cả hai đều làm ra cùng cái khối lượng thực phẩm nô sống một con người.

Thế thì câu trả lời dứt khoát là không. Tương tự thì hãy nhìn vào dịch vụ cắt tóc.

Một người thợ cắt tóc ở New York hay là Genever dùng cùng một chiếc tông đơ, một chiếc kéo, tiêu tốn 30 phút để mà cắt xong một cái mái đầu và thu về 40 đô la.

Một cử thợ cắt tóc tại vỉa hè Hà Nội cũng dùng cây kéo đó tốn đúng 30 phút. Kỹ thuật thì không thua kém gì nhưng mà chỉ thu về đúng 50.000đ tương đương là khoảng 2 đô.

Và nếu mà dùng GDP danh nghĩa để mà đo ấy, một người thợ phương Tây đang đóng góp cho sản lượng kinh tế gấp 20 lần người thợ Việt Nam.

Nhưng xét về mặt vật chất và dịch vụ thực tế phục vụ con người thì xã hội phương Tây chẳng nhận được nhiều hơn một cái mái tóc được cắt tỉa gọn gàng.

Và đó chính là lúc mà GDP theo sức mua tương đương PPP và cuộc. PPP thì nó dựa trên một cái nguyên lý kinh tế học nền tảng định luật một giá.

Kết thuyết này thì nó giả định rằng trong một thị trường lý tưởng một rổ hàng hóa tiêu chuẩn gồm có ngần lấy cân thịt, ngần ấy mét vải, ngần đấy lít răng, ngần đấy dịch vụ y tế, giáo dục cơ bản vân vân là phải có giá trị tương đương nhau.

Còn sức mua tương đương PPP tạo ra một cái đồng tiền giả định được gọi là đô la quốc tế. Đồng tiền này thì nó có sức mua tương đương với sức mua của 1 đô la tại chính nước Mỹ.

Sau đó thì nó sẽ dùng cái mức giá này để san phẳng toàn bộ chênh lệch giá về chi phí sinh hoạt nội địa. Khi áp dụng PPP, cái hổ bánh mì 25.000đ ở Việt Nam và chiếc bánh kẹp 6 đô la ở Thụy Sĩ được trả về đúng giá trị thực tế của chúng.

Cả hai đều chỉ là một suất ăn nuôi sống một lao động. Nói cách khác thì GDP danh nghĩa đo lường giá trị của nền kinh tế bằng chước thước dây co giãn theo tỷ giá tiền tệ.

Còn GDP PVP đo lường nền kinh tế bằng khối lượng vật chất thực tế được tạo ra và tiêu thụ. Có bao nhiêu tấn lúa, bao nhiêu triệu mét phải, bao nhiêu ngôi nhà được xoay lên, bao nhiêu chuyến xe được chạy và bao nhiêu người được chăm sóc y tế.

Tại sao Việt Nam vượt Hà Lan, Thụy Sĩ bà toán về quy mô khối lượng?


2. Cơ chế in tiền, pha loãng nợ và kẻ phải trả giá ngầm

Đến đây thì khi mà đã hiểu về bản chất đo lường của sức mua tương đương rồi thì việc Việt Nam vượt qua Hà Lan hay là Thụy Sĩ về quy mô GDP PPP nó không còn là câu chuyện huyền bí hay là hoang đường nữa đúng không?

Mà đơn giản thôi, nó là một cái phép toán số học hoàn toàn tất yếu. Nhưng mà đến đây thì chúng ta cần phải hiểu rằng điều đó không có nghĩa rằng những người dân Việt Nam giàu có hơn Thụy Sĩ hay là Hà Lan nhé.

Bởi vì quy mô kinh tế tổng thể là bài toán của số lượng. Việt Nam thì đương nhiên rồi, chúng ta có 100 triệu dân.

Thụy Sĩ thì họ chỉ có khoảng 9 triệu dân thôi. Hà Lan thì có khoảng 18 triệu dân.

Dân số Việt Nam gấp 11 lần Thụy Sĩ và gấp gần s lần Hà Lan. Và mỗi ngày thức dậy thì 100 triệu con người tại Việt Nam cần ăn cơm ba bữa, cần mặc quần áo, cần đi xe máy hoặc xe buý đến chỗ làm.

Chúng ta tiêu thụ điện năng, sử dụng mạng viễn thông, uống nước, mua thuốc men, xây nhà cửa và sử dụng hàng ngàn các loại dịch vụ khác nhau.

Để đáp ứng được cái nhu cầu khổng lồ đó, cô máy kinh tế Việt Nam phải vận hành điên cuồng. Chúng ta sản xuất hàng chục triệu tấn lúa gạo mỗi năm, tiêu thụ hàng chục triệu tấn xi măng, hàng triệu tấn thép, sản xuất hàng trăm triệu đôi giày, hàng tỷ bộ quần áo, hàng chục triệu chiếc điện thoại thông minh và hàng triệu chiếc xe máy.

Cái tổng khối lượng hàng hóa vật chất và dịch vụ luân chuyển nội địa trong lòng nền kinh tế 100 triệu dân là một cái khối tài sản khổng lồ.

Trong khi đó thì Thụy Sĩ dù giàu có tới đâu ấy thì 9 triệu người của họ cũng không thể nào ăn gấp 11 lần người Việt Nam được. Không thể mặc cùng lúc 11 bộ quần áo và cũng không thể ở cùng lúc trong 11 căn nhà và cũng không thể tiêu tụ hết khối lượng xi măng, sắt thép hay là lương thực, áp đảo được 100 triệu con người đang trong giai đoạn kiến thiết đất nước.

Một đất nước phát triển với dân số nhỏ như là Thụy Sĩ, họ duy trì GDP danh nghĩa rất là cao là nhờ vào các ngành công nghiệp thâm dụng vốn và chất xám cực lớn.

Đó là dịch vụ ngân hàng tư nhân, bảo hiểm, nghiên cứu dược phẩm cao cấp và sản xuất các thiết bị đo lường chính xác, đồng hồ cơ khí đắt đỏ vân vân.

Những thứ này thì được định giá bằng mức giá dịch vụ tài chính cao ngất ngưởng ở phương Tây. Nhưng nếu cởi bỏ cái lớp áo giá cả đắt đỏ đấy ra, đặt hai nền kinh tế lên bàn cân về khối lượng vật chất thực tế luân chuyển thì ai tạo ra được nhiều thức ăn hơn?

Ai sản xuất được nhiều mét vuông nhà ở hơn? Ai vận chuyển nhiều tấn hàng hóa hơn?

Ai phục vụ số lượng lượt khám chữa bệnh nhiều hơn? Thì cỗ máy 100 triệu dân của Việt Nam nó sẽ nghiền nát quy mô vật chất của một quốc gia 9 triệu dân.

Đó là một sự thật cơ học. GDP PPP không đo cái mức độ sang chảnh của một nền kinh tế.

Nó đo kích thước thực tế của cái bụng máy sản xuất và tiêu dùng. Với 100 triệu dân đang trong độ tuổi lao động vàng thì cỗ máy vật chất của Việt Nam to lớn hơn cỗ máy của Thụy Sĩ và Hà Lan.

Đó là cái điều mà các tổ chức quốc tế nhìn thấy rõ ràng qua thức đo PVP. Khối lượng lớn không có nghĩa là người dân đã giàu.

