Đầu tư hay đầu cơ: Bạn thực sự đang chơi trò chơi nào trên thị trường?

Mỗi ngày bước vào thị trường tài chính, dù là thị trường chứng khoán, bất động sản, vàng hay tiền mã hóa, chúng ta đều chứng kiến hàng triệu giao dịch được thực hiện chỉ trong một cái chớp mắt. Có những người nhìn màn hình bảng điện tử xanh đỏ nhảy múa với sự hồi hộp tột độ, tim đập theo từng nhịp tăng giảm của cây nến giá. Lại có những người chỉ mở tài khoản vài tháng một lần, bình thản đọc báo cáo tài chính, đi [âm nhạc] thực địa từng mảnh đất. Họ thậm chí là bỏ quên danh mục của mình qua nhiều năm tháng rông bão. Cả hai nhóm người này thì đều nói với gia đình, bạn bè và xã hội rằng tôi đang đi đầu tư. Thế nhưng từ tận đáy sâu bản chất của kinh tế học, họ đang tham gia vào hai hoạt động hoàn toàn khác biệt. Một bên là đầu tư và bên kia là đầu cơ. Đáng tiếc thay thì phần lớn những người tham gia thị trường hiện nay là đang rơi vào một cái bẫy nhận thức tai hạn. Họ nhầm lẫn sâu sắc giữa hai khái niệm này. Họ nghĩ rằng mình đang đầu tư nhưng phương pháp hành động, tâm lý tiếp cận và kỳ vọng thực tế lại mang đậm tính đầu cơ. Và khi mà kết quả không như ý, khi tài khoản bốc hơi trong những đợt rung lắc của chu kỳ kinh tế, họ vội vã kết luận rằng thị trường tài chính chỉ là một sòng bạc khổng lồ. Trong tập podcast ngày hôm nay, chúng ta sẽ cùng phân biệt đặc điểm cốt lõi giữa đầu tư và đầu cơ. Mục tiêu của chúng ta sẽ là nhìn thẳng vào bản chất của từng cuộc chơi, hiểu rõ cơ chế vận hành, hồ sơ rủi ro và tâm lý con người đằng sau mỗi quyết định xuống tiền. Bởi vì chỉ khi bạn biết chính xác mình đang chơi cái trò chơi nào thì bạn mới có cơ hội sống sót và chiến thắng trong trò chơi đó. Chào mừng đến với The Hidden Self, nơi sẽ có những sự thật mà xã hội không muốn cho bạn biết. >> [âm nhạc] >> AI đã hiện diện ở khắp mọi nơi nhưng sức mạnh thực sự chỉ thuộc về người hiểu rõ cách thức nó vận hành. Những câu lệnh ngắn gọn trống rỗng sẽ chỉ khiến cô máy đưa ra những câu trả lời vô thưởng vô phạt không thể tháo gỡ khó khăn của bạn. Khóa học của Sơn Hải Nguyễn sẽ trang bị công thức giao việc đa tầng giúp bạn vạch rõ bối cảnh để tạo ra nội dung sắc bén. Bạn sẽ nắm vững nghệ thuật đúc khuôn nhằm ra ei ai chuẩn hóa văn phong thương hiệu và làm chủ kỹ năng. Tặng kèm bộ 100 câu lệnh thực chiến. Đăng ký ngay khóa học đỉnh cao từ Sơn Hải Nguyễn để được tặng kèm miễn phí bộ công [âm nhạc] cụ thực hành tài khoản Gamely Pro 1 năm chính chủ và 5 TB Google Driver lưu chữ Benjamin Graham người cha đẻ của trường phá đầu tư giá trị và cũng là người thầy vĩ đại của Waren Buffet từng viết trong cuốn sách kinh điển nhà đầu tư thông minh xuất bản năm 1949 sự phân biệt rõ ràng nhất giữa đầu tư và đầu cơ là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của bất kỳ ai muốn bước chân vào thị trường vốn Graham đưa ra lời cảnh báo này không phải ngẫu nhiên mà bởi vì ông đã chứng kiến cuộc đạ suy thoái năm 1929 tàn phá hàng triệu gia đình Mỹ chỉ vì đám đông nhầm tưởng cơ sốt đầu cơ là con đường làm giàu đầu tư chân chính. Khi một người bình thường bước chân vào thị trường tài chính, tâm lý đầu tiên dẫn dắt họ thường là khát khao kiếm tiền nhanh. Họ nghe câu chuyện về một người bạn vừa nhân đôi tài khoản chỉ sau một vài tuần nhờ vào một mã cổ phiếu vừa có tin đồn sắp