6 phương pháp rèn luyện năng lực diễn đạt: Kỹ năng logic thực chiến, không do bẩm sinh

Có phải là bạn đã từng rất là ngưỡng mộ những người mà bất kể trong hoàn cảnh nào bị gọi lên đứng lên phát biểu hay là xuất hiện bất chợt trong một bữa tiệc thì họ đều có thể bình tĩnh nói chuyện trôi chảy, hoạt ngôn. Không chỉ tư duy rõ ràng mà nội dung nói ra còn đặc biệt dễ chạm tới người khác. Thế nhưng cùng một câu chuyện cùng một nội dung đặt vào bản thân mình ấy thì lại bị tê. Vừa đứng trước mọi người là đầu óc nó trống rỗng ngay. À với ừm mãi mà không nói được trọng điểm. Xong rồi lại hối hận. Giá mà vừa nãy mình nói thế này, thế kia thì tốt. Tức là rõ ràng vấn đề nó không nằm ở nội dung hay là kiến thức hay là trí tuệ mà nằm ở cách diễn đạt, ở kỹ năng trình bày và khả năng sử dụng ngôn từ. Thực ra thì khả năng diễn đạt tốt không phải là bẩm sinh đâu. Nó hoàn toàn có thể rèn luyện được dần về sau. Hôm nay trong series kỹ năng thực chiến sau những tập podcast về luyện cách tư duy như cách phản khen, bắt chuyện thì trong tập podcast hôm nay chúng ta sẽ luyện tiếp khả năng nói và sử dụng ngôn từ. Sáu phương pháp làm sao để cải thiện khả năng diễn đạt. Chào mừng đến với The Hidden Self nơi sẽ có những sự thật mà xã hội không muốn cho bạn biết. AI nó hiện diện ở khắp mọi nơi nhưng sức mạnh thực sự chỉ thuộc về người hiểu rõ cách thức nó vận hành. Những câu lệnh ngắn gọn trống rỗng sẽ chỉ khiến cỗ máy đưa ra những câu trả lời vô thưởng vô phạt, không thể tháo gỡ khó khăn của bạn. Khóa học của Sơn Hải Nguyễn sẽ trang bị công thức giao việc đa tầng giúp bạn phạch rõ bối cảnh để tạo ra nội dung sắc bén. Bạn sẽ nắm vững nghệ thuật đúc khuôn nhằm dạy AI chuẩn hóa văn phong thương hiệu và làm chủ kỹ năng. Tặng kèm bộ 100 câu lệnh thực chiến. Đăng ký ngay khóa học đỉnh cao từ Sơn Hải Nguyễn để được tặng kèm miễn phí bộ công cụ thực hành, tài khoản Grammarly Pro 1 năm chính chủ và 5 TB Google Drive lưu trữ. Đầu tiên thì cần phải bóc tách vấn đề. Cái nỗi đau mà nhiều người trong chúng ta mắc phải thế thì câu trả lời của nó nằm sâu trong hệ thống sinh học cổ xưa của chúng ta. Khi bạn đứng trước một đám đông và nhận ra là hàng chục ánh mắt đang đổ dồn về mình hạch hạnh nhân amygdala, bộ phận nhạy cảm với mối nguy hiểm trong não bộ, lập tức bấm nút báo động đỏ. Nó hoàn toàn không đủ thời gian để phân biệt giữa một buổi họp báo cáo công việc lành mạnh với một cái bẫy dã thú đang rình mồi ngoài thảo nguyên hoang dã. Lập tức thì cơ thể của bạn đã chuyển sang một trạng thái sinh lý là chiến hay là chạy bằng cách là giải phóng một lượng lớn adrenaline. Tim bạn sẽ đập dồn dập hơn, nhanh hơn. Cơ bắp thì căng cứng hơn và máu thì nó bắt đầu dồn hết về tay chân để chuẩn bị cho một cuộc tháo chạy sinh tồn. Hệ quả tất yếu là lượng máu nuôi vỏ não, nơi chịu trách nhiệm cho tư duy logic, ngôn ngữ và sự sáng tạo bị rút đi đột ngột. Đó chính là khoảnh khắc bạn bị tắt nguồn đầu óc lâm thời. Bạn đứng trơ ra như một khúc gỗ với khuôn mặt đỏ bừng và cái lưỡi đông cứng. Nỗi sợ hãi này thì nó không chỉ là phản ứng sinh học thuần túy. Nó còn là một cái bản năng sinh tồn