Và đến đây thì chúng ta lại phải lập tức dập tắt một cái mầm ống nguy hiểm đấy là sự tự mãn dân tộc ấu trĩ. Rất nhiều người thì nghe được cái tin là GDP tính theo PVP của Việt Nam ấy là top 20 thế giới thì đã vội vàng bảo là ơ chúng ta sắp bắt kịp phương Tây à hay là Việt Nam đã giàu hơn Thị Sĩ và Hà Lan à.

Đây là một cái sự nhầm lẫn tai hại giữa quy mô tổng thể và chất lượng đời sống cá nhân. Hãy nhớ lại bài toán chia bình quân.

Một miếng bánh khổng lồ nặng 1500 tỷ đô la quốc tế của Việt Nam phải chia cho 100 triệu miệng ăn. Trong khi đó thì cái bánh 800 tỷ đô của Thụy Sĩ nó chỉ chia cho vỏn vẹ có 9 triệu người thôi.

Hãy lấy máy tính ra mà chia đi. GDP PVP bình quân đầu người của Việt Nam hiện nay chỉ dao động quanh mức là 15.000 đô la đến 16.000 đô la quốc tế trên m năm.

Trong khi đó thì con số này của Thụy Sĩ nó lên tới gần 90.000 đô trên một năm và của Hà Lan là trên 70.000 đô la một năm. Sự chênh lệch đương nhiên là một trời một vực.

Sức mua tương đương chứng minh rằng ở trong nước với cái mức thu nhập của mình, người Việt Nam vẫn có thể có một cuộc sống no đủ về mặt nhu cầu cơ bản.

Chúng ta không bị đói, chúng ta có mái nhà để che mưa che nắng, có xe để đi lại và có điện thoại thông minh để dùng. Chi phí sinh hoạt thấp là một cái tấm nệm giảm sóc cực lớn giúp cho người lao động Việt Nam tồn tại và tá sản xuất sức lao động với mức lương chỉ vài trăm đô la mỗi tháng.

Nhưng mà cuộc sống con người thì không chỉ dừng lại ở việc ăn no mặc ấm trong lũy che làng. Khi bạn bước chân ra khỏi biên giới quốc gia, định luật sức mua tương đương hoàn toàn bốc hơi.

Biên giới quốc tế là nơi trị vì của tỷ giá danh nghĩa và đồng đô la cứng. Một người lao động ở Thụy Sĩ chỉ cần trích ra một phần nhỏ trong mức lương tháng của họ là họ có thể thảnh thơi mua vài máy bay, bay vòng quanh thế giới, nghỉ dưỡng ở những khách sạn năm sao đắt đỏ tại Paris hay Tokyo.

Với họ thì một chiếc iPhone đời mới giá 1200 đô thì chưa bằng lương một tháng. Còn với những người công nhân hay là một nhân viên văn phòng bình thường tại Việt Nam thì chiếc iPhone 1200 đô nó có thể là tiền mồ hôi nước mắt của 2 3 tháng thậm chí là 4 5 tháng cộng lại.

Bởi vì chiếc iPhone, chiếc máy bay Boeing liếu thuốc đặc trị ung thư của phương Tây hay là chuyến du lịch châu Âu không được bán bằng PVP nội địa.

Chúng được đêm yết bằng USD danh nghĩa. Tức là quy mô sức mua tương đương ấy PVP lớn thì nó cho thấy đất nước có một thị trường khổng lồ và sức sống nội sinh mãnh liệt.

Thế nhưng mà chia đầu người, chúng ta vẫn là một quốc gia có mức sống trung bình thấp, năng suất lao động cá nhân còn khiêm tốn và tích lũy thọng dư tư bản của từng cá nhân thì vẫn còn khá là mỏng manh trên những biến cố lớn của thế giới.

Chúng ta không nên bao giờ lấy cái bụng bự của cả một tập thể 100 triệu người để tự huyễn hoặc rằng từng tế bào cá nhân đã khỏe mạnh và sung túc, ngang hàng với những công dân ở các quốc gia phát triển.

GDP PPP chỉ là trò mị dân vô giá trị. Đây là một nhận định thiếu hiểu biết.

Có một cái hiện tượng rất phổ biến trên mạng xã hội hiện nay đấy là cái tâm lý bài xích chỉ số GDP PVP. Tức là cứ mỗi khi mà các cơ quan thống kê hay là báo chí có nhắc tới việc là Việt Nam thăng hạn tính theo sức mua tương đương ấy thì lại có một cái làn sóng mỉa mai bùng lên như thế này.

Ờ mị dân số liệu ảo để mà dân tự sướng. Ra nước ngoài thì có tiêu được bằng tiền theo tính cho PVP đâu mà khoe.

Đi mua dầu mỏ, mua máy bay, trả nấu quốc tế bằng USD danh nghĩa chứ ai lại trả theo PP. Mình nói thật nhá, đây là những cái luật luận xuất phát từ sự thiếu hiểu biết cơ bản về kinh tế, vĩ mô tài chính quốc tế.

Những người nói cái câu này thì đang nhầm lẫn giữa chức năng thanh toán ngoại hối của doanh nghiệp với chức năng phân tích sức mạnh, cấu trúc của các chuyên gia kinh tế.

Hãy mổ sẻ từng luận điểm một cách sòng phẳng và đanh thép như thế này nhé. Thứ nhất, đi mua hàng hóa thế giới phải dùng USD.

Vậy thì PVP nó có ích gì? Đúng, khi Vietnam Airlines mua một con Airbus A350 thì họ phải trả bằng hàng trăm triệu đô la thực tế.

Khi Việt Nam nhập khẩu xăng dầu từ Trung Đông, các đối tác chỉ nhận USD, không ai nhận một cái rổ hàng hóa nội địa. Thế nhưng một câu hỏi đặt ra là điều gì bảo chứng cho khả năng trả nợ và hấp thụ vốn của một quốc gia?


3. Điểm gãy chu kỳ: Kịch bản sòng phẳng cho tài sản cá nhân

Các tổ chức tài chính lớn khi cho vay hoặc là các tập đoàn đa quốc gia khi mà quyết định rót hàng tỷ đô la vốn FDI thì họ không chỉ nhìn vào việc bạn có bao nhiêu đô la Mỹ trong kho dự trữ ngoại hối ngày hôm nay.

Họ nhìn vào quy mô thị trường nội địa. Đấy là liệu 100 triệu người dân này có đủ sức để mua tiêu thụ hàng hóa nhà máy sản xuất ra hay không?

Một thị trường có GDP trên sức mua tương đương là 1500 tỷ đô sẽ là một thị trường có dung lượng hấp thụ hàng hóa cực lớn. Có chi phí sinh hoạt thấp thì cũng đồng nghĩa với việc là chi phí nhân công, mặt bằng dịch vụ phụ trợ tại chỗ rẻ hơn rất nhiều so với phương Tây.

Đó chính là cái biên lợi nhuận khổng lồ để giữ chân dòng vốn nước ngoài. Nếu chỉ nhìn GDP danh nghĩa là 500 tỷ đô thì bạn sẽ đánh giá sức mạnh tiêu thụ thực tế của thị trường Việt Nam ít nhất là thấp hơn ba lần.