nhập. Họ nghe về những nhà đầu tư đất nền vùng ven sang tay trong một đêm kiếm tiền tỷ. Họ đọc được những màu tin về những người bạn trẻ trở thành triệu phú tự thân nhờ ôm một vài đồng mim coin. Những câu chuyện hào nhoáng đó tạo nên một thứ ảo tưởng, nhận thức cực kỳ nguy hiểm. Đám đông bắt đầu tin rằng [âm nhạc] thị trường tài chính là nơi mà tiền bạc được nhân lên bằng tốc độ ánh sáng. Dằng việc đầu tư là việc tìm ra một cái mã tài sản sắp tăng giá mạnh vào ngày mai, mua vào đêm nay và bán ra chốt lời vào tuần sau. Thế nhưng khi hành động như vậy thì bạn hoàn toàn không gắn kết vốn liếng của mình với giá trị thực tế của doanh nghiệp hay tài sản. Bạn chỉ đơn thuần là đang phản ứng với thị trường. Bạn nghe ngóng tin tức rỉ tai từ các hội nhóm kín. Bạn đua lệnh khi mà thấy giá trần liên tục xuất hiện. Bạn tháo chạy trong hoảng loạn khi thấy sắc đỏ bao trùm. Và bạn cố gắng đoán định tâm lý của những người chơi khác để mà thoát hàng trước họ một bước thì đó chính xác là đầu cơ đầu tư. Việc gọi sai tên thì nó không đơn thuần là một cái lỗi diễn đạt ngôn từ đâu. Nó giống như là việc một vận động viên chuẩn bị thể lực, kỹ thuật và tâm lý để chạy maraton 42 cây. Thế nhưng khi bước ra sân lại lao vào một cuộc thi chạy nước rút 100 m. Sự lệch pha giữa bản chất trò chơi và phương thức chuẩn bị nhất là về tâm lý sẽ dẫn đến sự kiệt sức, sai lầm chiến thuật và cuối cùng là thất bại thảm hại. Để không trở thành nạn nhân của sự nhầm lẫn này, chúng ta cần phải mổ sẻ tường tận các góc độ giữa hai khái niệm. Sự khác biệt giữa đầu tư và đầu cơ không nằm ở loại tài sản bạn mua. Bạn có thể đầu tư vào cổ phiếu và bạn cũng có thể đầu cơ vào cổ phiếu. Bạn có thể đầu tư vào một khu đất và bạn cũng hoàn toàn có thể đầu cơ vào chính khu đất đó. Sự khác biệt nằm ở động cơ, cơ sở ra quyết định, tư duy giá trị, khung thời gian và cách quản trị rủi ro của người bỏ tiền. Khía cạnh thứ nhất, bản chất của hành động bỏ vốn. Về mặt bản chất thì đầu tư là hành động cung ứng vốn và một thực thể kinh tế hoặc một tài sản có khả năng tự thân tạo ra của cải, hàng hóa hoặc dịch vụ trong tương lai. Khi bạn đầu tư thì dòng tiền của bạn trở thành một phần của quá trình sản xuất kinh doanh. Bạn trở thành một đối tác ngầm đồng hành cùng với sự phát triển của tài sản đó. Lợi nhuận của bạn đến từ năng lực sinh lời nội tại của doanh nghiệp, từ dòng cổ tức được chia hàng năm, từ tiền thuê nhà thu về mỗi tháng hoặc là từ sự mở rộng doanh thu và thị phần của một loại mô hình kinh doanh. Ngược lại thì đầu cơ về bản chất là một trò chơi trao đổi quyền sở hữu dựa trên sự biến động về giá cả. Người đầu cơ thì họ không quan tâm nhiều đến việc doanh nghiệp năm nay sản xuất được bao nhiêu sản phẩm. hay mảnh đất đó nó có thể canh tác xây dựng cho thuê được hay không. Mối bận tâm lớn nhất của nhà đầu cơ đấy là tôi mua tài sản này ở mức giá A. Liệu trong một khoảng thời gian sắp tới liệu có ai đó sẵn sàng trả cho tôi mức giá A cộng thêm với một khoản lợi nhuận hay không? Bản chất của đầu cơ là khai thác sự chênh lệch giá do tâm lý thị trường, cung cầu ngắn hạn và các sự kiện bất ngờ diễn ra. Khía cạnh thứ hai, cơ sở ra quyết định. Người đầu tư thì ra quyết định dựa trên nền tảng cơ bản, dòng tiền và năng lực quản trị. Một nhà đầu tư cổ phiếu sẽ nghiên cứu kỹ lưỡng bảng cân