mang tính xã hội được di chuyển qua hàng triệu năm tiến hóa. Thời nguyên thủy thì việc bị bộ tộc ruồng bỏ, phán xét hay bị cô lập đồng nghĩa với việc là một cái bản án tử hình ngoài thiên nhiên khắc nghiệt. Ngày nay thì cái nỗi sợ nói sai, nói hớ hay là kiểu trở nên ngớ ngẩn trước mặt của người khác, thực chất nó chính là cái phiên bản hiện đại của nỗi sợ bị đẩy ra rìa xã hội. Sự lo âu này thì nó vô tình bị phóng đại lên gấp nhiều lần bởi một cái bẫy tâm lý mang tên là hiệu ứng hào quang spotlight. Chúng ta luôn ảo tưởng rằng mình là tâm điểm của vũ trụ, rằng mọi người đang cứ soi mói mình từng hơi thở, từng cái chớp mắt hay từng cái lỗi phát âm nhỏ nhặt của mình. Nhưng có một cái sự thật phũ phàng đấy là ai cũng bận rộn với thế giới riêng của họ cả thôi. Bạn có thể nằm trằn trọc cả đêm để dằn vặt vì một câu nói vấp, thế nhưng những người xung quanh thậm chí đã quên sạch những gì bạn vừa nói chỉ sau có vài phút. Chính cái vòng lặp tự phê bình tai hại này đã gieo rắc những cơn đau âm ỉ, gặm nhấm cái cuộc sống của bạn mỗi ngày. Nỗi đau đó thì nó hiện hữu rõ nhất qua hội chứng hối hận muộn màng, cảm giác uất khi mà buổi thuyết trình đã kết thúc từ lâu. Bạn bước đi trên hành lang hoặc nắm gác tay lên trán lúc nửa đêm. Và rồi thì một loạt những cái câu trả lời xuất sắc, những lập luận đanh thép đột ngột nó tuôn ra trong đầu bạn. Sự bất lực vì không thể hiện đúng năng lực của mình vào đúng cái thời điểm cần thể hiện. Nó tạo ra một cái vết thương lòng âm ỉ. Bạn bắt đầu nghi ngờ về giá trị bản thân. Tự dán nhãn mình là một kẻ bất tài trong giao tiếp. Rồi thì dần co mình lại và tự tay đóng sập cánh cửa, dẫn tới những cơ hội lớn trong đời. Nỗi đau đó thì nó càng trở nên nhức nhối hơn khi bạn va vấp phải sự bất công của hiệu ứng hào quang nơi công sở. Có một cái thực tế trần trụi đấy là trong thế giới hiện đại, người làm tốt chưa chắc đã bằng người biết nói tốt. Bạn cày ải, quên ăn, quên ngủ, tạo ra giá trị thực tế đến 10 phần, nhưng khi báo cáo thực tế thì lại ấp úng, chỉ diễn đạt được có hai phần. Trong khi đó thì một tay đồng nghiệp bên cạnh chỉ làm có năm phần thôi, nhưng lại sở hữu tài ăn nói trôi chảy, thần thái tự tin, biến năm phần kia thành 10 phần lung linh trong mắt của sếp. Kết quả là họ sẽ thăng tiến, còn bạn thì đành ngậm ngùi dậm chân tại chỗ với cái sự uất ức thầm lặng. Chúng ta thường nhìn những người nói năng lưu loát bằng sự ngưỡng mộ tột cùng và tự an ủi rằng đó là năng khiếu bẩm sinh mà mình không may mắn có được. Nhưng mình muốn bạn thức tỉnh một điều rằng, giao tiếp nó hoàn toàn là một loại kỹ năng kiểu cơ bắp. Tức là nếu bạn không rèn luyện >> [âm nhạc] >> thì cái cơ bắp ngôn từ của bạn nó sẽ yếu ớt và nhão nhoét. Ngược lại thì nếu được tập luyện đúng cách và có chủ đích thì bất kỳ ai cũng có thể sở hữu một khung xương ngôn từ cực kỳ săn chắc, biến lời nói thành thứ vũ khí sắc bén để làm chủ cuộc đời. Tiếp theo, chúng ta sẽ bước vào giai đoạn hành động thực tế để đập tan những cái xiềng xích tâm lý đó. Bạn sẽ không cần phải đăng ký những cái khóa học đắt đỏ hay là dành ra hàng giờ đồng hồ mỗi ngày để luyện tập đâu. Tất