Thứ hai đấy là tại sao mà IMF và WBANK lại dùng PPP làm trụ cổ so sánh. Nếu mà PVP nó là cái trò mị dân ấy, thế thì các bạn cứ tự hỏi đi tại sao các cái định chế tài chính tư bản thường dụng nhất thế giới như là IMF, Ngân hàng Thế Giới, WB, thậm chí là các tổ chức là OECD hay là CIA, WorldBank, Facebook lại dùng GDP PP để một trong những chỉ số trung tâm để tính toán tỉ trọng kinh tế toàn cầu.

Bởi vì nếu mà chỉ dùng GDP danh nghĩa thì bạn sẽ rơi vào một cái bẫy ảo ảnh tiền tệ. Lấy ví dụ thế này nhá.

Khi mà cục dưới chên liên bang Mỹ Fé tăng lã suất mạnh tay, đồng USD tăng giá phi mã so với toàn bộ các đồng tiền khác trên thế giới.

Thế thì lập tức là đồng yên Nhật, đồng World Hàn Quốc, đồng euro hay tiền Việt Nam đồng đi đều sẽ bị mất giá trên bản điện tử ngoại tệ.

Nếu mà tính theo GDP danh nghĩa quy đổi ra USD thì chỉ sau một đêm thôi quy mô kinh tế của Nhật Bản hay châu Âu bỗng nhiên sẽ bốc hơi hàng trăm tỷ đô.

Dù toàn bộ nhà máy của họ vẫn chạy hết công suất, người dân thì vẫn đi làm bình thường. Lượng xe hơi thì vẫn xuất xưởng không giảm một chiếc nào.

Chẳng lẽ năng lực thực tế của cả một quốc gia lại biến mất chỉ vì một quyết định nâng đã suất của Washington? Chắc chắn là không rồi đúng không?

Tỷ giá danh nghĩa biến động hỗn loạn theo tâm lý đầu cơ tài chính ngắn hạn. Và nếu mà cứ cứng nhắc dùng nó để đo đường cho giải hạn thì bạn sẽ hoàn toàn mù tịt về năng lực thực tế của nền kinh tế thế giới.

GDP PPP gạt bỏ toàn bộ những cái cơn co giật tiền tệ đó để trả lời cho câu hỏi cốt lõi. Nền kinh tế này thực sự làm ra được bao nhiêu của cải vật chất trong 1 năm.

Và chính vì lý do này mà khi mà bài toán tỉ trọng đóng góp và tăng trưởng toàn cầu ấy thì IMF họ luôn dựa trên GDP PPP. Và theo cái thước đo này thì Trung Quốc đã vượt qua Mỹ từ năm 2014 để trở thành nền kinh tế thực lớn nhất thế giới.

Dù tính theo danh nghĩa Mỹ vẫn đang dẫn đầu. Đó không phải là câu chuyện về chính trị đâu.

Đấy là toán học của khối lượng vật chất đơn thuần thôi. Giá trị thực sự của GDP PPP thước đo nội lực và dư địa bất phá.

Vậy thì cuối cùng nhá. Thế con số GDP PvP top 20 thế giới của Việt Nam nó có ý nghĩa gì đối với tương lai của đất nước?

Nó không phải là một tấm huy chương để mà chúng ta đem ra đi khoe khoang rồi thì tự mãn ngủ quên trên chiến thắng đâu mà nó phản ánh ba chỗ cột nội lực vô cùng quan trọng như sau.

Thứ nhất đây là sức mạnh của thị trưởng nội địa và khả năng chống trịu ngoại sốc. Một quốc gia có quy mô PvP lớn sẽ sở hữu một cái tấm khiên phỏng vệ cực kỳ kiên cố.

Khi mà kinh tế toàn cầu suy thoái, thương mã quốc tế đóng băng, các chuỗi cung ứng đứt gãy, những nền kinh tế chỉ biết dựa vào xuất khẩu tài nguyên hoặc tài chính thuần túy sẽ sụp đổ rất nhanh.

Ngược lại thì quy mô PVP xấp xỉ 1500 tỷ đô chứng minh rằng thị trường nội địa 100 triệu dân của Việt Nam có một cái lực cầu tiêu dùng rất mạnh.

Doanh nghiệp trong nước thì có thể tự nuôi sống nhau bằng cách quay về phục vụ nhu cầu của chính người dân mình. Khối lượng lưu thông hàng hóa khổng lồ trong nước chính là động cơ phản lực thứ hai giúp nền kinh tế giữ được đà tăng trưởng ngay cả khi mà những cơn bão suy thoái từ bên ngoài quét qua.

Thứ hai, lợi thế cạnh tranh tuyệt đối về chi phí sản xuất. Khoảng cách chênh lệch giữa GDP danh nghĩa tức là khoảng hơn 400 tỷ đến 500 tỷ đô la và GDP là khoảng 1500 tỷ đô của Việt Nam.

Tức là nó chênh nhau khoảng gần gấp ba lần ấy. Khoảng cách này trong kinh tế học gọi là hệ số điều chỉnh sức mua.

Hệ số này càng cao thì chứng tỏ là chi phí sinh hoạt và chi phí dịch vụ cơ bản trong nước càng rẻ so với thế giới. Và đối với các nhà đầu tư quốc tế thì đây nó chính là thiên đường sản xuất.

Cầm 1 đô la vào Việt Nam họ sẽ mua được cái lượng giờ công lao động mặt bằng dịch vụ logistic ăn uống sinh hoạt cho kỹ sư và công nhân nhiều gấp nhiều so với khi cầm 1 đô la đặt tại các quốc gia đã phát triển.

Đây chính là thỏi nam châm khổng lồ hút dòng vốn FDI từ Samsung, Apple, Intel, Forcon. Dịch chuyển chỗ sản xuất về Việt Nam trong suốt một thập kỷ vừa qua.

Thứ ba, nền tảng tích lũy bắt buộc để chuyển đổi chất lượng. Không có bất kỳ một quốc gia nào trên thế giới này có thể nhảy cóc từ một nước nghèo đói lên thành một quốc gia giàu có về thu nhập danh nghĩa mà không trải qua giai đoạn tích lũy khổng lồ về quy mô sản xuất vật chất được.

Hàn Quốc hay là Đài Loan với những năm 1970, 1980 hay là Trung Quốc giai đoạn 1990, 2000 đều từng là những cái công xưởng giá rẻ cả.

Nơi mà GDP danh nghĩa rất thấp nhưng mà quy mô GDP PVP ấ thì nó phình to vượt bậc. Họ phải dùng hàng triệu đôi bàn tay để may từng chiếc áo, đóng từng đôi giày đúc từng tấn thép thô để mà tích lũy tư bản, xây dựng hạ tầng đường cao tốc, cảng biển, mạng lưới điện và đào tạo một thế hệ công nhân có kỷ luật công nghiệp.

Việt Nam đang đi đúng trên các con đường tích lũy cơ học đó. Việc chúng ta vượt qua Thụy Sĩ hay là Hà Lan về quy mô GDP PPP chính là minh chứng cho thấy giai đoạn tích lũy khối lượng vật chất đang vận hành ở công suất tối đa.

Cỗ máy đã đủ lớn, guồng quay đã đủ mạnh. Đọc số liệu bằng cái đầu lạnh.