đối kế toán, biên lợi nhuận gộp, dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, lợi thế cạnh tranh bền vững và phẩm chất đạo đức của ban lãnh đạo hay một nhà đầu tư bất động sản sẽ đánh giá quy hoạch hạ tầng giao thông trong 5 năm đến 10 năm, mật độ dân cư đổ về, nhu cầu thuê ở thực hay là tỉ suất sinh lời từ dòng tiền cho thuê. Quyết định của họ thì neo vào các con số thực và giá trị hữu hình. Trong khi đó thì cơ sở ra quyết định của một nhà đầu cơ sẽ dựa vào động lượng giá, biến động kỹ thuật và cả sự thổi phồng của truyền thông hoặc mạng xã hội vân vân. Họ sẽ quan sát khối lượng giao dịch đột biến, các mô hình nến đảo chiều, các tin tức hành lang về việc thâu tóm cấp phép dự án. Hay đơn giản thôi, đó là hiệu ứng Formo đã lan tỏa trong đám đông. Nhà đầu cơ hành động vì dòng tiền của đám đông đang đổ về hướng đó. chứ không phải là vì tài sản đó đã trở nên tốt hơn về mặt nội tại. Khía cạnh thứ ba, tư duy về mức giá và giá trị thực. Đây là danh giới tư tưởng sâu sắc nhất phân tách hai trường phái. Nhà đầu tư thì họ tập trung vào giá trị trong khi nhà đầu cơ tập trung vào mức giá. Gen Buffet từng đúc kết một câu nói nổi tiếng được mượn từ Benjamin Graham. Giá cả là thứ bạn phải trả, còn giá trị là thứ bạn nhận về. Đối với nhà đầu tư, thị trường tài chính là một người định giá hay thay đổi tâm trạng thất thường. Đôi khi Markit quá hưng phấn và hét mức giá cao hơn nhiều so với giá trị thực tế của tài sản. Đôi khi thì thị trường lại quá bi quan và bán tống bán tháo tài sản tốt với mức giá rẻ mạt. Nhà đầu tư thì sẽ kiên nhẫn đứng ngoài quan sát và họ sẽ chỉ hành động khi mức giá thị trường thấp hơn đáng kể so với giá trị nội tại mà họ tính toán được. Bởi vì họ hiểu rằng giá trị thì cần có thời gian để hoạt động kinh doanh thực tế, chứng minh và kéo mức giá thị trường quay về đúng quỹ đạo của nó. Ngược lại thì nhà đầu cơ bận tâm đến giá trị thực tại của tài sản là bao nhiêu. Thậm chí họ cũng chả cần biết tài sản đó có giá trị hay không cơ. Toàn bộ logic vận hành, hành vi của những nhà đầu cơ nó vận hành theo lý thuyết kẻ ngốc hơn. Theo lý thuyết này thì bạn hoàn toàn có thể mua một món hàng với mức giá rất chát, đắt đỏ, thậm chí là phi lý, vô căn cứ, miễn là bạn tin rằng trong tương lai gần sẽ xuất hiện một kẻ ngốc hơn, sẵn sàng trả mức giá cao hơn để mua lại tài sản đó từ tay bạn. Chiến lược của nhà đầu cơ là chờ đợi giá trị sinh sôi mà là chạy đua xem ai là người cuối cùng ôm hòn than nóng khi bữa tiệc âm nhạc dừng lại. Khía cạnh số bốn, khung thời gian và vai trò của sự kiên nhẫn. Đối với nhà đầu tư, thời gian là người bạn tốt nhất. Thời gian cho phép sức mạnh của lãi kép phát huy tác dụng, thời gian giúp một doanh nghiệp nhỏ phát triển thành một tập đoàn đa quốc gia. Thời gian biến một vùng đất hoang sơ thành một khu đô thị sầm uất với tiện ích đầy đủ. Do đó thì nhà đầu tư luôn có tư duy giải hạn, sẵn sàng nắm giữ tài sản qua nhiều chu kỳ kinh tế, kiên định vượt qua những cái giai đoạn suy thoái tạm thời, bởi vì họ tin tưởng vào bức tranh lớn của tăng trưởng kinh tế. Còn đối với nhà đầu cơ, thời gian lại là kẻ thù lớn nhất. Mỗi ngày trôi qua khi nắm giữ tài sản đầu cơ là một ngày họ sẽ phải đối mặt với chi phí cơ hội, chi phí lãi vay, marin và nguy cơ đảo chiều tâm lý thị trường. Nhà đầu cơ hoạt động