cả những gì bạn cần là tận dụng tối đa những khoảng thời gian vụn vặt nhất trong ngày, biến chúng thành phòng tập cá nhân thông qua ba phương pháp cốt lõi đầu tiên để xây dựng nên nền tảng vững chắc cho kho dự trữ thần thái và đánh thức cảm giác ngôn từ nhạy bén bên trong bạn nhé. Phương pháp đầu tiên là một bài tập cực kỳ đơn giản, thế nhưng lại mang tính quyết định. Đó là đơn giản đọc to thành tiếng thôi. Đã bao giờ bạn tự hỏi là tại sao khi bạn đọc sách trong đầu thì bạn cảm thấy mình hiểu rất sâu, từ ngữ thì nó tuôn chảy ra rất mượt mà. Nhưng khi mở miệng ra nói thì từ ngữ nó lại bay đi đâu hết? Chỉ còn lại những cái tiếng ừm, à ngắt quãng. Câu trả lời nằm ở cơ chế hoạt động của não bộ. Đọc thầm là một hoạt động tư duy thuần túy, trong khi nói thì nó lại có một cái sự phối hợp vật lý phức tạp giữa luồng hơi thở, dây thanh quản, cơ hàm và cử động của lưỡi. Khi bạn chỉ đọc thầm, các cơ quan phát âm này nó hoàn toàn bị bỏ quên và không thể hình thành nên trí nhớ cơ học. Chính vì vậy mà mỗi ngày khi bạn lướt mạng xã hội, đọc báo hay là xem các bài viết chia sẻ kiến thức, hãy chọn ra những cái đoạn ngắn có cảm xúc và đọc to chúng lên thành tiếng. Hãy cứ đọc một cách rõ ràng, tròn vành rõ chữ. Bài tập này thì nó không chỉ kích hoạt cơ hàm của bạn, mà quan trọng hơn, nó giúp bạn cảm nhận được nhịp điệu của ngôn ngữ, ngôn từ. Những người nói chuyện cuốn hút khiến người khác không thể rời mắt thực ra không phải là vì họ nói quá nhanh hay là dùng những từ ngữ quá là hoa mỹ, cầu kỳ, phức tạp. Mà đơn giản là vì họ biết cách nhấn nhá chữ, biết cách nhấn mạnh vào những từ khóa quan trọng và biết cách tạo ra những cái khoảng lặng thông minh. Đọc to thành tiếng nó chính là cách bạn nạp vào cơ thể mình cái nhịp điệu tự nhiên và đầy quyền lực đó. Song song với việc rèn luyện cơ thể, phương pháp thứ hai đòi hỏi bạn phải chủ động xây dựng cho mình một cái kho tư liệu cá nhân. Những người có thể lập tức nói ra những cái câu từ chạm tới lòng người, đưa ra những những cái quan điểm sâu sắc, sắc sảo trong các cuộc họp bất ngờ. Thực ra thì không phải là những thiên tài ứng biến tại chỗ đâu. Phía sau cái sự tự nhiên đó là cả một quá trình tích lũy âm thầm. Bộ não của họ giống như là một cái máy tính, có sẵn các cái thư mục tài liệu đã được sắp xếp vô cùng ngăn nắp. Để làm được cái điều này thì bạn hãy thay đổi thói quen lướt mạng của mình. Khi bạn bắt gặp một câu nói tâm đắc, một ví dụ thực tế đắt giá, hay là một cách diễn đạt ngắn gọn, nhưng đầy sức thuyết phục. Đừng chỉ nhấn nút lưu lại rồi bỏ xó. Hãy chép nó lại vào một cuốn sổ tay nhỏ, hoặc là ứng dụng ghi chú trên điện thoại. Mỗi tuần, hãy dành ra vài phút đọc lại chúng. Ngẫm nghĩ xem, mình có thể dùng câu này trong hoàn cảnh nào của công việc hay đời sống. Khi bạn chủ động nạp vào đầu những nguyên liệu chất lượng cao, thì khi cần báo cáo, trò chuyện hay tranh luận, bộ não của bạn sẽ tự động truy xuất thông tin một cách chính xác, mà không cần tốn một chút sức lực nào để dặn ra chữ. Và cuối cùng thì để biến những cái nguyên liệu đã tích lũy thành phản xạ tự nhiên dưới áp lực, phương pháp