Kinh tế học thì nó không có chỗ cho sự ngây thơ hay là tự ái vặt đâu. Nhìn vào bức tranh toàn cảnh, chúng ta cần phải giữ một cái đầu lạnh đến mức tàn nhẫn.

Nếu ai đó bảo rằng Việt Nam đã sánh vai với các cường quốc hàng đầu chỉ vì GDP PvP là top 20 thì nó hơi buồn cười. Bởi vì đơn giản thôi, chia bình quân đầu người đi thì chúng ta vẫn đang ở chiếu dưới.

Năng suất lao động thì cá nhân vẫn còn thấp, người dân vẫn phải kè quốc vất vả thì mới mua được một tài sản định giá theo chuẩn toàn cầu.

Nhưng mà ngược lại nhé, nếu có ai đó bĩu môi bảo rằng GDP PP nó chỉ là một cái trò hề mị dân vô giá trị thì họ hoàn toàn mù tịt về quy luật vận hành của dòng tiền và bản chất của sản xuất thực tế.

GDP danh nghĩa cho bạn biết là vị thế tả chính và quyền lực tiền tệ của bạn trên bàn cờ ngoại gia quốc tế ở thời điểm hiện tại. Nhưng mà GDP theo sức mua tương đương thì lại cho bạn thấy cơ bắp thực sự, năng lượng sản xuất thực tế và sức chịu đựng dẻo dai của toàn bộ nền kinh tế trong lòng quốc gia đó.

Và có một cái sự thật mà chúng ta cần phải thừa nhận đấy là Việt Nam ngày nay thực sự chúng ta đã sở hữu một cỗ máy sản xuất và tiêu dùng to lớn hơn rất nhiều quốc gia phát triển lâu đời ở châu Âu rồi.

Đó là một thành quả không thể chối cãi của 100 triệu con người lao động không ngừng nghỉ. Nhiệm vụ của thế hệ tiếp theo làm sao để biến cái cỗ máy sản xuất thô khổng lồ đó thành giá trị gia tăng cao hơn.

Nâng cái mức thu nhập danh nghĩa của từng người dân tiệm cận với mức sức mua thực tế. Để kéo ổ bánh mì 25.000 ngà đồng không chỉ là tấm khiên giúp người nghèo tồn tại mà nó phải là cái bệ phóng đưa đất nước đàng hoàng bước vào nhóm những quốc gia phát triển thực thụ.

Không có phép màu nào trong bài toán cân đối nợ nần. Khi nợ chạm trần, hoặc là chấp nhận lạm phát để quỵt nợ dần, hoặc là cấu trúc lại toàn bộ luật chơi.


📜 Xem toàn bộ Transcript gốc (Dữ liệu đối chiếu)