ở khung thời gian ngắn, thậm chí tính bằng ngày, bằng giờ bằng tuần. Phản xạ, tốc độ, tính thời điểm và vị thế xuống tiền là tất cả. Vào lệnh đúng thời điểm và thoát ra kịp lúc sẽ quyết định tới sự sống còn của họ. Một nhà đầu cơ giỏi không thể ngồi im nhiều năm để chờ đợi được. Họ phải liên tục luân chuyển vốn để tìm kiếm các cơn sóng biến động tiếp theo. Khía cạnh thứ năm, mục tiêu ưu tiên và cách tiếp cận rủi ro. Quy tắc số một của nhà đầu tư thực thụ đấy là bảo vệ vốn. Quy tắc số hai của họ là không bao giờ quên quy tắc một. Nhà đầu tư bước vào thị trường với tâm thế phòng thủ trước tiên. Họ sẽ tìm kiếm cái mà kinh tế học gọi là biên an toàn. Biên an toàn là khoảng chênh lệch thuận lợi giữa giá trị thực tế của tài sản và mức giá thị trường mà họ phải trả. Nếu một doanh nghiệp có giá trị nội tại thận trọng là 100 đồng, nhà đầu tư chỉ mua khi mà giá thị trường rớt xuống 60 đồng hoặc 70 đồng. Cái khoảng đệm 30 đồng đến 40 đồng đó nó chính là biên an toàn giúp họ không bị mất tiền nếu việc kinh doanh của doanh nghiệp gặp khó khăn ngoài dự kiến hoặc nếu nền kinh tế rơi vào suy thoái. Bên cạnh đó thì họ sử dụng công cụ đa dạng hóa danh mục để phân tán rủi ro hệ thống. Trái lại thì mục tiêu hàng đầu của nhà đầu cơ đó là tối đa hóa biên lợi nhuận trong thời gian ngắn nhất. Để đạt được cái mục tiêu này thì họ phải sẵn sàng chấp nhận mức độ không chắc chắn cực kỳ cao. Nhà đầu cơ thường không có biên an toàn bảo vệ vốn bởi vì tài sản của họ mua thường đã bị đẩy giá lên rất cao bởi tâm lý của đám đông. Để gia tăng tỉ suất sinh lời, nhà đầu cơ rất chuộng sử dụng đòn bảy tài chính cực đại. Họ chấp nhận một cái hồ sơ rủi ro nhị phân rất khốc liệt hoặc là thắng rất lớn để đổ đời, hoặc là thua lỗ nặng nề, thậm chí cháy toàn bộ tài khoản. [âm nhạc] Chỉ sau vài phiên giao dịch ngược hướng kỳ vọng. Góc nhìn tâm lý học hành vi. Vậy thì để hiểu tại sao mà có người chọn đầu tư, có người thì lại bị cuốn vào vòng xóe đầu cơ, chúng ta phải đi sâu vào tâm lý học hành vi của từng nhóm người chơi. Tâm lý của nhà đầu tư đấy là tư duy hệ thống và lý tính. Khi tiếp cận một cơ hội, tâm trí của nhà đầu tư vận hành giống như là một hội đồng quản trị khó tính vậy. Họ tự đặt ra và giải quyết hàng loạt các câu hỏi mang tính cấu trúc như sau. Tài sản này sẽ giải quyết bài toán gì cho nền kinh tế? Khách hàng của họ là ai? Và tại sao khách hàng không thể rời bỏ họ? Lợi thế cạnh tranh của họ có dễ bị sao chép bởi các đối thủ mới nổi không? Dòng tiền tự do free cast flow tạo ra hàng năm có đủ mạnh để duy trì hoạt và chi trả cổ tức mà không phụ thuộc vào vay nợ ngân hàng không? Hay là kịch bản tồi tệ nhất có thể xảy ra là gì? Và trong kịch bản đó tôi có thể mất bao nhiêu phần trăm vốn? Nhà đầu tư họ đưa ra quyết định bằng phần não bộ lý tính. Họ triệt tiêu cảm xúc, không để sự phấn khích hay nỗi sợ hãi của thị trường chi phối. Khi thị trường hoảng loạn bán tháo, có thể họ nhìn thấy cơ hội để mua tài sản tốt giá rẻ. Còn khi thị trường hân hoan tột độ, họ thận trọng thu mình lại. Thành quả họ nhận được là một sự tích lũy tài sản vững chắc, ổn định về tâm lý, thậm chí có thể ngủ ngon mỗi đêm mà không cần bận tâm đêm nay chỉ số chứng khoán bên kia bán cầu tăng hay giảm. Còn tâm trí của nhà đầu cơ, phản xạ sinh tồn và kích thích thần kinh. Ngược lại thì