thứ ba chính là thử thách quay video 3 phút bằng điện thoại. Đây là một cái bài tập tâm lý học hành vi vô cùng mạnh mẽ. Ống kính của camera điện thoại, nó có một cái ma lực kỳ lạ. Nó tạo ra một cái áp lực vô hình, mô phỏng hoàn hảo cảm giác khi có một vài người, hay là hàng chục người ánh mắt đang đổ dồn về phía bạn. Mỗi ngày bạn hãy cứ bật camera lên, chọn ngẫu nhiên một cái chủ đề cực kỳ đơn giản. Ví dụ như là kể lại một cái món ăn ngon bạn vừa ăn, một cái mẩu tin thú vị bạn vừa mới đọc được, hoặc chỉ đơn giản là bạn chia sẻ cảm xúc của bạn về ngày hôm nay thôi. Hãy nói liên tục trong vòng 3 phút trước ống kính, mà không dừng lại để chỉnh sửa, hay chuẩn bị kịch bản trước. Sau khi quay xong, hãy tự xem lại video của mình để phát hiện ra những cái điểm chưa ổn, những cái lỗi. Như là việc bạn có đang né tránh ống kính hay không, hay là tốc độ nói có nhanh quá không, hoặc là bạn có lạm dụng những cái từ đệm vô nghĩa hay không. Khi bạn kiên trì đối diện với áp lực giả lập này mỗi ngày, thì bộ não của bạn cũng sẽ dần quen với cảm giác bị quan sát. Sự căng thẳng nó sẽ dần biến mất, nhường chỗ cho cái khả năng phản xạ nhanh nhạy, giúp bạn giữ được một sự bình tĩnh đáng kinh ngạc trong mọi cuộc họp hay những buổi thuyết trình thực tế ngoài đời. Và khi đã xây dựng được một nền tảng vững chắc về phản xạ và vốn từ, bạn sẵn sàng bước lên nấc thang cao hơn. Bạn sẽ thăng hoa từ một người chỉ biết nói trôi chảy thành một người nói đầy thuyết phục và tràn đầy thần thái. Để đạt được cái cảnh giới này thì bạn cần phải kiểm soát được nhịp thở này, làm chủ được tốc độ nói, điều khiển được ánh mắt và sở hữu một cái tư duy chắt lọc thông tin nhạy bén. Tiếp sau đây sẽ là ba phương pháp cuối cùng để hoàn thiện mảnh ghép này. Phương pháp thứ tư chính là luyện tập đọc luân phiên nhanh, chậm để làm chủ hoàn toàn tốc độ nói của bản thân. Bạn có nhận ra một cái phản ứng rất tự nhiên của cơ thể khi lo lắng không? Đó là nhịp tim tăng vọt, kéo theo hơi thở dồn dập và thế là bạn vô thức nói thật nhanh, thật vội vã như đang muốn chạy trốn khỏi bục phát biểu để giải tỏa cơn sợ hãi. Ngược lại thì có những người lại rơi vào trạng thái kéo dài giọng lê thê, đều đều như là hát ru ngủ, khiến cho người nghe họ nhanh chóng mất tập trung và rất là buồn ngủ. Để khắc phục được cái điều này thì bạn hãy chọn một cái đoạn văn ngắn và thực hiện bài tập thay đổi tốc độ. Lần đầu tiên thì hãy đọc nó thật nhanh, rõ chữ và dứt khoát như một rapper. Sau đấy thì ở lần đọc thứ hai, hãy đọc cực kỳ chậm rãi, giãn cách từng chữ một, nhấn nhá rõ ràng như là một cái người thuyết minh phim tài liệu. Việc luân phiên thay đổi này giống như là một cách bạn sang số cho con xe ngôn từ của mình. Bạn sẽ có thể tự thiết lập được một cái hộp số giọng nói trong não bộ, giúp bạn biết lúc nào cần phải đẩy nhanh tốc độ để tạo ra sự kịch tính, cuốn hút và khi nào thì cần ghìm phanh nó chậm lại để nhấn mạnh những thông điệp cốt lõi. Phương pháp thứ năm là một bài tập trực diện để giải quyết rào cản tâm lý lớn nhất khi giao tiếp. Đấy là luyện ánh mắt trước gương nhằm chiến thắng nỗi sợ nhìn thẳng. Ánh