Nếu bước ra đường và hỏi bất kỳ một người Việt Nam nào rằng quy mô nền kinh tế Việt Nam đã vượt qua cả Thụy Sĩ, [âm nhạc] Hà Lan và Ba Lan để lọt thẳng vào top 20 đến 25 nền kinh tế lớn nhất hành tinh ấ thì phản ứng đầu tiên mà bạn nhận được có lẽ là một cái nhìn rất là nghi hoặc, kiểu một cái cười nhếch mép hoặc là thẳng thừng bảo [âm nhạc] là lại mị dân bốc phét số liệu để mà du ngủ nhau đúng không? Người ta có lý do để hoài nghi đấy. Thụy Sĩ thì là biểu tượng của sự giàu sang tột đỉnh, là cái nôi của tài chính toàn cầu, là đồng hồ xa xỉ. Nơi một thu nhập bình quân đầu người ngất ngưng trên đỉnh thế giới. Hà Lan thì họ là trung tâm logistic của cả châu Âu, là một đế chiến nông nghiệp công nghệ cao và công nghệ bán dẫn tối tân với những cô máy quang học ASML [âm nhạc] độc quyền toàn cầu. Trong mắt của số đông, so sánh một quốc gia đang phát triển với mức thu nhập trung bình như Việt Nam [âm nhạc] với hai tượng đài phát triển của Châu Âu là một cái điều kẹch cỡm. Thế nhưng mà số liệu chính thức từ quỹ tiền tại quốc tế IMF và ngân hàng thế giới WBank lại chỉ ra một sự thật trần trụi. Đấy là nếu tính theo GDP dựa trên sức mua tương đương viết tắt là PPP thì quy mô nền kinh tế của Việt Nam đã chạm mốc xấp xỉ là 1500 tỷ đô la đến 1600 tỷ đô la. Vượt mặt Hà Lan quanh mốc là 1300 tỷ và Thụy Sĩ là quanh mốc 800 tỷ đô. Thế thì nhiều người lập tức là dãy nảy lên và bảo rằng đây là cái trò phù phép toán học, thẩm du số liệu để mà tự hào viển vông. Thế nhưng mà sự thật là gì? Đây là các tổ chức kinh tế quyền lực nhất thế giới thì họ không [âm nhạc] hề rảnh để mà vẽ ra một cái chỉ số phức tạp nhằm mà xoa dịu lòng tự tôn của các nước đang phát triển. Cái chỉ số này nó tồn tại được là chính bởi vì bản thân thước đo GDP danh nghĩa truyền thống đang ẩn chứa một cái lỗ hổng đo lường khổng lồ. Tập podcast ngày hôm nay chúng ta sẽ cùng lột trần toàn bộ bản chất kinh tế học. của GDP tính theo PPP đập [âm nhạc] tan đi những cái ngộ nhận ấu trĩ về chỉ số này và chúng ta sẽ phân định ranh giới giữa sức mua sản xuất vật chất và độ giàu có cá nhân. Đồng thời thì cũng sẽ chỉ rõ là tại sao bạn không thể hiểu đúng về vị thế của một quốc gia nếu mà cứ chỉ nhìn trăm trăm vào tỷ giá đồng USD tại quầy ngân hàng. Chào mừng đến với The Hidden Self, nơi sẽ có những sự thật mà xã hội không muốn cho bạn biết. [chuông] Bạn có nhận ra mình đang nghèo đi vì những thói quen sai lầm và lối tư duy tự tró chân mình? Bạn cảm thấy kiệt sức vì luôn cố làm vừa lòng người khác. Bạn đang tự làm khổ chính mình chỉ vì thiếu bản lĩnh từ chối và quản trị cuộc đời. Đừng loanh quanh với những lời khuyên đạo lý chung chung nữa. Khám phá ngay tủ sách số và audiobook thực chiến tại hệ thống Sơn Hải Nguyễn. Chỉ 15 phút nghe mỗi ngày, bạn sẽ [âm nhạc] có ngay tư duy sắc bén để xử lý gọn gàng từng góc khuất đời thường và công sở. Đặc biệt không chỉ dừng lại ở sách sơnguyen.com còn là một hệ sinh thái toàn diện đổi tư duy làm chủ cộ đời với chi phí siêu tiết kiệm. Truy cập ngay Sơnuyuy.com để khám phá thêm kho cụ và tài liệu hỗ trợ cho công [âm nhạc] việc nâng cao kỹ năng làm việc của bạn. Để hiểu về GDP tính theo PPP thì trước hết phải hiểu vì sao mà người ta lại tạo ra nó. Từ trước tới nay thì thước đo phổ biến nhất mà truyền thông hắc tới đấy là GDP danh nghĩa. Cách tính của nó thì rất đơn giản thôi. Một quốc gia sản xuất ra bao nhiêu hàng hóa, dịch vụ trong 1 năm tính bằng nồng nội tệ của nước đó. Sau đó thì đem toàn bộ con số đó chia cho tỷ giáo hối đoái hiện hành [âm nhạc] so với đồng đô la Mỹ để mà quy ra một cái con số chung. Nhìn bề ngoài thì cách tính này nó có vẻ rất sòng phẳng. Đấy là đưa tất cả về cùng một mẫu số chung là USD để mà so sánh. Nhưng mà kinh tế học thực nghiệm thì nó chỉ ra rằng cách tính này nó sẽ bóp méo nghiêm trọng bức tranh thực tế về sản lượng vật chất và năng lực tiêu dùng của các quốc gia đang phát triển. Cái lý do nó nằm ở chỗ này đấy là tỷ giáo hối đoái tại thị trường tài chính. >> [âm nhạc] >> Nó chỉ phản ánh cung cầu của các dòng vốn quốc tế, các mặt hàng ngoại thương tức là hàng hóa xuất nhập khẩu qua biên giới và các yếu tố về đầu cơ tài chính thôi. Tỷ giá thị trường hoàn toàn bất lực trong việc định giá các hàng hóa và dịch vụ phi ngoại thương. Tức là những cái sứ sản xuất tại chỗ và tiêu thụ tại chỗ không thể mang vác qua bên dưới để mà bán. Bạn không thể đóng gói một lần cắt tóc ở Hà Nội [âm nhạc] rồi thì chuyển phát nhanh sang Juri để mà bán kiếm lời được. Bạn cũng không thể xuất khẩu một cái bát phở nóng hổi ở vì hè Sài Gòn sang Amsterdam bằng tàu điển. Những cái dịch vụ này thì nó neo vào cái mức thu nhập và chi phí sinh hoạt nội địa. Và khi mà quy đổi GDP danh nghĩa bằng tỉ giá ngân hàng [âm nhạc] thì toàn bộ khu vực dịch vụ và hàng hóa tiêu dùng nội địa của các nước đang phát triển sẽ bị ép giá xuống một mức rẻ mạt một cách phi lý. Trong khi khu vực tương tự ở các nước phát triển [âm nhạc] thì lại bị thổi phồng lên tận mây xanh. Nghịch lý cái bánh mì, bát phở và mái tóc. Định luật một giá. Bây giờ thì hãy tạm rời bỏ những cái thuật ngữ Hàn Lâm [âm nhạc] để nhìn vào một cái ví dụ trần trụ ngoài đời thực nhá. Bạn cầm một USD mình cứ tạm tính là 25.000 đi ở Judic hay là Genever của Thụy Sĩ. Bạn bước vào cửa hàng tiện lợi và thậm chí là bạn không đủ tiền để mua [âm nhạc] một cái chai nước lọc hay là một cái thanh kẹo cao su rẻ tiền. Những bạn cầm đúng 1 đô la đó ở [âm nhạc] bất kỳ một cái ngõ ngách nào tại Hà Nội hay là thành phố Hồ Chí Minh hay thực ra là bất kỳ đâu ở Việt Nam ấy thì bạn có thể mua được một cái bánh mì đầy áp pate thịt, trả lụa, rau thơm hoặc là một cốc cà phê đá. Bây giờ thì hãy nhìn vào sổ sách kế toán của kinh tế học danh nghĩa nhá. Nó sẽ như [âm nhạc] thế này. Người Thụy Sĩ họ mua một cái bánh mì kẹp đơn giản ở nhà ga với giá khoảng 6 đô tương đương với khoảng 150.000đ. Người Việt thì chúng ta mua một cái ổ bánh mì giá 1 đô tương đương với 25.000đ. Về mặt dinh dưỡng và sinh lý thì