hoạt động đầu cơ gắn liền chặt chẽ với cơ chế giải phóng dopamin, chất dẫn truyền thần kinh, tạo cảm giác hưng phấn và phần thưởng tức thì. Một nhà đầu cơ theo dõi biểu đồ giá giống như là một đấu sĩ trong võ đài hoặc là một người chơi bà chuyên nghiệp, mọi giác quan của họ đều căng thẳng cao độ. Thị trường đang dồn tiền vào đâu? Đội lái nào đang gom hàng? Kến tiếp theo sẽ phá vỡ ngưỡng kháng cự. hay là rời khỏi ngưỡng hỗ trợ. Tin tức vĩ mô vừa công bố lúc 8:00 tối sẽ khiến thị trường mở cửa ngày mai là tăng hay là giảm? Quy định của những nhà đầu cơ thường mang tính phản xạ nhanh. Cảm xúc của họ biến đổi liên tục từ sự phấn khích tột cùng khi khớp lệnh và giá chạy đúng hướng sang nỗi dằn vặt, lo âu, thậm chí là tức giận khi mà thị trường đảo chiều bất ngờ. Do bản chất của đầu cơ dựa trên sự biến động giá ngắn hạn của đám đông, tính ngẫu nhiên đóng vai trò cực kỳ lớn. Không một ai dù là chuyên gia tài chính hay thuật toán máy tính tinh vi nhất có thể dự đoán chính xác tuyệt đối hành vi của hàng triệu con người trên thị trường trong một vài phiên giao dịch tiếp theo. Chính vì vậy mà hồ sơ rủi ro của nhà đầu cơ là cực kỳ bất định. Họ có thể kiếm được lợi nhuận khổng lồ trong chu kỳ tăng trưởng mạnh mẽ. Nhưng cũng có khi một vài lần đoán xa xu hướng kết hợp với việc dùng đòn bảy tài chính gia lầm thì toàn bộ thành quả tích lũy trong nhiều năm trời có thể sẽ bị xóa sạch hoàn toàn chỉ trong vòng có vài ngày. Và để làm sáng tỏ những cái phân tích lý thuyết trên thì không có phương pháp nào hiệu quả hơn việc nhìn lại những câu chuyện kinh tế có thật đã diễn ra trong lịch sử tài chính thế giới. Câu chuyện thứ nhất là một câu chuyện kinh điển đó là công suất hoa tulip Hà Lan khởi nguyền của đầu cơ thuần túy. Chuyện là vào thập niên 1630 tại Hà Lan, hoa TP từ một thú chơi tao nhã của giới quý tộc đã nhanh chóng biến thành cơn sốt đầu cơ điên cuồng khi mà giá của một củ hoa liên tục tăng phi mã. Người dân thuộc mọi tầng lớp từ thợ thủ công, nông dân cho tới thương nhân sẵn sàng bán tháo cả nhà cửa, ruộng vườn để gom tiền mua các hợp đồng tương lai của củ hoa phí. Đỉnh điểm thì một củ giống hiếm như là Samper Augustus từng được định giá ngang ngửa một dinh thự lộng lẫy tại Amsterdam. Đám đông đã điên cuồng lao vào cái vòng xoáy này, hoàn toàn không phải là vì giá trị thẩm mỹ hay là năng lực sinh lời nội tại của loài hoa. Một củ giống vốn không thể tự tạo ra dòng tiền hay của cải vật chất cho nền kinh tế. Họ mua đơn giản là chỉ vì niềm tin mùa quáng theo lý thuyết kẻ ngốc hơn. Hy vọng rằng ngày mai tuần sau sẽ có người sẵn sàng trả mức giá cao hơn nữa để mua lại. Thế nhưng bữa tiệc nào rồi cũng đến lúc tàn. Tháng năm 1637 tại một phiên đấu giá ở Hen sự kiện không một ai chịu trả giá mua củ đã kích hoạt là sóng bán tháo kinh hoàng. Niềm tin sụp đổ dây chuyền khiến giá lá dốc tới 99% chỉ trong vòng có vài tuần. Biến hàng loạt những hợp đồng thành giấy lộn và đẩy vô số gia đình vào cảnh kháng kiệt. Đây chính là minh chứng kinh điển cho bi kịch của đầu cơ cực đoan. Thị trường sẽ sụp đổ ngay khoảnh khắc giá cả tách sờ hoàn toàn khỏi giá trị thực và không còn đã chấp nhận làm kẻ gốc hơn kế tiếp. Câu chuyện thứ hai, Guarden Buffet và thương vụ Washington Post 1973. Biểu tượng của đầu tư giá trị hay đối chiếu câu chuyện Hoa Philip