mắt chính là chiếc cầu nối trực tiếp giữa hai thế giới nội tâm. Khi một người thiếu tự tin cất lời, họ thường vô thức nhìn lên trần nhà, nhìn ờ xuống sàn, hoặc đảo mắt liên tục để né tránh kết nối. Hành vi này trong tâm lý học vô tình, nó gửi đi một cái thông điệp tiêu cực đến người nghe rằng bạn đang thiếu trung thực, hoặc chính bạn cũng đang không tự tin, thậm chí là không tin vào những gì mình đang nói. Để khắc phục, mỗi ngày khi mà đứng trước gương đánh răng vào buổi sáng hoặc buổi tối, thì bạn hãy dành ra đúng 2 phút để tự nói chuyện với chính mình. Quy tắc tối thượng ở đây đó là không được rời mắt khỏi hình ảnh phản chiếu của bản thân trong suốt quá trình nói. Ban đầu thì chắc chắn là bạn sẽ cảm thấy rất là ngượng gạo hay là ngượng ngùng. Nhưng dần dần thì cái sự bối rối đấy nó sẽ biến mất. Khi bạn đã đủ dũng cảm để nhìn sâu vào đôi mắt của mình trong gương, bạn sẽ tích lũy được một sự tự tin cực kỳ mạnh. Bước ra ngoài đời thực, ánh mắt của bạn sẽ trở nên vững vàng hơn, đầy thần thái, và có khả năng thu hút người đối diện ngay từ cái nhìn đầu tiên. Và cuối cùng thì để lời nói thực sự đi vào lòng người, bạn cần phải áp dụng phương pháp thứ sáu, công thức giải thích cho một đứa trẻ 5 tuổi, hay còn gọi là kỹ thuật ờ Feynman. Nhiều người thì thường lầm tưởng rằng nói chuyện chuyên nghiệp nó là phải nhồi nhét thật nhiều thuật ngữ chuyên ngành phức tạp, những cái loại thông tin đao to búa lớn. Thực chất thì điều đó nó chỉ tạo ra khoảng cách và sự phòng thủ từ phía người nghe thôi. Albert Einstein đã từng nói một câu cực kỳ thấm thía rằng, “Nếu bạn không thể giải thích được một điều gì đó một cách đơn giản, nghĩa là bạn chưa đủ hiểu sâu sắc về nó.” Hãy rèn luyện bằng cách sau. Sau khi đọc xong một cái bản báo cáo phức tạp, nghe được một tập podcast kiến thức hay, hay là xem được một cái bộ phim tài liệu, bạn hãy lập tức tìm cách tóm tắt lại toàn bộ nội dung đó bằng những từ ngữ bình dân, mộc mạc, gần gũi, dễ hiểu nhất. Giống như là bạn đang kể chuyện cho một người hoàn toàn chưa biết gì về cái chủ đề hay cái nội dung đó. Bài tập này thì nó sẽ ép bộ não của bạn phải hoạt động hết công suất để lọc bỏ hoàn toàn những cái thông tin rác, >> [âm nhạc] >> những từ ngữ thừa thãi mà chỉ giữ lại cái phần tinh túy nhất. Và khi mà tư duy của bạn đã được tối giản hóa, khả năng diễn đạt của bạn sẽ tự động sắc bén, giúp bạn luôn đi thẳng vào trọng tâm và thuyết phục người nghe chỉ trong vòng có vài câu nói ngắn gọn. Mình đang phát triển một kênh thứ hai của The Hidden Team. Đó là kênh The Hidden Path, nơi sẽ có những hành trình đầy góc khuất. Đây là nơi sẽ có những câu chuyện lịch sử hấp dẫn được kể lại với giọng văn, các cách kể chuyện thú vị, ly kỳ nhất. Ở đó sẽ có những câu chuyện về lịch sử Việt Nam trong playlist Đại Việt sử ký, những câu chuyện về lịch sử Trung Quốc trong playlist Trung Hoa sử ký và những câu chuyện về tiểu thuyết trong Kiếm Vũ Phong Vân. Nếu bạn quan tâm tới những nội dung này thì mình hy vọng sẽ được mọi người ủng hộ, ghé qua và để lại một lượt subscribe, cũng như xem qua video bên kênh mình. Cảm ơn mọi người rất nhiều.