chiếc bánh mì 1 đô la ở Việt Nam nạp vào cơ thể lượng calo, protein [âm nhạc] và chất béo tương đương, thậm chí còn tươi ngon và no bụng hơn là chiếc bánh kẹp 6 đô ở Thụy Sĩ. Cả hai người thì đều vừa giải quyết xong cơn đói. Giá trị sử dụng thực tế là hoàn toàn ngang nhau. Thế nhưng khi mà máy tính của các nhà thống kê GDB danh nghĩa chạy số [âm nhạc] thì nền kinh tế Thụy Sĩ vẫn được ghi nhận là đã tạo ra một giá trị sản lượng gấp đúng sáu lần nền kinh tế Việt Nam. Tên để liệu có công bằng không khi mà cho rằng năng lực sản xuất của một người thợ bánh Thụy Sĩ gấp sáu lần người thợ bánh Việt Nam trong khi mà cả hai đều làm ra cùng cái khối lượng thực phẩm nô sống một con người. Thế thì câu trả lời dứt khoát là không. Tương tự thì hãy nhìn vào dịch vụ cắt tóc. Một người thợ cắt tóc ở New York hay là Genever dùng cùng một chiếc tông đơ, một chiếc kéo, tiêu tốn 30 phút để mà cắt xong một cái mái đầu và thu về 40 đô la. Một cử thợ cắt tóc tại vỉa hè Hà Nội cũng dùng cây kéo đó tốn đúng 30 phút. Kỹ thuật thì không thua kém gì nhưng mà chỉ thu về đúng 50.000đ tương đương là khoảng 2 đô. Và nếu mà dùng GDP danh nghĩa để mà đo ấy, một người thợ phương Tây đang đóng góp cho sản lượng kinh tế gấp 20 lần người thợ Việt Nam. Nhưng xét về mặt vật chất và dịch vụ thực tế phục vụ con người thì xã hội phương Tây chẳng nhận được nhiều hơn một cái mái tóc được cắt tỉa gọn gàng. Và đó chính là lúc mà GDP theo sức mua tương đương PPP và cuộc. PPP thì nó dựa trên một cái nguyên lý kinh tế học nền tảng định luật một giá. Kết thuyết này thì nó giả định rằng trong một thị trường [âm nhạc] lý tưởng một rổ hàng hóa tiêu chuẩn gồm có ngần lấy cân thịt, ngần ấy mét vải, ngần đấy lít răng, ngần đấy dịch vụ y tế, giáo dục cơ bản vân vân là phải có giá trị tương đương nhau. Còn sức mua tương đương PPP tạo ra một cái đồng tiền giả định được gọi là đô la quốc tế. Đồng tiền này thì nó có sức mua tương đương với sức mua của 1 đô la tại chính nước Mỹ. Sau đó thì nó sẽ dùng cái mức giá này để san phẳng toàn bộ chênh lệch giá về chi phí sinh [âm nhạc] hoạt nội địa. Khi áp dụng PPP, cái hổ bánh mì 25.000đ ở Việt Nam và chiếc bánh kẹp 6 đô la ở Thụy Sĩ được trả về đúng giá trị thực tế của chúng. [âm nhạc] Cả hai đều chỉ là một suất ăn nuôi sống một lao động. Nói cách khác thì GDP danh nghĩa đo lường giá trị của nền kinh tế bằng chước thước [âm nhạc] dây co giãn theo tỷ giá tiền tệ. Còn GDP PVP đo lường nền kinh tế bằng khối lượng vật chất thực tế được tạo ra và tiêu thụ. Có bao nhiêu tấn lúa, bao nhiêu triệu mét phải, bao nhiêu ngôi nhà được xoay lên, bao nhiêu chuyến xe được chạy và bao nhiêu người được chăm sóc y tế. Tại sao Việt Nam vượt Hà Lan, Thụy Sĩ bà toán về quy mô khối lượng? Đến đây thì khi mà đã hiểu về bản chất đo lường của sức mua tương đương rồi thì việc Việt Nam vượt qua Hà Lan hay là Thụy Sĩ về quy mô GDP PPP nó không còn là câu chuyện huyền bí hay là hoang đường nữa đúng không? Mà đơn giản thôi, nó là một cái phép toán số học hoàn toàn tất yếu. Nhưng mà đến đây thì chúng ta cần phải hiểu rằng điều đó không có nghĩa rằng những người dân Việt Nam giàu có hơn Thụy Sĩ hay là Hà Lan nhé. Bởi vì quy mô kinh tế tổng thể là bài toán của số lượng. Việt Nam thì đương nhiên rồi, chúng ta có 100 triệu dân. Thụy Sĩ thì họ chỉ có khoảng 9 triệu dân thôi. Hà Lan thì có khoảng 18 triệu dân. Dân số Việt Nam gấp 11 lần Thụy Sĩ và gấp gần s lần Hà Lan. Và mỗi ngày thức dậy thì 100 triệu con người tại Việt Nam [âm nhạc] cần ăn cơm ba bữa, cần mặc quần áo, cần đi xe máy hoặc xe buý đến chỗ làm. Chúng ta tiêu thụ điện năng, sử dụng mạng viễn thông, uống nước, mua thuốc men, xây nhà cửa và sử dụng hàng ngàn các loại dịch vụ khác nhau. Để đáp ứng được cái nhu cầu khổng lồ đó, cô máy kinh tế Việt Nam phải vận hành điên cuồng. Chúng ta sản xuất hàng chục triệu tấn lúa gạo mỗi năm, tiêu thụ hàng chục triệu tấn xi măng, hàng triệu tấn thép, sản xuất hàng trăm triệu đôi giày, hàng tỷ bộ quần áo, hàng chục triệu chiếc điện thoại thông minh và hàng triệu chiếc xe máy. Cái tổng khối lượng hàng hóa vật chất và dịch vụ luân chuyển nội địa trong lòng nền kinh tế 100 triệu dân là một cái khối tài sản khổng lồ. Trong khi đó thì Thụy Sĩ [âm nhạc] dù giàu có tới đâu ấy thì 9 triệu người của họ cũng không thể nào ăn gấp 11 lần người Việt Nam được. Không thể mặc cùng lúc 11 bộ quần áo và cũng không thể ở cùng lúc trong 11 căn nhà và cũng không thể tiêu tụ hết khối lượng xi măng, sắt [âm nhạc] thép hay là lương thực, áp đảo được 100 triệu con người đang trong giai đoạn kiến thiết đất nước. Một đất nước phát triển với dân số nhỏ như là Thụy Sĩ, họ duy trì GDP danh nghĩa rất là cao là nhờ vào các ngành công nghiệp thâm dụng vốn và chất xám cực lớn. Đó là dịch vụ ngân hàng tư nhân, bảo hiểm, nghiên cứu dược phẩm cao cấp và sản xuất các thiết bị đo lường chính xác, đồng hồ cơ khí đắt đỏ vân vân. Những thứ này thì được định giá bằng mức giá dịch vụ tài chính cao ngất ngưởng ở phương Tây. Nhưng nếu cởi bỏ cái lớp áo giá cả đắt đỏ đấy ra, đặt hai nền kinh tế lên bàn cân về khối lượng vật chất thực tế luân chuyển thì ai tạo ra được nhiều thức ăn hơn? Ai sản [âm nhạc] xuất được nhiều mét vuông nhà ở hơn? Ai vận chuyển nhiều tấn hàng hóa hơn? Ai phục vụ số lượng lượt khám chữa bệnh nhiều hơn? thì cỗ máy 100 triệu dân của Việt Nam nó sẽ nghiền nát quy mô vật chất của một quốc gia 9 triệu dân. Đó là một sự thật cơ học. GDP PPP không đo cái mức độ sang chảnh của một nền kinh tế. Nó đo kích thước thực tế của cái [âm nhạc] bụng máy sản xuất và tiêu dùng. Với 100 triệu dân đang trong độ tuổi lao động vàng thì cỗ máy vật chất của Việt Nam to lớn hơn cỗ máy của Thụy Sĩ và [âm nhạc] Hà Lan. Đó là cái điều mà các tổ chức quốc tế nhìn thấy rõ ràng qua thức đo PVP. Khối lượng lớn không có nghĩa là người dân đã giàu. Và đến đây thì chúng ta lại phải lập tức dập tắt một cái mầm ống nguy hiểm đấy là sự tự mãn dân tộc ấu trĩ. Rất nhiều người thì nghe được cái tin là GDP tính theo