với một trong những thương vụ đầu tư mẫu mực nhất thế giới hiện đại. Garden Buffet đầu tư vào tập đoàn truyền thông Washington Post vào năm 1973. Vào thời điểm năm 1973- 1997, thị trường chứng khoán Mỹ rơi vào một cuộc khủng hoảng trầm trọng do cú sốc giá dầu mỏ và vụ bếp bối chính trị Watergate. Sự bi quan bao trùm toàn bộ phố, đám đông hoảng loạn tháo chạy khỏi thị trường, bán tháo cổ phiếu bất kể đó là doanh nghiệp tốt hay xấu. Cổ phiếu của tờ báo dầu Washington Post lao dốc thảm hại, toàn bộ giá trị vốn hóa thị trường của công ty trên sàn giao dịch lúc đó bị giảm xuống chỉ còn khoảng 80 triệu đô. Trong khi các nhà đầu tư vội vã cắt lỗ để tránh chuỗi ngày giảm giá tiếp theo, Guarden Buffet đã làm gì? Ông ngồi xuống phân tích tỉ mỉ tình hình tài chính của công ty. Ông nhận thấy rằng gi Washington Post sở hữu tờ Nhật báo hàng đầu tại thủ đô Mỹ. Họ còn nắm giữ các kênh truyền hình lớn và sở hữu các cơ sở in ấn, tòa nhà đắt đỏ. Nếu giải thể công ty và bán đấu giá từng tài sản riêng lẻ cho một tập đoàn tư nhân thì giá trị thực tế của công ty này không thể nào dưới 400 triệu đô. Hơn thế nữa thì tờ báo này nó còn có một con hảo kinh tế bất khả xâm phạm. Đấy là bất kỳ ai muốn nắm bắt thông tin chính trị tại Washington đều [âm nhạc] phải mua tờ báo này. Và các doanh nghiệp muốn quảng cáo tiếp cận giới chính khách thì đều phải trả tiền cho họ. Dòng tiền kinh doanh trẻ về công ty cực kỳ đều và có khả năng tăng giá theo lạm phát. Buffet nhận ra mấu chốt đấy là Makit đang hoảng loạn đến mức bán một tài sản có giá trị thực triệu đô với mức giá chỉ vỏn vẹn 80 triệu đô. Đó là một biên an toàn khổng lồ lên tới 80%. Ông đã mạnh tay chi ra hơn 10 triệu đô để mua lại 10% cổ phần của The Washington Post. Sau khi Buffet mua xong, thị trường cũng không hề tăng giá lập tức. Trong ngắn hạn, cổ phiếu của công ty này tiếp tục giảm thêm hơn 20% do làng sóng suy thoái chung. Nếu là một nhà đầu cơ lướt sóng, người ta sẽ coi đây là một giao dịch thất bại thảm hại, trạng ngưỡng dừng lỗ và vội vã bán tháo. [âm nhạc] Thế nhưng BFET là một nhà đầu tư thực thụ. Ông không quan tâm đến bảng điện tử nhảy múa hàng ngày. Ông biết mình đang sở hữu một cỗ máy in tiền tuyệt vời với mức giá quá hời. Và kết quả là gì? Vài năm sau, khi nền kinh tế ổn định trở lại và thị trường nhận ra giá trị vượt trội của tờ dầu Washington Post, giá cổ phiếu tăng vọt. Khoản đầu tư hơn 10 triệu đô la ban đầu của Buffet đã tăng trưởng thành hàng trăm triệu đô mà lại hàng chục triệu đô la cổ tức đều đặn hàng năm trong suốt nhiều thập kỷ tiếp theo. Đó là minh chứng rõ nét nhất cho việc mua giá trị, chờ đợi dòng tiền và để thời gian chứng minh năng lực tài sản. Cái bẫy tâm lý nguy hiểm nhất khi may mắn bị nhầm thành năng lực. Thế thì tại sao dù lịch sử đã cảnh báo vô số lần, người ta vẫn liên tục rơi vào các vòng xoáy đầu cơ tai hại, nguyên nhân nằm ở một cái bẫy tâm lý cực kỳ tinh vi. Đấy là đôi khi việc đầu cơ ngắn hạn lại đem tới kết quả có lãi lập tức. Khi thị trường bước vào một chu kỳ tăng giá mạnh, có thể tạm gọi là thị trường bò tót bull market. Tính thanh khoản dồi rào và tâm lý hưng phấn sẽ đẩy giá của hầu như tất cả mọi tài sản đi lên. Trong giai đoạn này thì một người mới tham gia thị trường không cần phải biết đến kiến thức tài chính nào, có khi chỉ cần nhắm mắt mua bờ một mã cổ phiếu hay là một đồng coin đầu cơ theo lời mách nước của một người quen trên mạng cũng có thể kiếm lợi nhuận 20 30% thậm chí 50% chỉ sau một vài ngày, một vài tuần. Và chính lúc này cơ chế tâm lý mang tên là thiên kiến tự quy kết [âm nhạc] bắt đầu phát huy tác dụng độc hại. Khi kiếm được tiền thì con người có xu hướng tự cho rằng đó là do trí thông minh, do tài năng, do sự nhạy bén, do kỹ năng phân tích thiên bẩm của bản thân. Họ hoàn toàn quên mất rằng đó đơn thuần là sự may mắn ngẫu nhiên khi mà họ tình cờ đứng đúng vào cái hướng gió của một cơn bão tăng giá. Sự tự tin sai lầm này đã tạo ra một hệ quả tàn khốc. Người tham gia bắt đầu xem thường những cái nguyên tắc đầu tư bài bản, có các phương pháp phân tích tài chính căn bản là chậm chạp, lỗi thời. Họ tự nhủ là tại sao phải mất công đọc báo cáo tài chính hàng tháng để mà kiếm lợi nhuận 15% một năm. Trong khi chỉ cần lướt sóng theo hội nhóm là có thể kiếm được 20% mỗi tháng. Và thế là họ bắt đầu nâng quy mô cuộc chơi. Nếu ban đầu họ chỉ thử nghiệm với vài chục triệu đồng tiền nhà dỗi thì sau những chiến thắng dễ dàng họ rút toàn bộ tiền tiết kiệm tích lũy cả đời, thậm chí vay mượn thêm từ người thân và sử dụng đòn bảy marin tối đa từ công ty tài chính để tất tay vào một canh bạc đầu cơ mới. Và định mệnh của thị trường tài chính luôn là sự nghiệt ngã, chu kỳ luôn luôn đảo chiều. Khi dòng tiền rẻ bị hút đi, khi mà lã suất tăng lên hoặc là khi một cái sự kiện thiên nga đen bất ngờ xuất hiện, thị trường sụp đổ, những tài sản đầu cơ không có nền tảng cơ bản sẽ là những thứ bốc hơi giá trị nhanh nhất. Bởi vì đang nắm giữ một cái quy mô vốn khổng lồ bằng tiền đi vay, nhà đầu cơ không còn đường lui. Chỉ cần thị trường giảm 15% đến 20%, [âm nhạc] toàn bộ số vốn tích lũy bao năm nay của họ sẽ bị thiêu dụi trong tích tắc. Sự may mắn ban đầu không phải là món quà của thị trường mà chính là miếng phô mai đều đặt khéo léo bên trong kẻ bẫy chuột. Vậy thì đầu cơ có thực sự là xấu không? Sau tất cả những cái phân tích và dẫn chứng về rủi ro ở trên thì một câu hỏi quan trọng cần được đặt ra dưới góc nhìn trung lập khách quan đó là có phải đầu cơ là một hoạt động xấu xa phi đạo đức và cần phải bị loại bỏ khỏi nền kinh tế hay không? Thì câu trả lời dứt khoát là không. Đầu cơ về bản chất nó không hề xấu và đầu cơ thì nó cũng là một bộ phận thiết yếu cấu thành nên sự hoàn chỉnh của hệ thống tài chính thị trường tự do. Chúng ta cần phải nhìn nhận vai trò của các nhà đầu cơ chuyên nghiệp dưới góc độ vĩ mô hơn. Thứ nhất, nhà đầu cơ cung cấp thanh khoản dồi rào cho thị trường. Bạn cứ tưởng tượng nhé, nếu một thị trường tài chính chỉ toàn những nhà đầu tư dài hạn như là Buffet, những người mua tài sản và nắm giữ suốt 10 năm, 20 năm mà không bán ra ấy, thị trường khi đó nó sẽ trở nên khô cạn thanh khoản, giao dịch đóng băng. Khi một doanh nghiệp thực sự cần huy động vốn gấp hoặc là khi một cá nhân có việc đột xuất cần bán thá cổ phiếu để lấy tiền mặt là lo việc, họ sẽ không thể tìm được người mua. Những nhà đầu cơ với tần suất mua bán liên tục từng phút từng giờ chính là những người bôi trơn quá thị trường đảm bảo rằng luôn có người mua và người bán tại bất kỳ một thời điểm nào. Thứ hai, nhà đầu cơ họ gánh chịu rủi ro thay cho nền kinh tế thực. Đấy, lấy ví dụ thế này nhé. Trong thị trường hàng hóa phái sinh nông sản, một người nông dân trồng lúa mì đối mặt với nỗi sợ hãi lớn nhất là đến vụ thu hoạch 6 tháng nữa, giá lúa sẽ giảm sâu khiến họ phá sản. Để yên tâm sản xuất, người nông dân này muốn bán trước sản lượng lúa của mình ở một mức giá cố định ngay hôm nay. Ai sẽ là người chấp nhận đứng ra ký hợp đồng mua lại rủi ro về biến động giá đó của người nông dân? Chính là những nhà đầu cơ trên sàn hàng hóa. Nhà đầu cơ chấp nhận gánh lấy rủi ro giá lúa có thể sụt giảm. Đổi lại thì họ tìm kiếm cơ hội kiếm lời nếu tăng giá. Nhờ có những nhà đầu cơ người nông dân họ có thể an tâm tập trung vào chuyên môn sản xuất mà không phải nâ nớp lo sợ biến động giá thị trường. Thứ ba, nhà đầu cơ họ góp phần phát hiện giá và phản ánh thông tin nhanh chóng. Những nhà đầu cơ theo dõi sát sao từng biến động nhỏ nhất của địa chính trị, thời tiết, chính sách tiền tệ để giao dịch. Cái hành động mua bán quyết liệt của họ giúp đưa thông tin mới vào thị trường một cách nhanh nhất có thể, giúp nền kinh tế phân bổ lại nguồn lực kịp thời trước những biến cố lớn. Như vậy thì bản thân hoạt động đầu cơ nó không có lỗi. Những nhà đầu cơ huyền thoại trong lịch sử như nhà ở Jorge Soros, Jess Livermore hay là Paul Tudor Jones đều là những bộ óc kiệt xuất đấy. Họ tiếp cận đầu cơ như một môn khoa học xác suất cực kỳ khắt khe, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về tâm lý đám đông, kỷ luật cắt lỗ và hệ thống quản trị rủi ro nghiêm ngặt đến mức tuyệt đối kỷ luật. Họ biết rõ họ đang đánh cược vào điều gì và chấp nhận luật chơi sỏng phẳng của nó. Điều nguy hiểm nhất không nằm ở bản thân việc đầu cơ mà nằm ở sự đầu cơ không tự giác. Đó là khi một người nghiệp dư bước vào thị trường với tâm thế và phương pháp của một con bạc đầu cơ. Nhưng trong đầu thì lại ngây thơ tin rằng mình đang thực hiện hành vi đầu tư an toàn và dài hạn. Bởi vậy, trước khi ký vào một hợp đồng mua bán bất động sản, trước khi nhấn nút đặt lệnh mua một mã cổ phiếu hay chuyển tiền vào bất kỳ một loại tài sản tài chính nào, hãy dừng lại một vài phút, hít thở thật sâu và thẳng thắn tự vấn bản thân mình. Tôi mua tài sản này vì năng lực tạo ra dòng tiền và giá trị nội tại của nó trong nhiều năm tới. Hay là tôi chỉ đang bỏ tiền vào đây với hy vọng ngày mai tuần sau sẽ có một ai đó chịu trả giá cao hơn để rước nó đi. Nói cách khác, bạn phải thực sự hiểu bạn đang chơi trò chơi nào. Hiểu rõ luật chơi của bản thân chính là tấm khiên vững chắc nhất để bảo vệ bạn trên những cạm bẫy của thị trường và là bước đi vững vàng đầu tiên trên con đường kiến tạo nên một sự tự do tài chính đích thực. Mình đang phát triển một kênh thứ hai của The Hidden Team, đó là kênh The Hidden P, nơi sẽ có những hành trình đầy góc khuất. Đây là nơi sẽ có những câu chuyện lịch sử hấp dẫn được kể lại với giọng văn, các cách kể chuyện thú vị, ly kỳ nhất. Ở đó sẽ có những câu chuyện về lịch sử Việt Nam trong playlist Đại Việt xử ký, những câu chuyện về lịch sử Trung Quốc trong playlist Trung Hoa [âm nhạc] xử ký và những câu chuyện về tiểu thuyết trong Kiếm Vũ Phong Vân. Nếu bạn quan tâm tới những nội dung này thì mình hy vọng [âm nhạc] sẽ được mọi người ủng hộ, ghé qua và để lại một lượt subscribe cũng như xem qua video bên kênh mình. Cảm ơn mọi người rất nhiều. M.