PVP của Việt Nam ấy là top 20 thế giới thì đã vội vàng bảo là ơ chúng ta sắp bắt kịp phương Tây à hay là Việt Nam đã giàu hơn Thị Sĩ và Hà Lan à. Đây là một cái sự nhầm lẫn tai hại giữa quy mô tổng thể và chất lượng đời sống cá nhân. Hãy nhớ lại bài toán chia bình quân. Một miếng bánh khổng lồ nặng 1500 tỷ đô la quốc tế của Việt Nam phải chia cho 100 triệu miệng ăn. Trong khi đó thì cái bánh 800 tỷ đô của Thụy Sĩ [âm nhạc] nó chỉ chia cho vỏn vẹ có 9 triệu người thôi. Hãy lấy máy tính ra mà chia đi. GDP PVP bình quân đầu người của Việt Nam hiện nay chỉ dao động quanh mức là 15.000 đô la đến 16.000 đô la quốc tế trên m năm. Trong khi đó thì con số này của Thụy Sĩ nó lên tới gần 90.000 đô trên một năm và của Hà Lan là trên 70.000 đô la một năm. Sự chênh lệch đương nhiên là một trời một vực. Sức mua tương đương chứng minh rằng ở trong nước với cái mức thu nhập của mình, người Việt Nam vẫn có thể có một cuộc sống no đủ về mặt nhu cầu cơ bản. Chúng ta không bị đói, chúng ta có mái nhà để che mưa che nắng, có xe để đi lại và có điện thoại thông minh để dùng. Chi phí sinh hoạt thấp là một cái tấm nệm giảm sóc cực lớn giúp cho người lao động Việt Nam tồn tại và tá sản xuất sức lao động với mức lương chỉ vài trăm đô la mỗi tháng. Nhưng mà cuộc sống con người thì không chỉ dừng lại ở việc ăn no mặc ấm trong lũy che làng. Khi bạn bước chân ra khỏi biên giới quốc gia, định luật sức mua tương đương hoàn toàn bốc hơi. Biên giới quốc tế là nơi trị vì của tỷ giá danh nghĩa và đồng đô la cứng. Một người lao động ở Thụy Sĩ chỉ cần trích ra một phần nhỏ trong mức lương tháng của họ là họ có thể thảnh thơi mua vài máy bay, bay vòng quanh thế giới, nghỉ dưỡng ở những khách sạn năm sao đắt đỏ tại Paris hay Tokyo. Với họ thì một chiếc iPhone đời mới giá 1200 đô thì chưa bằng lương một tháng. Còn với những người công nhân hay là một nhân viên văn phòng bình thường tại Việt Nam thì chiếc iPhone 1200 đô nó có thể là tiền mồ hôi nước mắt của 2 3 tháng thậm chí là 4 5 tháng cộng lại. Bởi vì chiếc iPhone, chiếc máy bay Boeing liếu thuốc đặc trị ung thư của phương Tây hay là chuyến du lịch châu Âu không được bán bằng PVP nội địa. Chúng được đêm yết bằng USD danh nghĩa. Tức là quy mô sức mua tương đương ấy PVP lớn thì nó cho thấy đất nước có một thị trường khổng lồ và sức sống nội sinh mãnh liệt. Thế nhưng mà chia đầu người, chúng ta vẫn là một quốc gia có mức sống trung bình thấp, năng suất lao động cá nhân còn khiêm tốn và tích lũy thọng dư tư bản của từng cá nhân thì vẫn còn khá là mỏng manh trên những biến cố lớn của thế giới. Chúng ta không nên bao giờ lấy cái bụng bự của cả một tập thể 100 triệu người để tự huyễn hoặc rằng từng tế bào cá nhân đã khỏe mạnh và sung túc, ngang hàng với những công dân ở các quốc gia phát triển. GDP PPP chỉ là trò mị dân vô giá trị. Đây là một nhận định thiếu hiểu biết. Có một cái hiện tượng rất phổ biến trên mạng xã hội hiện nay [âm nhạc] đấy là cái tâm lý bài xích chỉ số GDP PVP. Tức là cứ mỗi khi mà các cơ quan thống kê hay là báo chí có nhắc tới việc là Việt Nam thăng hạn tính theo sức mua tương đương ấy thì lại có một cái làn sóng mỉa mai bùng lên như thế này. Ờ mị dân số liệu ảo để mà dân tự sướng. ra nước ngoài thì có tiêu được bằng tiền theo tính cho PVP đâu mà khoe. Đi mua dầu mỏ, mua máy bay, trả nấu quốc tế bằng USD danh nghĩa chứ ai lại trả theo PP. Mình nói thật nhá, đây là những cái luật luận xuất phát từ sự thiếu hiểu biết cơ bản về kinh tế, vĩ mô tài chính quốc tế. Những người nói cái câu này thì đang nhầm lẫn giữa chức năng thanh toán ngoại hối của doanh nghiệp với chức năng phân tích sức mạnh, cấu trúc của các chuyên gia kinh tế. Hãy mổ sẻ từng luận điểm một cách sòng phẳng và đanh thép như thế này nhé. Thứ nhất, [âm nhạc] đi mua hàng hóa thế giới phải dùng USD. Vậy thì PVP nó có ích gì? Đúng, khi Vietnam Airlines mua một con Airbus A350 thì họ phải trả bằng hàng trăm triệu đô la thực tế. Khi Việt Nam nhập khẩu xăng dầu từ Trung Đông, các đối tác chỉ nhận USD, không ai nhận một cái rổ hàng hóa nội địa. Thế nhưng một câu hỏi đặt ra là điều gì bảo chứng cho khả năng trả nợ và hấp thụ vốn của một quốc gia? Các tổ chức tài chính lớn khi cho vay hoặc là các tập đoàn đa quốc gia khi mà quyết định rót [âm nhạc] hàng tỷ đô la vốn FDI thì họ không chỉ nhìn vào việc bạn có bao nhiêu đô la Mỹ trong kho dự trữ ngoại hối ngày hôm nay. Họ nhìn vào quy mô thị trường nội địa. Đấy là liệu 100 triệu người dân này có đủ sức để mua tiêu thụ hàng hóa nhà máy sản xuất ra hay không? Một thị trường có GDP trên sức mua tương đương là 1500 tỷ đô [âm nhạc] sẽ là một thị trường có dung lượng hấp thụ hàng hóa cực lớn. Có chi phí sinh hoạt thấp thì cũng đồng nghĩa với việc là chi phí nhân công, mặt bằng dịch vụ phụ trợ tại chỗ rẻ hơn rất nhiều so với phương Tây. Đó chính là cái biên lợi nhuận khổng lồ để giữ chân dòng vốn nước ngoài. Nếu chỉ nhìn GDP danh nghĩa là 500 tỷ đô thì bạn sẽ đánh giá sức mạnh tiêu thụ thực tế của thị trường Việt Nam ít nhất là thấp hơn ba lần. Thứ hai đấy là tại sao mà IMF và WBANK lại dùng PPP làm trụ cổ so sánh. Nếu mà PVP nó là cái trò mị dân ấy, thế thì các bạn cứ tự hỏi đi tại sao các cái định chế tài chính tư bản thường dụng nhất thế giới như là IMF, Ngân hàng Thế Giới, WB, thậm chí là các tổ chức là OECD hay là CIA, WorldBank, Facebook lại dùng GDP PP để một trong những chỉ số trung tâm để tính toán tỉ trọng kinh tế toàn cầu. Bởi vì nếu mà chỉ dùng GDP danh nghĩa thì bạn sẽ rơi vào một cái bẫy ảo ảnh tiền tệ. Lấy ví dụ thế này nhá. Khi mà cục dưới chên liên bang Mỹ Fé tăng lã suất mạnh tay, đồng USD tăng giá phi mã so với toàn bộ các đồng tiền khác trên thế giới. Thế thì lập tức là đồng yên Nhật, đồng World Hàn Quốc, đồng euro hay tiền Việt Nam đồng đi đều sẽ bị mất giá trên bản điện tử ngoại tệ. Nếu mà tính theo GDP danh nghĩa quy đổi ra USD thì chỉ sau một đêm thôi quy mô kinh tế của Nhật Bản hay châu Âu bỗng nhiên sẽ bốc hơi hàng trăm tỷ đô. Dù toàn bộ nhà máy của họ vẫn chạy hết công suất, người dân thì vẫn đi làm bình thường. Lượng xe hơi thì vẫn xuất xưởng không giảm một chiếc nào. Chẳng lẽ năng lực thực tế của cả một quốc gia lại biến mất chỉ vì một quyết định nâng đã suất của Washington? Chắc chắn là không rồi đúng không? Tỷ giá danh nghĩa biến động hỗn loạn theo tâm lý đầu cơ tài chính ngắn hạn. Và nếu mà cứ cứng nhắc dùng nó để đo đường cho giải hạn thì bạn sẽ hoàn toàn mù tịt về năng lực thực tế của nền kinh tế thế giới. GDP PPP gạt bỏ toàn bộ những cái cơn co giật tiền tệ đó để trả lời cho câu hỏi cốt lõi. Nền kinh tế này thực sự làm ra được bao nhiêu của cải vật chất trong 1 năm. Và chính vì lý do này mà khi mà bài toán tỉ trọng đóng góp và tăng trưởng toàn cầu ấy [âm nhạc] thì IMF họ luôn dựa trên GDP PPP. Và theo cái thước đo này thì Trung Quốc đã vượt qua Mỹ từ năm 2014 để trở thành nền kinh tế thực lớn nhất thế giới. Dù tính theo danh nghĩa Mỹ vẫn đang dẫn đầu. Đó không phải là câu chuyện về chính trị đâu. Đấy là toán học của khối lượng vật chất đơn thuần thôi. Giá trị thực sự của GDP PPP thước đo nội lực và dư địa bất phá. Vậy thì cuối cùng nhá. Thế con số GDP PvP top 20 thế giới của Việt Nam nó có ý nghĩa gì đối với tương lai của đất nước? Nó không phải là một tấm huy chương để mà chúng ta đem ra đi khoe khoang rồi thì tự mãn ngủ quên trên chiến thắng đâu mà nó phản ánh ba chỗ cột nội lực vô cùng quan trọng như sau. Thứ nhất đây là sức mạnh của thị trưởng nội địa và khả năng chống trịu ngoại sốc. Một quốc gia có quy mô PvP lớn sẽ sở hữu một cái tấm khiên phỏng vệ cực kỳ kiên cố. Khi mà kinh tế toàn cầu suy thoái, thương mã quốc tế đóng băng, các chuỗi cung ứng đứt gãy, những nền kinh tế chỉ biết dựa vào xuất khẩu tài nguyên hoặc tài chính thuần túy sẽ sụp đổ rất nhanh. Ngược lại thì quy mô PVP xấp xỉ 1500 tỷ đô chứng minh rằng thị trường nội địa 100 triệu dân của Việt Nam có một cái lực cầu tiêu dùng rất mạnh. Doanh nghiệp trong nước thì có thể tự nuôi sống nhau bằng cách quay về phục vụ nhu cầu của chính người dân mình. Khối lượng lưu thông hàng hóa khổng lồ trong nước [âm nhạc] chính là động cơ phản lực thứ hai giúp nền kinh tế giữ được đà tăng trưởng ngay cả khi mà những cơn bão suy thoái từ bên ngoài quét qua. Thứ hai, lợi thế cạnh tranh tuyệt đối về chi phí sản xuất. Khoảng cách chênh lệch giữa GDP danh nghĩa tức là khoảng hơn 400 tỷ đến 500 tỷ đô la và GDP là khoảng 1500 tỷ đô của Việt Nam. Tức là nó chênh nhau khoảng gần gấp ba lần ấy. Khoảng cách này trong kinh tế học gọi là hệ số điều chỉnh sức mua. Hệ số này càng cao thì chứng tỏ là chi phí sinh hoạt và chi phí dịch vụ cơ bản trong nước càng rẻ so với thế giới. Và đối với các nhà đầu tư quốc tế thì đây nó chính là thiên đường sản xuất. Cầm 1 đô la vào Việt Nam họ sẽ mua được cái lượng giờ công lao động mặt bằng dịch vụ logistic ăn uống sinh hoạt cho kỹ sư và công nhân nhiều gấp nhiều so với khi cầm 1 đô la đặt tại các quốc gia đã phát triển. Đây chính là thỏi nam châm khổng lồ hút dòng vốn FDI từ Samsung, [âm nhạc] Apple, Intel, Forcon. dịch chuyển chỗ sản xuất về Việt Nam trong suốt một thập kỷ vừa qua. Thứ ba, nền tảng tích lũy bắt buộc để chuyển đổi chất lượng. Không có bất kỳ một quốc gia nào trên thế giới này có thể nhảy cóc từ một nước nghèo đói lên thành một quốc gia giàu có về thu nhập danh nghĩa mà không trải qua giai đoạn tích lũy khổng lồ về quy mô sản xuất vật chất được. Hàn Quốc hay là Đài Loan với những năm 1970, 1980 hay là Trung Quốc giai đoạn 1990, 2000 đều từng là những cái công xưởng giá rẻ cả. Nơi mà GDP danh nghĩa rất thấp nhưng mà quy mô GDP PVP ấ thì nó phình to vượt bậc. Họ phải dùng hàng triệu đôi bàn tay để may từng [âm nhạc] chiếc áo, đóng từng đôi giày đúc từng tấn thép thô để mà tích lũy tư bản, xây dựng hạ tầng đường cao tốc, cảng biển, mạng lưới điện và đào tạo một thế hệ công nhân có kỷ luật công nghiệp. Việt Nam đang đi đúng trên các con đường tích lũy cơ học đó. Việc chúng ta vượt qua Thụy Sĩ hay là Hà Lan về quy mô GDP PPP chính là minh chứng cho thấy giai đoạn tích lũy khối lượng vật chất đang vận hành ở công suất tối đa. Cỗ máy đã đủ lớn, guồng quay đã đủ mạnh. Đọc số liệu bằng cái đầu lạnh. Kinh tế học thì nó không có chỗ cho sự ngây thơ hay là tự ái vặt đâu. Nhìn vào bức tranh toàn cảnh, chúng ta cần phải giữ một cái đầu lạnh đến mức tàn nhẫn. Nếu ai đó bảo rằng Việt Nam đã sánh vai với các cường quốc hàng đầu chỉ vì GDP PvP là top 20 [âm nhạc] thì nó hơi buồn cười. Bởi vì đơn giản thôi, chia bình quân đầu người đi thì chúng [âm nhạc] ta vẫn đang ở chiếu dưới. Năng suất lao động thì cá nhân vẫn còn thấp, người dân vẫn phải kè quốc vất vả thì mới mua được một tài sản định giá theo chuẩn toàn cầu. Nhưng mà ngược lại nhé, nếu có ai đó bĩu môi bảo rằng GDP PP [âm nhạc] nó chỉ là một cái trò hề mị dân vô giá trị thì họ hoàn toàn mù tịt về quy luật vận hành của dòng tiền và bản chất của sản xuất thực tế. GDP danh nghĩa cho bạn biết là vị thế tả chính và quyền lực tiền tệ của bạn trên bàn cờ ngoại gia quốc tế ở thời điểm hiện tại. Nhưng mà GDP theo sức mua tương đương [âm nhạc] thì lại cho bạn thấy cơ bắp thực sự, năng lượng sản xuất thực tế và sức chịu đựng dẻo dai của toàn bộ nền kinh tế trong lòng quốc gia đó. Và có một cái sự thật mà chúng ta cần phải thừa nhận [âm nhạc] đấy là Việt Nam ngày nay thực sự chúng ta đã sở hữu một cỗ máy sản xuất và tiêu dùng to lớn hơn rất nhiều quốc gia phát triển lâu đời ở châu Âu rồi. Đó là một thành quả không thể chối cãi của 100 triệu con người lao động không ngừng nghỉ. Nhiệm vụ của thế hệ tiếp theo không phải là tự mãn hay là bài xích số liệu mà là làm sao để biến cái cỗ máy sản xuất thô khổng lồ đó thành giá trị gia tăng cao hơn. Nâng cái mức thu nhập danh nghĩa của từng người dân tiệm cận với mức sức mua thực tế. Để kéo ổ bánh mì 25.000 ngà đồng không chỉ là tấm khiên giúp người nghèo tồn tại mà nó phải là cái bệ phóng đưa đất nước đàng hoàng bước vào nhóm những quốc gia phát triển thực thụ.